Milieu en klimaatverandering

Decentrale overheden hebben in de praktijk veel te maken met Europese regels en beleid over milieu en klimaatverandering. Zo hebben zij bijvoorbeeld veel invloed op het behalen van ook Europese beleidsdoelstellingen via hun eigen ruimtelijke inrichting en beleid. Voor decentrale overheden is dan ook een belangrijke rol weggelegd in het behalen van de doelstellingen van de EU2020-strategie. Bovendien kunnen zij onder bepaalde voorwaarden aanspraak maken op financiering van bepaalde projecten uit Europese fondsen.

Europees beleid

De Commissie heeft voor de beleidsterreinen milieu en klimaatveranderingen twee directoraten-generaal aangewezen. Het DG Milieu (DG ENV) van de Commissie moet – in een notendop – het milieu voor de huidige en toekomstige generaties beschermen, behouden en verbeteren. Het DG Klimaatactie (DG CLIMA) is belast met het beleid voor het tegengaan van klimaatveranderingen. Beide DG’s maken beleid dat invloed heeft op de dagelijkse praktijk van decentrale overheden.

Milieu

Het DG ENV heeft ten doel om de huidige en toekomstige generaties te verzekeren van een gezond milieu. Hiervoor controleert het DG de lidstaten op de naleving van de milieuregels. Klachten van burgers en ngo’s worden hierbij in behandeling genomen en kunnen aanleiding zijn om bij schending van het Europese recht juridische stappen te nemen. Ten slotte levert het DG een bijdrage aan het milieu op basis van het financieringsinstrument LIFE. In Nederland is de RVO het loket dat adviezen verstrekt over projectaanvragen.

Overlappende beleidsterreinen milieu

Het milieudossier beslaat uiteenlopende beleidsterreinen: van chemische stoffen tot omgevingslawaai. Investeringen in het milieu hoeven daarnaast niet enkel te leiden tot bijvoorbeeld een groenere omgeving maar kunnen tevens zorgen voor de realisatie van andere beleidsdoelstellingen, bijvoorbeeld het scheppen van meer banen. Een aardig praktijkvoorbeeld hiervan betreft een gerealiseerd project in Feldheim, een stad gelegen in Duitsland waar voorheen 30% van de lokale beroepsbevolking werkloos was. Door het realiseren van een windmolenpark is de plaats nu compleet onafhankelijk van fossiele energie en is de werkloosheid aanzienlijk afgenomen.

Klimaatverandering

Het DG CLIMA wil de klimaatveranderingen ten gevolge van natuurlijke en menselijke factoren beperken. Hiervoor voert het DG internationale onderhandelingen over het klimaat, ondersteunt het de EU in het omgaan met klimaatveranderingen en het behalen van de EU2020-doelstellingen (Milieu Actie Programma) en ontwikkelt en implementeert het de emissiehandelssysteem (EU-ETS) om de uitstoot van broeikasgassen te beperken.

Overlappende beleidsterreinen klimaatverandering

Kenmerkend voor het beleid van het DG CLIMA is de sterke verwevenheid met andere beleidsterreinen. Hiermee moet worden voorkomen dat wanneer een maatregel wordt aangenomen om – bijvoorbeeld – de emissies te beperken, dit niet teniet wordt gedaan door een andere beleidsmaatregel. Het is dus noodzakelijk dat het beleid van de EU in haar geheel samenhangt. Om die reden maken klimaat beschermende bepalingen deel uit van alle beleidsterreinen, en daarom ook de brede decentrale uitvoeringspraktijk, van de EU.

Raakvlakken beleidsdossiers

Aanvullende informatie over milieu- en klimaatverordeningen, jurisprudentie, praktijk en meer vindt u in ons dossier over milieu en klimaat. Decentrale overheden spelen bovendien een belangrijke rol in het behalen van milieudoelstellingen. Door bijvoorbeeld milieucriteria op te nemen in aanbestedingsprocedures kunnen zij hieraan een bijdrage leveren. Meer informatie hierover vindt u in ons dossier over aanbestedingen, of meer specifiek op onze webpagina aangaande milieucriteria. Het is onder voorwaarden ook mogelijk voor decentrale overheden om bijvoorbeeld steun te verlenen aan ondernemingen ten behoeve van het milieu. Milieusteun is één van de uitzonderingen op het staatssteunverbod. U kunt hierover meer lezen in ons dossier over staatssteun, of meer specifiek op onze webpagina betreffende milieusteun.

EU 2020

De EU 2020 is het tienjarenplan van de EU die tevens invloed heeft op het beleid van decentrale overheden. De langetermijnstrategie moet de economische crisis te overwinnen en een nieuw soort groei te realiseren, namelijk: een slimme, duurzame en inclusieve groei. Ten aanzien van milieu en klimaat moet de EU de zogenaamde 20/20/20 doelstelling behalen in 2020:

  • 20% minder uitstoot van broeikasgassen dan in 1990;
  • 20% van de energie uit duurzame energiebronnen halen; en
  • 20% meer energie-efficiëntie.

Europese Structuur- en Investeringsfondsen

De Commissie ondersteunt het cohesiebeleid in de lidstaten met Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESIF). Lidstaten moeten hiervoor managementautoriteiten aanwijzen die de operationele programma’s van deze fondsen opstellen en beheren. Ten aanzien van klimaatverandering is het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) bijzonder interessant. Hierin is ten minste 20% van het beschikbare budget geoormerkt voor de ondersteuning van een overgang naar een koolstofarme economie. Raadpleeg de operationele programma’s in uw regio voor een compleet overzicht van mogelijkheden.

Thematische fondsen

Naast ESIF bestaan er ook thematische fondsen, zoals LIFE, Horizon 2020 en meer. Kenmerkend voor thematische fondsen is dat deze door de Europese Commissie zelf worden beheerd. Raadpleeg de betreffende programma’s om kennis te nemen van de mogelijkheden.

Relatie met project ‘Europaproof besteden van Europese middelen’

De middelen uit de Europese fondsen moeten net als de overheidsmiddelen worden onderworpen aan de Europese regels over aanbesteden en staatssteun. Voor decentrale overheden bestaan verscheidene mogelijkheden om milieu- en klimaatprojecten te steunen. Raadpleeg onze webpagina’s over staatssteun en aanbesteden ten aanzien van milieu om hiervan kennis te nemen. Meer informatie over het toepassen van staatssteun– en aanbestedingsregels in Europese subsidies vindt u op onze webpagina Europese subsidies Europaproof.

Subsidiewijzer

De VNG heeft informatie beschikbaar over de Europese fondsen en deze gebundeld in een subsidiewijzer. Hierin staan de mogelijkheden voor decentrale overheden overzichtelijk weergegeven.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Nieuws Milieu en klimaatverandering

€ 600 miljoen voor Nederlandse klimaatadaptatie

Het Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen hebben op 20 november het Bestuursakkoord Ruimtelijk Adaptatie getekend. Hierin spreken zij af om € 600 miljoen euro te investeren om Nederland voor te bereiden op de gevolgen van klimaatverandering. Dat dit nodig is, blijkt uit een onderzoek dat het Joint Research Centre (JRC) van de Europese Commissie deze maand publiceerde. Hieruit bleek dat klimaatverandering grote gevolgen zal hebben voor Europa. Lees het volledige bericht

Troonrede 2018: aandacht voor samenwerking en klimaat

Afgelopen dinsdag was het Prinsjesdag en sprak de koning de troonrede uit. Onderwerpen als de groeiende economie, stijgende koopkracht, zorg, klimaat, en internationale samenwerking kwamen hierbij aan bod. Ook werden zowel de rol van de decentrale overheden als de rol van Europa in de troonrede benadrukt. Lees het volledige bericht

Europese overeenstemming over nieuwe hernieuwbare energiedoelstellingen

Op 14 juni 2018 is er politieke overeenstemming bereikt over de tekst van de richtlijn ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen. Dit zal onder meer betekenen dat per 2030 in de EU 32% van de energie uit hernieuwbare bronnen moet bestaan. Ook decentrale overheden krijgen hier in de praktijk mee te maken.
Lees het volledige bericht

Circulaire economie stakeholder conferentie

“We moeten niet langer uitgaan van een tegenstelling tussen economie en milieu,” stelt vicepresident van de Europese Commissie Frans Timmermans. Hij opende hiermee de conferentie over circulaire economie op 9 en 10 maart. Diverse stakeholders spraken over de implementatie van het actieplan “closing the loop” en de volgende stappen in de EU.

Lees het volledige bericht

Milieucommissie EP presenteert wetsvoorstel EU klimaatwet

Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy (D66) presenteerde op 9 januari 2017 het wetsvoorstel voor een Europese klimaatwet. Het rapport dringt vooral aan op stevige emissie reductie inspanningen. Het wordt o.a. moeilijker voor lidstaten om met carbon credits van bosbouw of landgebruik, de emissies van vervoer, landbouw en de bouwsector te compenseren. Daarnaast moet de klimaatwet een langetermijnvisie voor investeerders bieden.

Lees het volledige bericht

Nederlandse steden maken werk van de circulaire economie

De transitie naar een circulaire economie kan in Nederland niet zonder steden, want juist daar komt vraag en aanbod van grondstoffen vaak samen. Om de circulaire economie in Nederland verder op weg te helpen en meer initiatieven mogelijk te maken hebben een aantal steden, ministeries, kennisinstellingen en bedrijven de zogenoemde Citydeal ‘Circulaire Stad’ ondertekend. Half februari 2017 presenteren de partners een eerste ontwikkelplan.

Lees het volledige bericht

Europese wetgevingsprioriteiten voor 2017 ondertekend

Het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie trachten om wetgevingsvoorstellen over onder andere de Energie-Unie en de Digitale Interne Markt te prioriteren. De drie instellingen hebben gezamenlijk een verklaring ondertekend omtrent de doelstellingen en prioriteiten op Europees wetgevingsgebied voor 2017. Tijdens de onderhandelingen zijn de voorzitters van de drie instellingen het eens geworden op welke gebieden zij voorstellen voorrang geven in het wetgevingsproces.

Lees het volledige bericht

Overijsselse gedeputeerde Erik Lievers benoemd tot rapporteur energie-efficiëntie

Gedeputeerde van de provincie Overijssel, Erik Lievers is benoemd tot rapporteur op het onderwerp energie-efficiëntie voor het Comité van de Regio’s. De nadruk van het rapporteurschap zal liggen op de Europese doelen voor energiebesparing. Speciaal aandachtspunt is de verduurzaming van de bestaande bebouwing. “Europese steden en regio’s zijn een belangrijke factor in het slagen van de energieopgave”, aldus Lievers.

Lees het volledige bericht

Winterpakket Energie: naar een koolstofarme economie

Energie-efficiëntie moet volgens de Europese Commissie een prioriteit in Europa gaan zijn. Op 30 november presenteerde de Commissie een pakket met maatregelen om de omschakeling naar een koolstofarme economie te voltooien. De maatregelen zijn in drie hoofdlijnen onderverdeeld. Naast het prioriteren van energie-efficiëntie moet de EU wereldwijd een voortrekkersrol nemen op het gebied van hernieuwbare energie. Bovendien moet energie betaalbaar blijven voor de burger. De maatregelen genoemd in het pakket dragen bij aan het klimaat en energiebeleid 2030 en internationale klimaatafspraken.

Lees het volledige bericht

Klimaatakkoord van Parijs besproken in Marrakesh

Het klimaatakkoord van Parijs is op 4 november 2016 officieel in werking getreden. Wat de volgende stappen in de aanpak van klimaatverandering zijn, werd door de leden van de Verenigde Naties besproken tijdens de klimaatconferentie in Marrakesh van 7 tot 18 november 2016. Enkele prioriteiten op de conferentie zijn: de rol van steden, het gebruik van zonne-energie en de opschoning van de oceanen.

Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Milieu en klimaatverandering

X