Structuur- en investeringsfondsen

De EU wil de welvaartsverschillen tussen Europese regio’s en de lidstaten onderling verkleinen, door geld te gebruiken uit de Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESI). De ESI-fondsen (voorheen structuurfondsen) zijn financieringsinstrumenten ter ondersteuning van het regionaal beleid van de EU. Decentrale overheden die een bijdrage leveren ter ondersteuning van dit regionaal beleid, kunnen in aanmerking komen voor financiële steun uit de ESI-fondsen.

Structuurfondsen

Er zijn vijf ESI-fondsen:

  • het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), Europees budget € 183,3 miljard (waarvan € 507,2 miljoen naar Nederland);
  • het Europees Sociaal Fonds (ESF), Europees budget € 84 miljard (waarvan € 507,4 miljoen naar Nederland);
  • het Cohesiefonds (CF), Europees budget € 66,3 miljard (niet van toepassing voor Nederland*);
  • het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO), Europees budget € 84,9 miljard (waarvan € 607,3 miljoen naar Nederland);
  • het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (EFMZV), Europees budget € 6,5 miljard (waarvan € 101,5 miljoen naar Nederland);

*Nederland ontvangt geen budget voor het CF. Hiervoor komen alleen regio’s in aanmerking die zich onder de 75% van het gemiddelde Europese welvaartsniveau bevinden.

Doelstellingen

Met de verschillende ESI-fondsen streeft de EU verschillende doelstellingen na. Deze verschillen per fonds, van innovatie tot bevordering van werkgelegenheid. In de onderstaande tabel uit de Europese subsidiewijzer van VNG Directie Europa (pagina 19) vindt u een overzicht van alle ESI-fondsen met de achterliggende thematische doelstellingen die voor Nederland gelden.

Overzicht Thematische Doelstellingen ESI-Fondsen
Thematische doelstellingen

Europese Structuur- en Investeringsfondsen

EFRO ESF CF ELFPO

EFMZV

1 Versterking van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie;

X

X

2 Verbetering van de toegang tot, alsmede het gebruik en de kwaliteit van informatie- en communicatietechnologie;
3 Vergroting van de concurrentiekracht van kleine en middelgrote ondernemingen alsmede van de landbouwsector en de visserijen aquacultuursector; X

X

4 Ondersteuning van de overgang naar een koolstofarme economie in alle bedrijfstakken;

X

5 Bevordering van de aanpassing aan de klimaatverandering, risicopreventie en -beheer;

X

6 Bescherming van het milieu en bevordering van efficiënt gebruik van hulpbronnen;

X

7 Bevordering van duurzaam vervoer en opheffing van knelpunten in centrale netwerkstructuren;
8 Bevordering van werkgelegenheid en ondersteuning van arbeidsmobiliteit;

X

X

9 Bevordering van sociale inclusie en bestrijding van armoede;

X

X

X

10 Investering in onderwijs, vaardigheden en een leven lang leren;
11 Vergroting van institutionele capaciteit en een doelmatig bestuur.

Zevenjarige programma’s

De principes en prioriteiten van het structuurfondsenbeleid worden voor een periode van zeven jaar op Europees niveau vastgesteld. Momenteel bevinden we ons in het kaderprogramma voor de periode 2014-2020. De verordening 1303/2013 ‘gemeenschappelijke bepalingen ESI-fondsen’ legt de gemeenschappelijke beginselen, regels en normen vast voor de uitvoering van EFRO, ESF en CF in deze periode. Daarnaast zijn er fonds-specifieke verordeningen. Lidstaten moeten de prioriteiten van het structuurbeleid omzetten in nationale actieprogramma’s. Het Nederlandse actieprogramma is uitgewerkt in de Partnerschapsovereenkomst.

Hoogte Nederlandse subsidie

Vanuit de ESI-fondsen is er in de periode 2014-2020 in totaal € 1,7 miljard beschikbaar gesteld voor Nederland. Nederland verhoogt dit bedrag via private en publieke cofinanciering. Het is momenteel nog niet bekend hoeveel cofinanciering er in het totaal wordt uitgekeerd. Dit is afhankelijk van de hoeveelheid subsidiegelden die alle individuele Nederlandse projecten binnenhalen. Het ministerie van Economische Zaken coördineert de besteding van het geld uit de structuurfondsen in Nederland.

Voor wie?

Structuurfondsen zijn bedoeld als aanvulling op de financiële middelen die de lidstaten zelf gebruiken voor regionale ontwikkeling. Lidstaten vullen het Europees budget zelf aan via private en publieke cofinanciering. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het structuurfondsenbeleid ligt bij de lidstaten en decentrale overheden. Op onze pagina’s over de specifieke fondsen vindt u de instantie(s) die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering en het beheer van de subsidies.

Overheidsinstanties, ondernemingen (vooral MKB), universiteiten, verenigingen, stichtingen, samenwerkingsverbanden en vrijwilligersorganisaties kunnen onder voorwaarden steun aanvragen uit de ESI-fondsen. De doelgroep verschilt per fonds. Buitenlandse bedrijven met een vestiging in de betreffende regio kunnen ook steun aanvragen. Bij de toekenning van een subsidie uit de ESI-fondsen moeten subsidieontvangers zich aan de Europese (aanbestedings- en staatssteun)regels houden.

Thematische fondsen

Naast de ESI-fondsen die zijn bedoeld voor de regio’s en voor een groot deel via de lidstaten lopen, zijn er de thematische fondsen. Dit is de verzamelnaam voor de Europese subsidieprogramma’s die de Europese Commissie zelf beheert. De thema’s zijn gevarieerd en gaan van onderzoek en innovatie, naar onderwijs en sport tot cultuur

Opdracht of subsidie?

Wanneer overheden een Europese subsidie (inclusief cofinanciering) hebben ontvangen en deze vervolgens uitgeven, moet per onderdeel van het project worden nagegaan of sprake is van een zuivere subsidie of dat er mogelijk ook een overheidsopdracht verstrekt wordt.

Het is aan de verlenende overheidsinstantie om te beoordelen of er louter sprake is van een subsidie (denk dan vooral aan de Europese staatssteunregels), of dat een subsidie dusdanig wordt ingekaderd (door voorwaarden van de kant van de subsidieverlener), dat er sprake is van een ‘schriftelijke overeenkomst onder bezwarende titel’. In dat laatste geval kan er sprake zijn van een aanbestedingsplichtige opdracht. Meer informatie hierover vindt u in onze notitie ‘opdracht of subsidie’.

VNG Directie Europa

Voor meer inhoudelijke informatie en vragen over beschikbaarheid van Europese subsidies voor decentrale overheden kunt u terecht bij VNG Directie Europa. Zij helpen decentrale overheden bij het verkrijgen van Europese subsidies. In de Europese Subsidiewijzer vindt u een systematisch overzicht van de subsidieprogramma’s die voor decentrale overheden van belang zijn.

Jurisprudentie

Structuur- en investeringsfondsen

Structuur- en investeringsfondsen

HvJ EU, 26 mei 2016, Județul Neamț en Județul Bacău tegen Ministerul Dezvoltării Regionale și Administrației Publice

In de twee gevoegde Roemeense zaken het Hof geconcludeerd dat een subsidie dient te worden terugbetaald bij schendingen van nationale aanbestedingsregels. Aanbestedende diensten handelen in dat geval volgens de het Hof bij de uitgaven van Europese subsidiegelden in strijd met het beginsel van goed financieel beheer. Lees hier verder.

Nieuws

Structuur- en investeringsfondsen

Social Impact Bonds ook toepasbaar binnen EFSI

Het Europees Fonds voor Strategische Investeringen (EFSI) is in 2014 opgezet voor het stimuleren van meer private investeringen in de EU, onder meer op terreinen van infrastructuur, energie en het midden- en kleinbedrijf. Voor het eerst sinds de oprichting van EFSI zijn de middelen gebruikt voor investeringen in de maatschappelijke sector. Een Fins project, dat als doel heeft migranten te laten slagen op de Finse arbeidsmarkt, is gefinancierd door middel van een Social Impact Bond (SIB). Hierbij investeren private rechtspersonen in projecten met maatschappelijke doeleinden.

Lees het volledige bericht

Nederland doet weinig beroep op Europese gelden

Van de ruim € 190 miljard Europese subsidies komt € 3,2 miljard in Nederland terecht. Nederland weet, volgens vicepresident van de Europese Commissie Jyrki Katainen, het subsidiepotje niet altijd te vinden. Vooral het midden en klein bedrijf kan profiteren van de Europese subsidies. Maar ook bij de aanleg of onderhoud van Nederlandse infrastructuur zou vaker de hulp van het Europees Fonds voor Strategische Investeringen (EFSI) ingezet kunnen worden. Daarbij zijn er nog vele andere subsidieprogramma’s waar Nederlandse overheden zich voor aan kunnen melden.

Lees het volledige bericht

Wat betekent globalisering voor de Europese Unie?

Wat zijn de uitdagingen van globalisering voor de Europese Unie? De Europese Commissie heeft op 10 mei 2017 een discussienota gepubliceerd waarin nader in wordt gegaan op wat globalisering betekent voor de Europese Unie en haar burgers.

Lees het volledige bericht

EU-beleid aangaande jeugdwerkloosheid maakt weinig verschil

In 2013 werd besloten te investeren in het menselijk kapitaal van de jonge Europeanen door de jeugdwerkloosheid aan te pakken. Uit een verslag van de Europese Rekenkamer blijkt echter dat de door de Europese Unie opgelegde jongerengarantie weinig vooruitgang boekt. Nederland weet daarentegen wel ver onder het Europese gemiddelde van jeugdwerkloosheid te blijven. Ondanks de uitkomsten van het rapport van de Rekenkamer, stelt de Europese Commissie wel tevreden te zijn over de behaalde resultaten van de afgelopen jaren.

Lees het volledige bericht

Europese investeringen voor Overijssel, Gelderland en Brabant

De Europese Investeringsbank (EIB) en Brabant Water hebben een kredietovereenkomst van € 150 miljoen gesloten. Brabant Water is het waterleidingbedrijf voor de provincie Noord-Brabant. Doel van de investering is om de hoge kwaliteit van het drinkwater in de provincie op peil te houden. Dit is in lijn met de bredere uitvoering van het Europese regionaal beleid in Nederland.

Lees het volledige bericht

Oproep voor meer lokale en regionale publieke investeringen

De hoeveelheid publieke investeringen door lokale en regionale autoriteiten in de EU is de afgelopen jaren terug gelopen. Dit komt onder meer door strengere regels in het Europees Stabiliteits- en Groeipact. Een tekort aan investeringen kan echter leiden tot extra kosten voor toekomstige generaties en ontevredenheid bij burgers. Tijdens een bijeenkomst van de Urban Intergroep in het Europees Parlement op 8 maart 2017 werd daarom opgeroepen tot meer flexibiliteit in EU-regels ter stimulering van publieke investeringen.

Lees het volledige bericht

Europese fondsen: sneller, eenvoudiger en dichter bij de burger

Sneller, eenvoudig en dichter bij de burger. Dit zijn de voornaamste conclusies van het evaluatierapport “Investeren in groei en banen – het maximaliseren van de bijdrage van de Europese Structuur- en Investeringsfondsen” dat op 16 februari 2017 is aangenomen door het Europees Parlement. In het rapport wordt de balans opgemaakt voor de Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESIF) in de huidige periode, die loopt van 2014 tot 2020.
Lees het volledige bericht

Europese regio’s voor uitbreiding Europees investeringsplan

Steden en regio’s zijn het eens met het voorstel van de Europese Commissie om de looptijd van het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) te verlengen en de werkingssfeer ervan uit te breiden tot landbouw, visserij en grensoverschrijdende projecten. “Het is van groot belang voor werkgelegenheid en economische groei dat het EFSI vanaf 2017 wordt uitgebreid”, aldus rapporteur Wim van de Donk.

Lees het volledige bericht

Gemeenschappelijk fonds versterkt Europese verdediging en samenwerking

Om de Europese verdediging te bevorderen, heeft de Europese Commissie een voorstel gedaan voor een Europees defensiefonds. In de State of the Union van 2016 benadrukte Juncker, voorzitter van de Europese Commissie het belang van een Europa dat verdedigt al. Het fonds dient bij te dragen aan doelmatige bestedingen aan gemeenschappelijke defensievermogens van de lidstaten.

Lees het volledige bericht

Praktijkvragen

Structuur- en investeringsfondsen

Welke bewaartermijn stelt de EU voor POP3 projecten?

Onze gemeente is bezig met de voorbereiding van projecten waarvoor financiële steun uit het plattelandsontwikkelingsprogramma (POP) aangevraagd zal worden (periode 2014-2020). Een van die voorbereidingen betreft de inrichting van onze administratieve organisatie. Wij begrepen dat er naast de algemene regels voor de ESI-fondsen, voor enkele fondsen specifieke regels voor de bewaarplicht gelden. Geldt er een zwaardere bewaarverplichting met betrekking tot POP subsidies?

Bekijk het antwoord

Kunnen Europese subsidies gecombineerd worden?

Bij de financiering van grootschalige projecten komt het voor dat de diverse werkzaamheden kunnen bijdragen aan verschillende thematische doelstellingen van verschillende Europese subsidiefondsen. Onze gemeente wil diverse verschillende Europese subsidieaanvragen vanuit verschillende Europese subsidieregelingen combineren. Mag dit? Bestaat er een soort samenloopregeling in Europese subsidieregelingen voor wanneer meerdere Europese fondsen financiering van projecten mogelijk maken vanuit verschillende subsidiedoelstellingen?

Bekijk het antwoord

Publicaties

Structuur- en investeringsfondsen
X