Zoeken
Staatssteun
Subonderwerpen

Kinderopvang

Decentrale overheden kunnen steun verlenen aan kinderopvang, bijvoorbeeld in de vorm van subsidies. Sinds 2005 is er een markt voor kinderopvang, waardoor steun hier aan onder de staatssteunregels is komen te vallen. De Rijksoverheid wil kinderopvang in 2018 harmoniseren met peuterspeelzaalwerk: peuterspeelzaalwerk wordt omgevormd tot kinderopvang waarop de staatssteunregels van toepassing zijn.

Staatssteunproof

De Europese regels bieden mogelijkheden om steun aan kinderopvang staatssteunproof te maken. De Europese Commissie heeft een aantal vrijstellingsverordeningen ontworpen op basis waarvan decentrale overheden steun kunnen verlenen voor bepaalde beleidsdoelen, zonder dat een formele meldingsprocedure nodig is.

Kinderopvang: onderneming

Sinds de liberalisering van de markt voor kinderopvang wordt een kinderopvangorganisatie, ongeacht haar rechtsvorm, als onderneming gezien. Hoewel er geen pasklaar antwoord is op de vraag of er op de markt van kinderopvang op Europees niveau concurrentie bestaat, is vanuit het perspectief van staatssteun voorzichtigheid geboden wanneer gemeenten kinderopvangorganisaties willen steunen. Bekend is in ieder geval dat er buitenlandse investeerders actief zijn in deze sector.

PEUTERSPEELZAALWERK: niet-economisch

Peuterspeelzaalactiviteiten kunnen momenteel worden beschouwd als niet-economische activiteiten en als dienst van algemeen belang (DAB of NEDAB). Deze vallen niet onder de mededingings– en staatssteunregels. Om een activiteit als DAB aan te merken, moet er een wettelijke basis zijn waarbij de activiteit als publieke taak wordt aangewezen. De activiteit mag niet op de markt worden aangeboden.

Volgens de VNG is het aanvragen, de registratie en de handhaving van peuterspeelzalen een overheidstaak (zie deze lijst). Ook de Europese Commissie schaart peuterspeelzalen in haar mededeling uit 2012 over de regels voor DAEB onder onderwijs en noemt peuterspeelzaalwerk, net als het openbaar en hoger onderwijs, als voorbeeld van een DAB.

Harmonisering kinderopvang en peuterspeelzalen

De Rijksoverheid wil kinderopvang en peuterspeelzaalwerk harmoniseren, waardoor peuterspeelzaalwerk als kinderopvang wordt gezien. De Rijksoverheid wil alle kwaliteitseisen aan en de financiering van kinderopvang en peuterspeelzaalwerk gelijktrekken door aanpassing van de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen (Wko). Per 1 januari 2015 zijn de kwaliteitseisen van peuterspeelzaalwerk en kinderopvang al voor een deel gelijkgetrokken. De wetswijziging moet per 1 januari 2018 in werking treden. Over de harmonisering leest u meer in de handreiking Harmonisatie Kinderopvang van Sociaal Werk Nederland en in deze praktijkvraag.

Staatssteunproof maken

Na de harmonisering is er juridisch en financieel geen onderscheid meer te maken tussen kinderopvang en peuterspeelzaalwerk: peuterspeelzaalwerk wordt omgevormd tot kinderopvang. Decentrale overheden zullen bij het herzien van de financiering van kinderopvang dus de staatssteunregels moeten toepassen. Deze regels bieden mogelijkheden om steun aan kinderopvang staatssteunproof te maken, óók bij financiering van het voormalige peuterspeelzaalwerk. Zie voor meer informatie Wet- en regelgeving.


Nieuws Kinderopvang

Kamerbrief harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzalen

Op 15 februari heeft de Tweede Kamer twee wetsvoorstellen rond de harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzalen behandeld. Het wetsvoorstel harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzaalwerk en het wetsvoorstel innovatie en kwaliteit kinderopvang. Vooruitlopend op de behandeling van de wetsvoorstellen is een kamerbrief uitgegaan van het ministerie van SZW.

Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Kinderopvang

Staatssteunregels ook van toepassing op peuterspeelzaalwerk na harmonisering met kinderopvang?

Onze gemeente bereidt zich voor op de harmonisering van kinderopvang en peuterspeelzaalwerk, die wordt geregeld via de Wet Kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen (Wko). Wij bekijken hoe wij de financiering van deze diensten straks vorm moeten geven. Wij zagen peuterspeelzaalwerk altijd als een Dienst van Algemeen Belang (DAB), waarop de staatssteunregels niet van toepassing waren. Is dat na de harmonisering straks ook nog zo?

Bekijk het antwoord

Is erfpacht voor een symbolisch bedrag aan een kinderdagverblijf staatssteun?

Onze gemeente wil in een achterstandswijk een kinderdagverblijf realiseren. Omdat de stichting waarin de kinderopvang is ondergebracht beperkte financiële middelen heeft, willen we de huursom zo laag mogelijk houden. De gemeente geeft de grond daarom tegen een symbolisch bedrag in erfpacht aan de stichting. Kan er sprake zijn van steun die gemeld moet worden? Zijn er uitzonderingen voor dit soort maatschappelijke voorzieningen?

Bekijk het antwoord

Wet- en regelgeving Kinderopvang

Kinderopvang wet- en regelgeving

Staatssteun aan kinderopvang kan worden voorkomen door marktconform te handelen bij bijvoorbeeld het verkopen van grond of het verhuren van een pand aan een kinderopvangorganisatie. Als een decentrale overheid wél steun wil verlenen, kan deze op basis van verschillende vrijstellingen staatssteunproof worden gemaakt:

staatssteun voorkomen: Marktconform handelen

Decentrale overheden kunnen kinderopvang niet alleen met subsidie steunen, maar ook door het verkopen, verhuren of verpachten van grond of gebouwen die in bezit zijn van de overheid, of met een lening of garantie. Om staatssteun te voorkomen, moet een overheid daarbij marktconform handelen. De kinderopvangorganisatie ontvangt dan geen marktvoordeel, waardoor er geen sprake van staatssteun hoeft te zijn. In de Mededeling staatssteun beschrijft de Europese Commissie hoe overheden een marktconforme prijs kunnen bepalen.

KINDEROPVANG ALS DIENST VAN ALGEMEEN ECONOMISCH BELANG

Als de markt niet voldoende in kinderopvang voorziet, kan kinderopvang als DAEB worden gekwalificeerd. Steun onder de € 15 miljoen per jaar is vrijgesteld van meldplicht aan de Commissie. Om kinderopvang als DAEB te kwalificeren, moet dit marktfalen duidelijk worden aangetoond. Vanwege de marktwerking in deze sector, is dit in Nederland erg lastig. Dat geldt ook als de overheid gebruik wil maken van het DAEB-vrijstellingsbesluit, waarin kinderopvang wordt genoemd als mogelijke vrijstellingsmogelijkheid.

DAEB DE-MINIMIS

Decentrale overheden kunnen onder de DAEB de-minimisvrijstelling steun aan kinderopvang verlenen, zonder dat dit als staatssteun hoeft te worden aangemerkt. Over drie belastingjaren mag er aan één onderneming maximaal € 500.000,- steun verleend worden, zonder dat dit als staatssteun wordt aangemerkt. Dit is dus alleen mogelijk als er een duidelijk marktfalen bestaat, waardoor kinderopvang als DAEB kan worden aangewezen.

Reguliere de-minimis

Als DAEB niet mogelijk is, zou steun aan kinderopvang onder de € 200.000,- over een periode van drie belastingjaren aan één onderneming staatssteunproof worden uitgekeerd onder de ‘reguliere’ de-minimisvrijstelling.

Algemene groepsvrijstellingsverordening

Wanneer steun valt onder de AGVV, kan er worden volstaan met een kennisgeving. De AGVV is voor decentrale overheden een van de meest praktische manieren om toegestane staatssteun te verlenen, omdat deze veel steuncategorieën bevat en deze ruime toepassingsmogelijkheden biedt. Voor steun aan kinderopvang kunnen de categorieën steun aan het MKB, opleidingssteun en steun voor kwetsbare werknemers relevant zijn.

X