Garanties

Een decentrale overheid kan een onderneming steunen door middel van een garantie. De overheid staat garant voor de lening die is afgesloten bij een investeerder. Evenals andere transacties kunnen door overheidsinstanties verstrekte garanties staatssteun behelzen indien deze niet op marktvoorwaarden plaatsvinden. Zo kan een ondernemer vaak tegen betere voorwaarden een lening krijgen. In sommige gevallen zou de ondernemer zonder deze garantie helemaal geen lening kunnen krijgen. Op deze pagina wordt kort uitgelegd, hoe kan worden vastgesteld of er sprake is van een marktconforme garantie en wat de decentrale overheid bij een twijfelgeval moet doen.

Marktconformiteit en garanties

Bij het verlenen van garanties in overeenstemming met de staatssteunregels moet het Market Economy Operator (MEO) beginsel in acht worden genomen. Dit betekent dat garanties niet als staatssteun worden beschouwd wanneer de investeringen worden gedaan op voorwaarden die voor een particuliere investeerder op de markt aanvaardbaar zouden zijn.

Voorwaarden Mededeling garanties

Om gemakkelijker te kunnen nagaan of een overheidsgarantie marktconform is, heeft de Europese Commissie in de Mededeling garanties benaderende maatstaven uiteengezet. Hierbij maakt de Commissie onderscheid tussen individuele garanties en garantieregelingen. Volgens de mededeling is het bestaan van steun bij individuele garanties uit te sluiten, indien aan de volgende voorwaarden is voldaan:

  • De omvang van de garantie is goed te meten op het moment van toekenning;
  • De onderneming verkeert niet in financiële moeilijkheden op het moment van garantstelling;
  • De onderneming moet een marktconforme vergoeding voor de garantie betalen;
  • Er is sprake van een risico dat ook een particuliere investeerder zou lopen;
  • De overheidsgarantie dekt niet meer dan 80% van de uitstaande lening. Deze beperking is niet van toepassing op zekerheden voor obligaties.

In de Informatiewijzer Staatssteun leest u meer hierover en over de voorwaarden die voor garantieregelingen gelden.

Midden- en kleinbedrijf (mkb of kmo)

Voor het MKB gelden eenvoudigere regels voor garanties. De Europese Commissie heeft ‘vrijhavenpremies’ geïntroduceerd om de marktconformiteit van garanties beter te kunnen bepalen. Als de decentrale overheid deze premie jaarlijks minimaal in rekening brengt bij de kredietnemer, is de garantie marktconform. Verder geldt het volgende:

  • Als er geen rating is, bijvoorbeeld bij startende ondernemingen, is een premie van 3,8% per jaar van toepassing. Deze premie kan nooit lager zijn dan de premie die voor de moederonderneming zou gelden;
  • Bij een garantieregeling mag één premie worden gehanteerd als het gegarandeerde bedrag minder dan € 2,5 miljoen per onderneming bedraagt.

Premie ratings

De premies zijn gebaseerd op de kredietkwaliteit van bedrijven. Deze zijn te vinden in jaarverslagen van ondernemingen of op websites van ratingbureaus. De garantiemededeling bevat een tabel met ratings en de daaraan gekoppelde vrijhaven-premies.

Als deze premies worden gebruikt behelst de garantie geen staatssteun. Dit is niet verplicht. Decentrale overheden mogen ook kiezen voor lagere premies, wanneer deze marktconform zijn. De vrijhaven-premies kunnen worden gebruikt als referentie om het bruto-subsidie-equivalent te berekenen. Het bedrag van de staatssteun is gelijk aan het bedrag dat volgt uit het verschil tussen de door de decentrale overheid in rekening gebrachte premie en een marktconforme premie.

Niet marktconform?

Garanties die op de markt tegen betere financiële voorwaarden te verkrijgen zijn en als staatssteun kunnen worden aangemerkt, moeten bij de Commissie ter goedkeuring worden aangemeld. Daarnaast kan de garantie ‘staatssteunproof’ worden gemaakt, door deze onder de De-minimisverordening of een Vrijstellingsverordening (bijvoorbeeld de AGVV of de LVV) onder te brengen. Om gebruik te kunnen maken van deze vrijstellingsmogelijkheden moet de 80%-regel in aanmerking worden genomen. Tevens is het van belang dat het bruto-subsidie equivalent het drempelbedrag uit de de-minimisverordening of de toepasselijke steundrempels uit de AGVV en de LVV niet overschrijdt. Meer informatie over de toepassing van de de-minimisverordening op garanties is te vinden in deze praktijkvraag.

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

Jurisprudentie Garanties

Garanties

Europese Commissie, 4 april 2006. Marktpassageplan Haaksbergen

Zaak C-33/2005. Deze zaak laat een voorbeeld zien waarbij de Europese Commissie een garantstelling bij gebiedsexploitatie zowel aan de Mededeling grondtransacties als aan de Mededeling garanties toetste.

Toekenning kosten
De gemeente Haaksbergen had toegezegd om 35% van de mogelijke kosten in verband met schadevorderingen op grond van art. 49 Wet op Ruimtelijke Ordening toe te kennen aan de bij het project betrokken ontwikkelaars.

Mededeling garanties
Op basis van de Mededeling garanties 2000 (punt 2.1.2) kwalificeerde de Commissie deze toezegging als een voordeel voor de ontwikkelaars:

– ‘Het risico dat als gevolg van de schadevorderingen vergoedingen moeten worden uitbetaald, wordt gedeeltelijk door de overheid gedragen’;
– ‘De gemeente ontvangt voor deze gedeeltelijke garantie geen premie. Hierdoor ontlopen de ondernemingen de kosten die zij normaal in het kader van een bouwproject moeten dragen. Hetzij in de vorm van een garantie-/verzekeringspremie, hetzij (indien zij geen verzekering afsluiten) in de vorm van voorzieningen voor de mogelijke uitkering van een schadevergoeding. Er is derhalve sprake van een voordeel’.

Aldus de Commissie. Kortom, wilde de gemeente het voordeel voorkomen, dan hadden de ontwikkelaars voor deze garantie een passende garantiepremie moeten betalen

Nieuws Garanties

Praktijk Garanties

Garanties praktijk

De methodiek van de Mededeling over garanties komt voor in de beschikking over de Garantieregeling Groeifaciliteit van het ministerie van EZ

Marktpassageplan Haaksbergen

In de zaak Marktpassageplan Haaksbergen had de gemeente toegezegd om 35% van de mogelijke kosten voor schadevorderingen toe te kennen aan de betrokken ontwikkelaars. Dit op grond van de toen geldende Wet op de Ruimtelijke Ordening.

Voordeel voor ontwikkelaars

Op basis van de Mededeling over de garanties bracht deze toezegging volgens de Commissie voordeel voor de ontwikkelaars. Het risico dat schadevergoedingen eventueel uitbetaald moeten worden, wordt door de gemeente gedragen.

Ook ontvangt de gemeente geen premie voor deze gedeeltelijke garantie, waardoor de ondernemingen bepaalde kosten ontlopen. Wilde de gemeente het voordeel voorkomen, dan hadden de ontwikkelaars voor deze garantie een passende premie moeten betalen.

Praktijkvragen Garanties

Wat zijn de regels m.b.t. garanties aan ondernemingen die DAEB uitvoeren?

Onze gemeente is voornemens garant te staan voor een lening die door een organisatie voor verslavingszorg is aangegaan bij een bank. De diensten die door deze organisatie worden aangeboden, kwalificeren naar onze mening als een DAEB (dienst van algemeen economisch belang). Waar moeten wij op letten bij het verstrekken van een garantie aan een onderneming die een DAEB verricht?

Bekijk het antwoord

Is de minimissteun mogelijk bij garantstelling voor een lening ten behoeve van een duurzaam project?

Onze provincie wil een onderneming steunen door een garantie te geven voor een lening bij een bank. De lening is bedoeld voor een project waarmee energie op een duurzame manier wordt opgewekt. Wij willen garant staan voor de hele lening. De onderneming mag een niet-marktconforme premie voor de garantstelling betalen. De provincie wil de steun echter beperken tot € 200.000,= zodat deze onder de de minimisvrijstelling past. Is dat mogelijk? En hoe kunnen wij dit vormgeven?

Bekijk het antwoord

Publicaties Garanties

Wet- en regelgeving Garanties

Garanties wet- en regelgeving

Mededeling staatssteun garanties

In de Mededeling garanties staat onder welke omstandigheden overheidsgaranties aan ondernemingen zijn toegestaan. Er worden duidelijke methodieken uiteen gezet voor het berekenen van het staatssteunbestanddeel in een garantie en vereenvoudigt regels voor het MKB.

Reikwijdte

De mededeling is van toepassing op alle overheidsgaranties, zowel individuele garanties als garantieregelingen. De mededeling gaat ook in op garanties die mogelijk voordeel verlenen aan kredietgevers, in dit geval de decentrale overheid.