Zoeken
Staatssteun
Subonderwerpen

Nadeelcompensatie

Decentrale overheden kunnen bedrijven schadevergoeding geven als zij nadeel hebben geleden bij rechtmatig overheidsoptreden. Een voorbeeld van deze nadeelcompensatie is de onteigening van een landbouwbedrijf wanneer hier natuur voor in de plaats komt. Hier moet een wettelijke grondslag voor zijn. De decentrale overheid vergoedt de werkelijk geleden schade.

Voorwaarden nadeelcompensatie

De schade kan alleen gecompenseerd worden als deze niet behoort tot het normale ondernemingsrisico en de onderneming buiten haar schuld onevenredig zwaar is getroffen. Een onafhankelijke taxateur zal de waarde van de schade vast moeten stellen. De compensatie moet aantoonbaar marktconform zijn, dan is geen sprake van staatssteun.

Staatssteunproof

Nadeelcompensatie moet staatssteunproof zijn. Aan de hand van de volgende stappen kunnen decentrale overheden dit checken:

1. Heeft de schadeloosstelling een wettelijke grondslag? Kan schadeloosheid geschieden op basis van bijvoorbeeld de WRO, Onteigeningswet, Boswet, Waterwet, Circulaire Schadevergoedingen, Wet Milieubeheer of regelingen/beleidsregels van bestuursorganen?
2. Is er een causaal verband tussen de overheidshandeling en de schade?
3. Vloeit er geen voordeel uit voort voor de ondernemer?
4. Is de hoogte van de schade door een onafhankelijke taxateur bepaald en kan staatssteun worden uitgesloten?

Kunt u overal ‘ja’ op antwoorden, dan is de nadeelcompensatie staatssteunproof. Deze hoeft dan niet te worden gemeld. Mocht dit niet het geval zijn, dan valt de steun onder een andere noemer. Op de pagina’s Grondtransacties, Landbouw en jurisprudentie (Zaak Steenbergen, over bedrijfsverplaatsing) leest u hierover meer.

Staatssteun

Levert de compensatie toch voordeel op, of is het hoger dan de gebruikelijke schadevergoeding (overcompensatie), kan er wel sprake zijn van staatssteun dat gemeld moet worden.

Brengt de gebeurtenis die de schade veroorzaakt een voordeel voor de onderneming met zich mee, dan moet dit voordeel verrekend worden met de schadevergoeding.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Jurisprudentie Nadeelcompensatie

Nadeelcompensatie

Europese Commissie, 16 juni 2004. Akzo Nobel

Steunmaatregel N-304/2003. Akzo Nobel is producent van o.a. chloor, vervoerde chloor regelmatig per spoor. Na klachten over de veiligheid hiervan is besloten de productie te verplaatsen, waardoor er alleen in zeldzame gevallen nog chloor per spoor vervoerd mag worden.

Schadevergoeding
De Europese Commissie bepaalde dat een schadevergoeding geen selectief voordeel voor Akzo met zich meebrengt. De vergoeding dient ter compensatie van de schade ten gevolge van een overheidsingrijpen. De schadevergoeding moet het directe resultaat zij van dit overheidsingrijpen en wordt bepaald op grond van een schadevergoedingsregeling gebaseerd op het eigendomsrecht.

Staatssteun vermijden
De onteigeningswet biedt voldoende wettelijke grondslag om staatssteun te vermijden. Wel verplicht de Commissie de autoriteiten wettelijk om te proberen een oplossing te vinden met Akzo, voordat tot onteigening kan worden overgegaan.

Onteigening
In het kader van onteigeningen, wordt er vaak in der minne geschikt (bemiddeld), zodat een onteigeningsprocedure bij de rechter wordt voorkomen. De onteigeningswet bepaalt dit. Nadelig bij deze schikking, is dat aan de schadeloosstelling geen overheidsbesluit ten grondslag ligt. Daardoor is de afwezigheid van staatssteun minder goed verdedigbaar, omdat dit voor de Commissie noodzakelijk is bij het toekennen van de schadeloosstelling.

Europese Commissie, 20 december 2006. Bedrijfsverplaatsing Steenbergen

Besluit N-575/2006. Autodemontagebedrijf Steenbergen veroorzaakte in een woonwijk in Steenbergen geluid- en stankoverlast. Het bedrijf had sinds 1983 een milieuvergunning en overtrad geen nationale regelgeving. Ook waren er geen regels die een maximum stelden aan het geluid.

Geen rechtsgrondslag
De provincie Gelderland en de gemeente Zevenaar (waaronder Steenbergen valt) hadden geen rechtsgrondslag om een einde te maken aan de situatie zonder een schadevergoeding uit te keren. Ook al zou het bestemmingsplan aangepast worden, waren er geen juridische middelen om de vergunning in te trekken.

Schadevergoeding
De enige mogelijkheid was om Steenbergen verzoeken te vertrekken en een schadevergoeding aan te bieden. Hiermee stemde Steenbergen in. De schadevergoeding viel onder de Circulaire schadevergoedingen Wet milieubeheer, van het ministerie van VROM.

Onafhankelijke taxateur
Het schadebedrag werd door een onafhankelijke taxateur vastgesteld, op grond van systematiek bij onteigeningen. Hierbij werden de omvang en de rechten van de huidige locatie, vergeleken met de nieuwe locatie en werden de voordelen van verplaatsing daar vanaf getrokken.

Geen staatssteun
80% van de in aanmerking genomen kosten werd uiteindelijk vergoed. De Commissie oordeelde dat deze schadevergoeding geen staatssteun was in de zin van art. 107 lid 1 VWEU. De vergoeding aan Steenbergen was in overeenstemming met het nationaal recht.

Volgens de Commissie waren de provincie en gemeente in deze zaak verplicht een van te voren vastgestelde compensatie te betalen aan de onderneming. Ook moest de compensatie toepasbaar zijn voor alle ondernemingen in alle sectoren in Nederland.

Nieuws Nadeelcompensatie

‘Koopovereenkomst in Harlingen met terugwerkende kracht staatssteun’

De rechtbank Noord-Nederland heeft zich uitgesproken in een geschil tussen de gemeente Harlingen en een lokaal bedrijf. Naar het oordeel van de rechtbank is er bij de koopovereenkomst, die tussen beide partijen gesloten is, sprake van staatssteun. Het gevolg van deze uitspraak is dat het voor de gemeente Harlingen mogelijk is om de steun in te trekken en dat het de gemeente in beginsel vrij staat om (een deel van) de verleende steun terug te vorderen.
Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Nadeelcompensatie

Is een compensatie voor het verplaatsen van een landbouwbedrijf staatssteun?

In het kader van een gebiedsontwikkelingstraject overweegt onze provincie de verplaatsing van een agrarische onderneming. Het landbouwbedrijf bevindt zich nabij een woongebied en de verplaatsing zal bijdragen aan het verminderen van geuroverlast. De provincie wil een (financiële) compensatie toekennen aan het landbouwbedrijf voor de verplaatsing. Betreft een dergelijke compensatie staatssteun en zo ja, op welke wijze kan deze steunverlening dan ‘staatssteunproof’ plaatsvinden?

Bekijk het antwoord

Publicaties Nadeelcompensatie

X