Grensoverschrijdende samenwerking

Nederland beschikt over een groot grensgebied: zeven van de twaalf provincies grenzen aan het buitenland. Al meer dan vijftig jaar wordt er gewerkt aan het verbeteren van de grensoverschrijdende samenwerking (GROS). Daaruit zijn succesvolle samenwerkingsvormen gekomen, zoals de EUregio’s en de Benelux.

Grenzen en verschillen

Door taal- en cultuurverschillen en verschillen in wet- en regelgeving, zijn grenzen tussen landen nog steeds duidelijk aanwezig. Burgers in grensgebieden worden hier dagelijks mee geconfronteerd. Dit kan zorgen voor problemen op onder andere het gebied van wonen, werken, onderwijs en zorg. De oorzaak hiervan ligt bijvoorbeeld bij lidstaten die Europese richtlijnen verschillend interpreteren, of omdat bij nieuwe Europese wetgeving de concrete impact ervan op specifiek de grensregio’s niet altijd wordt voorzien.

Komt u een signaal tegen van knellende Europese regels bij grensoverschrijdende samenwerking? Geef deze dan door aan Europa decentraal via ons Signaleringsloket.

Financiële aspecten grensoverschrijdende samenwerking

Grensoverschrijdende samenwerking kent ook financiële aspecten, met name in de vorm van het benutten van Europese subsidies voor het stimuleren van grensoverschrijdende projecten. Meer informatie hierover en over het gebruik van het instrument van de Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking (E(G)TS), vindt u onder Regionaal beleid en structuurfondsen, Europese territoriale samenwerking en EFRO.

Taskforce Grensoverschrijdende Samenwerking

In 2008 heeft de Raad voor het Openbaar Bestuur (Rob), op verzoek van de toenmalig minister van BZK, het advies ‘Besturen over Grenzen’ uitgebracht en bekeken hoe het GROS dossier steviger verankerd kon worden. Uit het advies kwam naar voren dat voor het oplossen van bepaalde knelpunten bij GROS het Rijk een grote rol kan spelen. Daarom werd onder meer voorgesteld om een Taskforce Grensoverschrijdende Samenwerking in te richten. Deze Taskforce had het doel om binnen een jaar de grootste knelpunten in de grensregio’s op te lossen. De grensregio’s, de buurlanden en de vakministeries hebben vervolgens de handen ineen geslagen om dit mogelijk te maken. De toenmalige knelpunten zijn later omgezet in actiepunten.

Ook na 2008 zijn er blijvend diverse actiepunten en beleidsvoorstellen ter stimulering van grensoverschrijdende samenwerking en ter oplossing van knelpunten geformuleerd. Meer hierover leest u onder Actiepunten. Meer informatie over de wijze waarop het GROS dossier is georganiseerd en welke actiepunten nog steeds worden ondernomen, vindt u onder Organisatie GROS.

Actualiteiten in Nieuwsbrief GROS

Het ministerie van BZK verstuurt maandelijks een digitale nieuwsbrief over grensoverschrijdende samenwerking. U kunt zich hier kosteloos abonneren. Voor meer informatie kunt u contact op nemen via postbus.gros@minbzk.nl. Onder Organisatie GROS (tabblad nieuws) vindt u een overzicht van de eerder uitgebrachte nieuwsbriefnummers.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Beleid Grensoverschrijdende samenwerking

Nieuws Grensoverschrijdende samenwerking

ITEM Jaarconferentie: Frisse wind voor grensoverschrijdende samenwerking (GROS)

Zowel binnen de gehele Europese Unie, als in de grensregio’s neemt de aandacht voor grensoverschrijdende samenwerking (GROS) toe. Dit blijkt onder meer uit de Grenseffectenrapportage 2017 die op de jaarconferentie van het Institute for Transnational and Euregional Crossborder Cooperation and Mobility (ITEM) werd gepresenteerd. Deze jaarconferentie vond plaats op 10 november 2017.

Lees het volledige bericht

Europese Commissie geeft impuls aan potentieel van grensregio’s

Woensdag 20 september publiceerde de Europese Commissie de mededeling ‘Groei en samenhang in de grensregio’s van de EU bevorderen’ ter ondersteuning van grensregio’s. Hierin staat een aantal acties om het potentieel van grensregio’s beter te ontwikkelen. Zo wordt een speciaal forum van deskundigen opgericht dat zich bezig zal houden met het wegnemen van obstakels.

Lees het volledige bericht

Obstakels op gebied van sociale zekerheid wegnemen voor grenswerkers

Op 28 juni 2017 presenteert de Vereniging voor Belastingwetenschap het rapport ‘Grenswerkers in Europa’. Een onderzoek naar fiscale, sociaalverzekerings- en pensioenaspecten van grensoverschrijdend werken. Het rapport bevat 39 aanbevelingen, die concreet genoeg zijn om te verwerken in bijvoorbeeld het nieuwe belastingverdrag tussen Nederland en België.

Lees het volledige bericht

Commissie presenteert wetgevingspakket voor competitieve, verbonden en schone mobiliteit

Om de mobiliteit- en vervoerssector in Europa te moderniseren, heeft de Europese Commissie een nieuw wetgevingspakket aangenomen, genaamd ‘Europa in beweging’. Met acht wetgevingsvoorstellen wil de Commissie gaan werken aan schone, concurrerende en verbonden mobiliteit binnen de EU. De vervoerssector verschaft aan meer dan elf miljoen mensen in de EU werk en is verantwoordelijk voor een vijfde van de uitstoot van broeikasgassen. De verwachting van de Commissie is dan ook dat op de lange termijn de maatregelen ook voordelen gaan opleveren buiten de vervoerssector.

Lees het volledige bericht

Benelux-landen en Noordrijn-Westfalen gaan samenwerken tegen cybercrime

De Benelux-landen en Noordrijn-Westfalen zijn voornemens een samenwerkingsplatform omtrent cybercriminaliteit op te richten. Onlangs kwamen politiemedewerkers uit de Benelux en Noordrijn-Westfalen die zich bezighouden met cyberpolitiediensten voor de eerste keer bijeen om hun ervaringen omtrent het voorkomen van cybercriminaliteit uit te wisselen.
Lees het volledige bericht

Commissie wederom akkoord met Duitse tolheffing

De Europese Commissie voorziet wederom geen problemen met betrekking tot de invoering van tolheffing voor buitenlandse automobilisten op de Duitse snelwegen. Hoewel de Commissie al eerder tot deze conclusie kwam, heeft zij op verzoek van het Europees Parlement de beslissing heroverwogen.

Lees het volledige bericht

Grensoverschrijdende gezamenlijke aanbestedingen: waar liggen de mogelijkheden?

Recentelijk publiceerde de Europese Commissie een studie waar onderzoek is gedaan naar grensoverschrijdende gezamenlijke aanbestedingen. Daarin is, aan de hand van vier projecten, onderzocht waar de mogelijkheden liggen en welke belemmeringen er bestaan bij gezamenlijke aanbestedingen die de grenzen van lidstaten overschrijden.

Lees het volledige bericht

Comité van de Regio’s: nieuw rapport over voortgang EGTS

Het overkoepelende samenwerkingsverband voor grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking, de Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking (EGTS), wordt alsmaar gevarieerder in locatie, betrokken actoren en behandelde onderwerpen. Dit blijkt uit het nieuwe jaarlijkse rapport van het Comité van de Regio’s over de EGTS. Verder valt in het rapport te lezen dat het Comité zich zorgen maakt om het Schengengebied dat onder druk staat door de vluchtelingencrisis.

Lees het volledige bericht

Europees Parlement: Duitse tolheffing schendt alsnog Europese non-discriminatieregels

Het Europees Parlement heeft in grote meerderheid besloten dat het Duitse nieuwe tolheffingssysteem tot discriminatie zal leiden en dus het EU non-discriminatie beginsel schendt. De Duitse regering heeft in januari 2017 een beslissing genomen omtrent tolheffing. Vanaf 2019 zouden automobilisten tol gaan betalen op de Duitse snelwegen. Voordat dit besluit werd genomen bestond veel commotie over de heffingen. Zou de tol in strijd zou zijn met de Europese regels? Het Europees Parlement heeft zich hier nu ook over uitgesproken.

Lees het volledige bericht

Nieuwe app GrenzJobs ontwikkeld ter ondersteuning van grensarbeiders

De app GrenzJobs moet het werken over de grens bevorderen en vergemakkelijken. Op 6 maart 2017 is deze app door minister Kamp van Economische Zaken in het stadhuis van Venlo gelanceerd. De app GrenzJobs is ontwikkeld door zowel Nederlandse als Duitse partijen, met als doel grensarbeiders te ondersteunen.

Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Grensoverschrijdende samenwerking

Welke mogelijkheden zijn er om grensoverschrijdende energie te realiseren?

Onze regio oriënteert zich op de mogelijkheden om meer en beter samen te werken op het gebied van grensoverschrijdende energie(transitie). Zijn er al initiatieven genomen met betrekking tot grensoverschrijdende energietransitie? Welke kansen liggen er om grensoverschrijdende samenwerking op dit gebied te bevorderen?

Bekijk het antwoord

Wat zijn de meest actuele ontwikkelingen op het gebied van grensoverschrijdende zorg?

De Europese Patiëntenrichtlijn (2011/24/EU) voorziet erin dat er vergaande samenwerking op het gebied van grensoverschrijdende zorg plaatsvindt. Hoe is dit in de praktijk verder geregeld en is er ook sprake van een toename van grensoverschrijdende gezondheidszorg, waar we als gemeente mee te maken kunnen krijgen?

Bekijk het antwoord

Is de Patiëntenrichtlijn van invloed op gemeentelijke zorgtaken en zorg over de grens?

Inwoners van onze grensgemeente kunnen gezondheidszorg soms beter of sneller in het buitenland krijgen. Klopt het dat de Europese Patiëntenrichtlijn 2011/24/EU voor grensoverschrijdende gezondheidszorg mogelijkheden biedt om zorg in het buitenland te kunnen ontvangen en vergoed te krijgen? En welke invloed heeft deze richtlijn op de organisatie van gemeentelijke zorgtaken, gelet ook op de ontwikkelingen in de zorg en de aanstaande decentralisatie in 2015?

Bekijk het antwoord

Hoe kunnen we als gemeente gebruik maken van het samenwerkingsinstrument EGTS?

Onze gemeente werd door een van onze partners bij de uitvoering van een programma voor territoriale samenwerking gewezen op de mogelijkheid om te kiezen voor het samenwerkingsinstrument ‘Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking’. Wat is dit voor instrument en wat zijn de voorwaarden en voordelen om er gebruik van te maken?

Bekijk het antwoord

Waar kan een grensarbeider terecht voor meer informatie over sociale zekerheid en arbeidsrecht?

Onze (grens)gemeente heeft met enige regelmaat te maken met informatieverzoeken van grensarbeiders. Zij willen specifiek meer duidelijkheid over sociale zekerheids- en arbeidsrechtelijke kwesties, die spelen wanneer zij werk komen verrichten in onze regio dan wel wanneer zij werk over de grens gaan verrichten. Bestaat hiervoor een informatiepunt?

Bekijk het antwoord

Hoe kan een buitenlands bedrijf voldoen aan de voorwaarde van een Gedragsverklaring bij een Europese aanbesteding?

Bij een Europese aanbesteding heeft de provincie in de stukken opgenomen dat alle inschrijvers een Gedragsverklaring aanbesteden moeten verstrekken. Deze verklaring wordt door dienst Justis verstrekt. Buitenlandse bedrijven kunnen echter niet door dienst Justis gescreend worden en zij kunnen daarom geen Gedragsverklaring aanbesteden aanvragen. Een Duits bedrijf wil zich nu inschrijven op de aanbesteding en stelt de volgende vraag: hoe kunnen wij aan de voorwaarde gesteld in de aanbestedingsstukken aangaande het verstrekken van een Gedragsverklaring aanbesteden voldoen?

Bekijk het antwoord

Publicaties Grensoverschrijdende samenwerking

Actiepunten

Kamerbrief over Grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van economie en arbeid, juli 2015
Voortgangsbrief GROS, februari 2015
Voortgangsbrief GROS, oktober 2012
Bijlage voortgangsbrief GROS, oktober 2012
Verslag Kamerdebat GROS, december 2011

Grenseffectentoets, Panteia 2014
Kansen aan de grens, VNG 2014
Advies wegnemen praktische belemmeringen bij grensoverschrijdende arbeid, 2013
‘Wij doen dat zo’: Onderzoek naar de grenseffecten van Europees beleid, Universiteit Leiden 2012
Benelux Almanak Grensoverschrijdende Samenwerking 2011-2015, Benelux 2011

GROS actielijsten

GROS actielijst Nederland/Vlaanderen, oktober 2012. Over dit document:

1) Deze lijst schept geen juridisch verbindende verplichtingen. Beide zijden engageren zich tot het leveren van een adequate inspanning om de knelpunten in deze lijst (de actiepunten) binnen 2 a 2,5 jaar op te lossen, dan wel om binnen deze periode forse voortgang te boeken. De monitoringspunten zullen op iets grotere afstand worden gevolgd.

2) De lijst is een dynamisch document. Beide zijden kunnen aangeven een punt van de lijst te willen afvoeren of – indien daarover overeenstemming bestaat – er een actiepunt of monitoringspunt aan toe te voegen. Ook kunnen Nederland en Vlaanderen bij onderlinge overeenstemming besluiten een monitoringspunt te verheffen tot actiepunt.

3) In Nederland zal het Ministerie van Binnenlandse Zaken primair verantwoordelijk zijn voor het monitoren van de voortgang; in Vlaanderen het Departement Internationaal Vlaanderen. Beide departementen houden daarover ook onderling contact.

4) De actie- en monitoringslijst is niet het enige instrument van Vlaams-Nederlandse grensoverschrijdende samenwerking. Vlaanderen en Nederland erkennen de grote, eigen, en intrinsieke waarde van een goede samenwerking en communicatie op alle bestuurlijke niveau’s en zij blijven deze samenwerking aanmoedigen en waar mogelijk faciliteren.

Kamerbrief ‘Stand van zaken Actielijst Nederland-Vlaanderen’, februari 2015

GROS Actielijst Nederland-Nedersaksen, januari 2014
GROS Actielijst Nederland – Noordrijn-Westfalen, december 2013

 

 

 

 

 

Wet- en regelgeving Grensoverschrijdende samenwerking

Wat is GROS?

Benelux- en de Anholt-overeenkomst

De Raad van Europa is de motor achter grensoverschrijdende samenwerking. In 1980 werd de Kaderovereenkomst van Madrid gesloten. Hierdoor hebben regionale en lokale overheden de mogelijkheid om op publiekrechtelijke basis over de grens samen te werken. Lidstaten kunnen zo bilaterale en multilaterale overeenkomsten sluiten over grensoverschrijdende samenwerking.

Er zijn twaalf bilaterale en multilaterale overeenkomsten opgesteld. Voor Nederland en zijn buurlanden zijn voornamelijk de Benelux-Overeenkomst en de Anholt-Overeenkomst van belang.

Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking

De Verordening over Europese groepering voor territoriale samenwerking (EGTS) is op 1 augustus 2006 in werking is getreden. De verordening biedt de mogelijkheid een grensoverschrijdend lichaam op te richten met rechtspersoonlijkheid.

Juridisch instrument

Een EGTS is een juridisch instrument om grensoverschrijdende, transnationale of interregionale samenwerking tussen regionale of lokale overheden te vergemakkelijken. De leden van een EGTS kunnen lidstaten, regionale en lokale overheden en publiekrechtelijke instellingen zijn. De leden moeten uit ten minste twee lidstaten komen.

Met name landen die nog geen partij zijn bij de Kaderovereenkomst van Madrid of die geen bilateraal akkoord hebben afgesloten, kunnen gebruik maken van de verordening. Voor Nederland is de EGTS verordening daarom van minder toegevoegde waarde.

Structuurfondsprogramma’s

De EGTS-verordening is ontstaan nadat bleek dat lidstaten moeilijkheden ondervonden bij grensoverschrijdende samenwerking in het kader van de Europese structuurfondsprogramma’s. Bijzonder is dat de EGTS overheden voor het eerst de mogelijkheid biedt zich te verenigen in instanties uit verschillende landen, zonder dat daarvoor een internationale overeenkomst is getekend door de nationale parlementen.

Benelux Verdrag

Decentrale overheden kunnen via het Benelux Verdrag in de drie Beneluxlanden op publiekrechtelijke basis grensoverschrijdend samenwerken. Het eerste Benelux Verdrag werd in 1958 ondertekend voor een periode van vijftig jaar. Omdat er noodzaak was tot vernieuwing is een nieuw verdrag vastgesteld dat op 1 januari 2012 in werking is getreden. Het nieuwe verdrag is meer pragmatisch ingericht en beter afgestemd op de veranderende internationale en maatschappelijke context.

Hoofdthema’s Benelux-samenwerking

De nieuwe Benelux-samenwerking richt zich op drie hoofdthema’s:

  • interne markt en economische unie;
  • duurzaamheid;
  • justitie en binnenlandse zaken.
X