Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Onvoldoende handhaving en naleving staatssteunregels bij Europese fondsen 

7 november 2016Regionaal beleid en structuurfondsen, Staatssteun

In oktober heeft de Europese Rekenkamer een rapport gepubliceerd over de handhaving en naleving van de regels omtrent staatssteun in het Cohesiebeleid. Het rapport belicht onregelmatigheden bij projecten die gefinancierd worden door Europese structuur- en Investeringsfondsen (ESIF). In Nederland voeren hoofdzakelijk de managementautoriteiten ESIF uit.

Doel van het rapport

De afgelopen jaren heeft de Europese Rekenkamer in samenwerking met de Europese Commissie een aantal fouten bij de uitvoering van Europese staatssteunregels gevonden. Het aantal fouten kwam boven het aantal bevonden fouten van de lidstaten zelf uit. Dit wijst erop dat er meer bewustzijn en ondersteuning nodig is bij de naleving van de regels.

In het rapport constateert de Europese Rekenkamer dat in de periode 2010-2014 het aantal ESIF projecten steeg, waarop de staatssteunregels van toepassing waren. Ook concludeert de Europese Rekenkamer dat meer projecten niet aan de Europese staatssteunregels voldeden in deze periode.  De conclusie die de Europese Rekenkamer hieraan geeft, is dat de controles van de Europese Commissie en lidstaten, die fouten met staatssteun moeten voorkomen mogelijk onvoldoende functioneerden.

Veelvoorkomende fouten

Bij het gebruik van ESIF zijn er volgens de Europese Rekenkamer een paar frequente problemen met Europese staatssteunregels waar lidstaten tegenaan lopen geconstateerd:

  • steun wordt toegekend aan niet-subsidiabele kosten;
  • lidstaten kennen steun toe nadat het project al van start is gegaan, waardoor het vereiste stimulerend effect ontbreekt;
  • de toegekende steun is hoger dan de maximale toegestane steunintensiteit;
  • de aanwezigheid van staatssteun wordt überhaupt niet opgemerkt of niet gemeld bij de Europese Commissie;
  • formele vereisten worden niet altijd nageleefd.

Overige belangrijke bevindingen

Enkele interessante conclusies uit het rapport van de Europese Rekenkamer zijn:

  • Er is een gebrek aan analyse naar fouten vanuit de Commissie;
  • De controle uitgevoerd door de Commissie werd verzwakt door het missen van deze analyse en er was onvoldoende interne coördinatie om deze controles succesvol uit te voeren;
  • Controlerende instanties van de lidstaten hebben onvoldoende focus op de naleving van de regels;
  • De uitbreiding van de Algemene groepsvrijstellingsverordening (AGVV) leidt tot een verschuiving van verantwoordelijkheid van de Commissie naar de lidstaten.

Kritiek op monitoring door Europese Commissie

Het rapport biedt daarnaast een inkijk in de wijze van controleren en monitoren van de Commissie. Hoe controleren en monitoren de verschillende DG’s de toepassing van de Europese staatssteunregels?

Er bleek dat DG REGIO in 19 % van de audits staatssteunfouten vond en financiële correcties voorstelde. DG Mededinging constateerde dat er bij 36 % van de gecontroleerde steunmaatregelen problemen waren met de naleving van de regels. In slechts 7 % van de gevallen had dit gevolgen voor de verenigbaarheid van de steun. Van de maatregelen kennisgegeven op basis van de Algemene groepsvrijstellingsverordening (AGVV) bleek 12 % niet aan de regels te voldoen. In vijf lidstaten werden problemen geconstateerd bij meer dan de helft van de onderzochte steunmaatregelen.

Nederland in het rapport

Voor de jaren 2010 tot en met 2014 heeft de Europese Commissie in totaal € 382,8 miljard besteed aan staatssteun. Nederland had hier een aandeel van € 12,4 miljard, wat neerkomt op 3,24 % van het totaal in de EU. Uit het rapport bleek dat er in Nederland dertien zaken zijn gemonitord, waarvan er zes problematisch bevonden werden door de Europese Rekenkamer.

Door:

Pierre Kas en Lisanne Vis-Boer, Europa decentraal

Bronnen:

Rapport Staatssteun, European Court of Auditors
Compliance with State Aid Rules in Cohesion Policy, door Phedon Nicolaides voor State Aid Hub.eu

Meer informatie:

Staatssteun, Europa decentraal
Regionaal beleid en structuurfondsen, Europa decentraal

X