Column: Op pad voor een Europese Agenda Stad

15 februari 2016

Na een boeiende tijd als ambassadeur in achtereenvolgens Letland, Saoedi-Arabië, Finland en Koeweit, ben ik eind vorig jaar bijna van de ene op de andere dag benoemd tot Dutch Urban Envoy. Mijn missie: bewerkstelligen dat Europese Steden een grotere rol krijgen in de EU. De uitdaging is om 38 verschillende Europese landen, instellingen en koepels – waaronder de Nederlandse – vóór eind mei op één lijn te krijgen om de Europese Agenda Stad een succes te maken. Als dat lukt, zal op 30 mei 2016, nog tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de EU, het Pact van Amsterdam overeengekomen worden. Dan is de Europese Agenda Stad op ministerieel niveau bezegeld en ben ik een gelukkig man.

Tot die tijd ben ik op pad. Ik reis van Lodz naar Bilbao en van Turijn naar Londen om te pleiten voor het ‘Pact’. Ik heb gesprekken met parlementariërs, burgemeesters, ministers, Eurocommissarissen en ambtenaren. Maar ook met citymakers (een Europese groep van bevlogen stedelijke vernieuwers), die me onder meer hebben geleerd hoe je oesterzwammen kunt kweken in een urbane omgeving. Ik probeer iedereen uit te leggen wat de Europese Agenda Stad is. Ik kom scepsis, nieuwsgierigheid en enthousiasme tegen – van ‘hoe kunnen we meedoen?’ tot ‘waar bemoeit Europa zich nu weer mee?’. Daar kom ik nog op terug.

Over de Europese Agenda Stad wordt naar goed Brussels gebruik al bijna 20 jaar gedelibereerd. Nederland heeft nu de koe bij de hoorns gevat: de Agenda moet er eindelijk komen. Maar waar gaat het eigenlijk over?

Als lezer van deze nieuwsbrief werkt u waarschijnlijk bij een provincie, gemeente of waterschap. U heeft dan met Europa te maken, en steeds meer. U wilt een winkelcentrum renoveren: staatssteun ligt op de loer. De zorg wordt gedecentraliseerd: aanbesteden die handel. Luchtkwaliteit, transport, migratie, landbouw, breedband en afval (of sorry, circulaire economie): noem het en Europa vindt er wat van. En misschien heeft u de nodige ervaring met het aanvragen van Europese subsidies opgedaan, of wilt u graag op Europees niveau innovaties en ervaringen uitwisselen met collega-overheden.

Regels, geld en kennis: het zijn de drie mantra’s van de Europese Agenda Stad. Die vertalen we in duidelijke doelen. Eén: Europese regelgeving moet meer rekening houden met de behoeften en belangen van steden. Twee: Europese fondsen moeten toegankelijker voor steden zijn. En drie: de enorme kennis van steden zou Europabreed beter gedeeld en verspreid moeten worden. Dit is mijn boodschap in een notendop. Want Europa heeft duidelijk invloed in steden, maar steden zouden best wat meer invloed in Europa mogen hebben.

Om op de vraag hierboven terug te komen:  de Europese Agenda Stad is vooral een kans voor Europese medeoverheden zélf om hun invloed op het Brusselse beleid en besluitvormingsproces te vergroten. Zeker, de Europese Commissie faciliteert, maar met de Brusselse bemoeienis  valt het verder nogal mee. De uitgangspunten van het Nederlandse voorzitterschap blijven overeind: Europa richt zich op hoofdzaken en doet niet wat we zelf beter kunnen.

Wie écht een bijdrage wil leveren, kan ook meedoen. Bijvoorbeeld door aan te sluiten bij een van de 12 Thematische Partnerschappen. Deze partnerschappen zijn  het belangrijkste instrument om de doelen van de Agenda te realiseren. Laat u dus horen en maak dat de Europese Agenda Stad nog groeit en bloeit als ons Voorzitterschap al lang en breed verstreken is. Dan kan ik tevreden terugzien op een vaak uitdagende en weergaloos boeiende tijd als Dutch Urban Envoy.

Door:

Nicolaas Beets