Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Pact van Amsterdam eerste stap in centraal stellen Europese burgers

6 juni 2016Agenda Stad, Europabewustzijn, Europees recht en beleid decentraal, Focus Nederlands voorzitterschap, Regionaal beleid en structuurfondsen

Meer dan 70% van de Europeanen woont in steden en stedelijke regio’s. Dit zijn essentiële motoren van groei en innovatie. Door het Pact van Amsterdam, ondertekend op maandag 30 mei jl., krijgen deze steden en stedelijke regio’s meer invloed op EU beleid. De concrete implementatie van de EU Urban Agenda en de vervolgstappen staan centraal tijdens het Comité van de Regio’s forum dat parallel aan de ministersbijeenkomst in Amsterdam werd georganiseerd.

Markkula

Volgens voorzitter van het Comité van de Regio’s Markku Markkula vormen steden en stedelijke regio’s de motoren van groei en innovatie in Europa. De stad Amsterdam is hier een goed voorbeeld van, eerder dit jaar werd het uitgeroepen tot Europese hoofdstad van innovatie. Markkula stelt in zijn toespraak dat de meeste uitdagingen waar steden mee te maken hebben gedeeld zijn. Dit duidt op een noodzaak voor een sharing economy. Partnerships rond inhoudelijke thema’s, zoals deze in het Pact overeen zijn gekomen, zijn hiervoor het meeste geschikte middel. Een verandering in denkwijze is essentieel bij het innoveren van overheidsbeleid, aldus Markkula.

Burger terug op Europese agenda

Eberhart van der Laan, burgemeester van Amsterdam, ziet het Pact als de juiste manier om de burger terug te plaatsen op de Europese agenda. Innovatieve oplossingen worden vaak gevonden in steden, door inwoners. Via deze EU Urban Agenda krijgen zij meer invloed op Europese wet- en regelgeving en worden steden en stedelijke regio’s eerder en beter betrokken bij het Europese beleidsvormingsproces.

Benjamin Barber, auteur van het boek ‘If mayors ruled the world’, ondersteunt deze opmerking. Barber, “in de Europese Commissie wordt nu over steden gesproken als een niveau van overheidsadministratie. Dit terwijl de Europese soevereiniteit afkomstig is van steden en burgers.” Barber noemt het een bottom-up proces. Steden moeten Europa omvatten, niet andersom. Steden en stedelijke regio’s zijn de kern van Europese soevereiniteit en burgerschap.

Verantwoordelijkheid regio’s en steden

Volgens de CEO van Philips, Frans van Houten, moeten regionale en lokale overheden hun verantwoordelijkheid nemen en kennis met elkaar delen. Beleidsmakers en regelgevers moeten steeds goed in contact blijven met de markt en gemeenschappen. Barber voegt hieraan toe dat het gedeeltelijk een kwestie van vertrouwen is. Bij de aanpak van bijvoorbeeld de klimaat verandering problematiek blijkt het soms nog lastig om goed samen te werken door gebrek aan onderling vertrouwen. Ook hier is een andere manier van denken onmisbaar.

Workshop: smart cities

Tijdens het forum is een viertal workshops georganiseerd waarin wordt gediscussieerd over de wijze waarop de urban agenda moet worden uitgewerkt. Bas Verkerk, burgemeester Delft, neemt deel aan de workshop over smart cities. Volgens hem moet er meer gestuurd worden op een door kennis gedreven economie. Steden en regionale overheden moeten meer fungeren als facilitator. Zij moeten een kader garanderen waarin goede business ideeën kunnen ontwikkelen. Een mogelijke manier om dit te doen is via living labs, dit biedt ruimte om te experimenteren en innoveren.

Workshop: urban-rural linkages

Gedeputeerde van Flevoland Michiel Rijsberman pleit in de workshop voor verbindingen tussen meerdere stedelijke gebieden. “Europa kent geen grote steden met miljoenen inwoners zoals in Mexico of Azië, koppelingen tussen meerdere stedelijke gebieden zijn daarom van groot belang om massa te creëren in de EU.” Rijsberman noemt hier de zogenaamde functional areas. De Europese burger moet centraal staan bij de aanpak van maatschappelijke opgaven, aldus Rijsberman.

Als voorbeeld van de Nederlandse aanpak noemt Cees Loggen het Markermeerdijk project. In de Metropool regio Amsterdam is beperkte fysieke ruimte en heeft klimaatverandering en wateroverlast veel invloed. Deze opgave wordt aangepakt in de vorm van samenwerking tussen provincies, gemeenten, waterschappen en bedrijven. In de ondersteuning en uitvoering van dit soort projecten ter bevordering van verbindingen tussen steden en omringende landelijke gebieden is de mogelijkheid tot het combineren van GLB- en andere fondsen noodzakelijk.

Functionele gebieden

Voormalig president van het Comité van de Regio’s Luc van den Brande merkt het belang van functional areas op. In deze gebieden gelden geen vaste normen qua grootte van steden, het aangewezen gebied moet vooral functioneel zijn. Ieder gebied is anders. Het is van belang dat goede faciliteiten worden gecreëerd waarin talenten tot uiting kunnen komen. Er moet hierbij ruimte zijn voor trial and error, het is niet erg om af en toe fouten te maken, aldus Raffaele Cattaneo namens het CvdR. Binnen de functional areas zijn er verschillende partners met verschillende belangen. Het onderhouden en faciliteren van goede relaties is daarom een belangrijke taak voor regionale overheden.

Vervolgstappen bij Pact van Amsterdam

Belangrijk discussiepunt tijdens het forum is hoe de EU Urban Agenda daadwerkelijk te implementeren. Hiervoor moeten bottom-up initiatieven gecombineerd worden met Europese voorstellen met toegevoegde waarde. Daarnaast is er de behoefte aan een nieuwe vorm van communicatie tussen de EU en Europese burgers. Lambert van Nistelrooij, Europarlementariër CDA, merkt hier op dat lidstaten vaak niet flexibel genoeg zijn, dit belemmert regionale en lokale overheden. Om ervoor te zorgen dat de EU Urban Agenda succesvol wordt uitgevoerd moeten overheden uit hun comfort zone worden gehaald. Europese burgers en regionale overheden moeten initiatieven meer in eigen handen nemen.

Het Pact van Amsterdam wordt door aanwezigen getypeerd als een startpunt, niet als finish. Werken aan succesvolle implementatie start nu. De aankomende voorzitters van de Raad van de Europese Unie, Slowakije en Malta, hebben de EU agenda stad niet als prioriteit aangemerkt. Vanuit het Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties blijft Nicolaas Beets echter nog minimaal een jaar aan als Urban Envoy om de uitvoering van het Pact te begeleiden. De op het forum aanwezige burgemeester van Bratislava, de hoofdstad van Slowakije, toonde ook zijn bereidheid mee te werken.

EU commissaris voor Stedelijk beleid

Burgemeester van Rotterdam Achmed Aboutaleb geeft de afsluitende toespraak op het forum. Ook hij deelt de opvatting dat burgers en steden de leiding moeten nemen binnen het beleidsvormingsproces van de EU. Hij verwelkomt het Pact van Amsterdam, maar uit kritiek richting de Europese Commissie over het feit dat er nog geen Commissaris voor stedelijk beleid is aangewezen. Aboutaleb stelt dat er te weinig bereidheid is om een Europa van de burgers op te bouwen. “Dit is nodig om de geloofwaardigheid van de EU weer op te bouwen. Een socialere agenda waarin de Europeaan centraal staat is vereist.”

Door:

Ilse Buijs, Huis van de Nederlandse provincies

Bronnen:

Nieuwsbericht, Interprovinciaal overleg
Nieuwsbericht, Vereniging Nederlandse gemeenten
Pact van Amsterdam

X