Kan een samenwerkingsverband voor behoud van de cultuursector aangemerkt worden als DAEB?

mei 2013

Onze provincie wil een cultureel samenwerkingsverband steunen waar verschillende organisaties in zijn vertegenwoordigd (dans, toneel, opera, etc.). Het opleggen van een Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB) is een manier om financiering staatssteunproof te maken. Kunnen wij bij dit samenwerkingsverband een DAEB beleggen voor de instandhouding van de cultuursector in de provincie?

Versie november 2011

Antwoord

Nee, om aan de Altmark-voorwaarden te kunnen voldoen, zou de DAEB waarschijnlijk niet aan het samenwerkingsverband als geheel moeten worden opgelegd, maar aan afzonderlijke cultuurinstellingen.

Dienst duidelijk definiëren en afbakenen

Volgens de Altmark-voorwaarden moet de dienst vooraf duidelijk worden gedefinieerd en afgebakend. De provincie moet ook kunnen laten zien dat de dienst niet tegen marktconforme prijzen kan worden aangeboden en daarom moet worden gecompenseerd. Bij het opleggen van een DAEB per cultuurinstelling, zou in dat geval steeds moeten worden bezien of er binnen de functie waarbinnen de instelling actief is sprake is van een publiek belang en marktfalen.

Meest geschikte instrument

Verder moet de provincie kunnen beredeneren dat staatssteun in de vorm van een DAEB het meest geschikte instrument is om de cultuursector te steunen (geschiktheidstoets). Meestal wordt cultuursteun echter gemeld onder de cultuurexceptie van het Verdrag.

Algemeen belang, marktfalen en Altmark

Bij het opleggen van een DAEB moet aantoonbaar sprake zijn van een dienst in het publiek belang en een marktfalen. Verder moet aan de zogenaamde Altmark-voorwaarden (zaak-280/00) worden voldaan. Eén van deze voorwaarden is dat een dienst vooraf duidelijk wordt gedefinieerd. Een DAEB moet daarbij helder zijn afgebakend (zowel in de tijd als in de omschrijving als voor wat betreft de toebedeling aan een instelling). Zo kan goed worden bepaald hoeveel het uitvoeren van die dienst kost en wat er precies moet worden gecompenseerd (zie Handreiking DAEB en Staatssteun, pag. 33 t/m 35).

Melden onder cultuurexceptie: cultuursector Praag

Hiernaast moet de provincie kunnen beredeneren dat staatssteun in de vorm van DAEB het meest geschikte instrument is voor dit specifieke geval (geschiktheidtoets). Wellicht is melding op de cultuurexceptie (art. 107 lid 3d EG-Verdrag) in dit geval geschikter dan het opleggen van een DAEB.

Voorbeeld

Een relevant voorbeeld is een Tsjechische zaak (SA 32599, 2011/N). Deze zaak betrof een subsidieprogramma voor (praktisch) de gehele culturele sector in Praag; deze zaak geeft aan dat ook grote culturele projecten aan de Commissie worden voorgelegd en kunnen worden goedgekeurd.

Let op bij promotieactiviteiten

Bij het in stand houden van de cultuursector komen mogelijk reclame- en promotieactiviteiten kijken. Voor zowel reclame als marketingactiviteiten is er een Europese markt. De Commissie heeft in het Handboek DAEB en staatssteun aangegeven dat commerciële reclameactiviteiten als een kennelijke fout gelden en niet als DAEB ingericht kunnen worden. Bij eventuele promotieactiviteiten speelt dus de vraag of er sprake is van pure marktactiviteiten of (economische of niet-economische) activiteiten die verricht worden in het kader van een algemeen, publiek belang.

Voorbeeld

Voor promotieactiviteiten (van economische aard) is in het verleden door de provincie Noord-Brabant een DAEB ingericht. De provincie kwalificeerde een promotiecampagne als algemeen belang, omdat geen enkele marktpartij een grootschalige promotie van een regio kon uitvoeren zonder dat de overheid hiervoor de markt stimuleerde. Voorbeelden zijn de DAEB’s voor het Brabants Bureau voor Toerisme en een Cultuurhuis.

Alternatief: de minimissteun

Als het subsidiebedrag per cultuurinstelling onder de € 200.000,= over drie belastingjaren blijft, kan worden overwogen om de steun te verlenen als de mininissteun. Let er wel goed op dat de minimis alleen mag worden verstrekt aan een zelfstandige onderneming. Het bepalen van de eenheid die steun zal ontvangen, is complex als een onderneming een bepaalde afhankelijkheidsrelatie met (een) andere onderneming(en) heeft.

Meer informatie:

Cultuur, Staatsteun
Diensten van Algemeen Belang
De-minimis, Staatssteun

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG