Brexit: Kan de Britse nationaliteit worden aangenomen zonder de Nederlandse nationaliteit te verliezen?

november 2017

Onze gemeente krijgt vragen van burgers met betrekking tot de Brexit. Nederlandse burgers met een Britse achtergrond, die aanspraak maken op de Britse nationaliteit vrezen dat zij zonder de Britse nationaliteit na de Brexit niet langer vrij kunnen reizen en verblijven in het VK. Kan uit voorzorg de Britse nationaliteit worden aangenomen, zonder dat men de Nederlandse nationaliteit (en daarmee het Unieburgerschap) verliest?

Antwoord in het kort:

Het vrijwillig aannemen van de Britse nationaliteit door een meerderjarige leidt in beginsel tot verlies van de Nederlandse nationaliteit. Hier zijn echter uitzonderingen op mogelijk. Voor een minderjarige die Brit wordt, geldt bijvoorbeeld dat hij de Nederlandse nationaliteit niet verliest zolang één van de ouders het Nederlanderschap bezit. Het Unieburgerschap is in de Europese verdragen gekoppeld aan het bezit van de nationaliteit van een EU-lidstaat. Omdat het VK na de uittreding uit de EU een zogeheten ‘derde land’ (oftewel een niet-lidstaat) wordt, zullen Britse burgers daarmee ook het Unieburgerschap verliezen.

De Brexit-onderhandelingen tussen het VK en de EU zijn nog gaande. Er wordt momenteel onder meer onderhandeld over de rechten van burgers na de Brexit. De uitkomsten daarvan zijn nog onbekend. Over een mogelijke transitieperiode, waarin eventueel delen van het EU-recht (waaronder het vrij verkeer van personen) voorlopig gehandhaafd blijven in het VK, wordt nog niet onderhandeld. De Europese Raad constateerde onlangs dat er onvoldoende vooruitgang is in de onderhandelingen om nu al te spreken over het kader voor de toekomstige betrekkingen en mogelijke overgangsregelingen.

Verlies van de Nederlandse nationaliteit

Iedere EU-lidstaat bepaalt zelf onder welke voorwaarden iemand de nationaliteit van dat land kan verkrijgen of verliezen. De verkrijging en het verlies van de Nederlandse nationaliteit is geregeld in de Rijkswet op het Nederlanderschap. Volgens deze wet gaat het Nederlanderschap voor een meerderjarige verloren door het vrijwillig verkrijgen van een andere nationaliteit (artikel 15 lid 1 aanhef en sub a Rijkswet op het Nederlanderschap). Dat betekent dus dat ook het vrijwillig aannemen van de Britse nationaliteit in beginsel leidt tot het verliezen van de Nederlandse nationaliteit. Zodra het VK de EU heeft verlaten, betekent dit waarschijnlijk dat met het verliezen van de Nederlandse nationaliteit ook automatisch het Unieburgerschap verloren gaat.

Een meerderjarige verliest in beginsel dus het Nederlanderschap door het vrijwillig verkrijgen van de Britse nationaliteit. Daarop zijn echter drie uitzonderingen mogelijk, namelijk:

Dit blijkt uit artikel 15 lid 2 Rijkswet op het Nederlanderschap en een verzameling van veelgestelde vragen over het verlies van de Nederlandse nationaliteit die is opgesteld door het ministerie van Veiligheid en Justitie.

Voor een minderjarige die de Britse nationaliteit krijgt, geldt onder meer dat hij de Nederlandse nationaliteit niet verliest zolang een van de ouders het Nederlanderschap bezit (artikel 16 lid 2 aanhef en sub a Rijkswet op het Nederlanderschap). Hierbij moet worden opgemerkt dat het kabinet-Rutte III in het regeerakkoord heeft aangegeven dat voorstellen ter modernisering van het nationaliteitsrecht worden voorbereid. Het betreft een verruiming van de mogelijkheid van het bezit van meerdere nationaliteiten. Verder heeft het kabinet in het kader van de Brexit-onderhandelingen speciale aandacht voor de positie van Nederlanders in het VK, aldus het regeerakkoord.

Unieburgerschap

Het Unieburgerschap is geïntroduceerd binnen de EU door het Verdrag van Maastricht uit 1992. Tegenwoordig zijn de belangrijkste bepalingen over het Unieburgerschap te vinden in artikel 20 Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). In artikel 20 wordt gesteld dat iedereen die de nationaliteit van een EU-lidstaat bezit, tevens burger van de Unie is. Het Unieburgerschap is dus gekoppeld aan het nationale burgerschap en komt niet in de plaats daarvan. Iedere lidstaat bepaalt, zoals hierboven ook wordt uitgelegd, zelf onder welke voorwaarden iemand de nationaliteit van dat land kan verkrijgen of verliezen.

Unieburgers genieten het recht zich vrij op het grondgebied van de lidstaten te verplaatsen en er vrij te verblijven. Verder hebben zij onder andere het actief en passief kiesrecht bij verkiezingen voor het Europees Parlement en bij gemeenteraadsverkiezingen in de lidstaat waar zij verblijven, het recht op bescherming van diplomatieke en consulaire instanties van andere lidstaten en het recht zich tot de Europese Ombudsman te wenden. Het Unieburgerschap is in de loop der jaren nader ingevuld door secundaire EU-wetgeving en in de rechtspraak van het Hof van Justitie EU.

Brexit-proces

Momenteel wordt onderhandeld over de uittreding van het VK uit de EU. Het uittredingsproces is neergelegd in artikel 50 Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en bepaalt dat de vertrekkende lidstaat met de EU onderhandelt over de voorwaarden van het vertrek in een uittredingsovereenkomst. Binnen deze overeenkomst zal onder meer worden vastgelegd hoe de burgerrechten van Britse burgers binnen de EU kunnen worden geborgd en vice versa. De precieze uitkomst van de onderhandelingen is vooralsnog onbekend.

Zodra het VK de EU definitief verlaat, verliezen Britse burgers volgens de huidige regels hun Unieburgerschap en worden ze gezien als ‘derdelanders’ (personen met de nationaliteit van een land dat geen EU-lidstaat is). Er wordt momenteel onderhandeld over de rechten van burgers na de Brexit. De uitkomst van deze onderhandelingen is onbekend. Daarom kunnen er nog geen juridische garanties worden geboden aan betrokken burgers uit het VK en de andere EU-lidstaten. Zodra hierover meer duidelijkheid bestaat, zal vanuit kenniscentrum Europa decentraal nadere informatie volgen en zal deze Praktijkvraag worden aangepast.

Brexit-loket voor decentrale overheden

Medewerkers van gemeenten, provincies, waterschappen, de koepelorganisaties Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Interprovinciaal Overleg (IPO), Unie van Waterschappen (UvW) en ministeries kunnen met hun vragen over de Brexit terecht bij het Brexit-loket voor decentrale overheden.

Door:

Chris Koedooder en David Schutrups, Europa decentraal

Bron:

Meest gestelde vragen over Verlies Nederlandse nationaliteit, ministerie van Justitie en Veiligheid

Meer informatie:

Brexit-loket voor decentrale overheden, Europa decentraal
Brexit-loketten voor andere doelgroepen, Europa decentraal
Brexit-nieuwsarchief, Europa decentraal
Europees burgerschap, Europa decentraal
Brexit-onderhandelingen, Europese Commissie
ECER-dossier Brexit, ministerie van BZ
ECER-dossier Burgerschap van de Unie, ministerie van BZ
Nederlandse nationaliteit, Rijksoverheid

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

X