Als we een Aanbestedingsrichtlijn hebben, is een Dienstenrichtlijn dan wel nodig?

februari 2013

Zowel de Aanbestedingsrichtlijn (uit 2004) als de Dienstenrichtlijn (uit 2006) zien onder meer op het tot stand brengen van een interne markt binnen de EU. Beide rechtsgebieden gaan uit van een verbetering van dienstverlening binnen de EU. Als we al een Aanbestedingsrichtlijn hebben, is een Dienstenrichtlijn dan nog nodig?

Versie juni 2009

Antwoord

Ja, de Dienstenrichtlijn is buiten de Aanbestedingrichtlijn nodig om vóór 2010 een echte interne markt binnen de EU te voltooien. In 2002 concludeerde de Europese Commissie in haar verslag ‘De toestand van de interne markt voor diensten’ dat tien jaar nadat de interne markt voltooid had moeten zijn, deze nog steeds hapert. Ook werken art. 43 over de vrijheid van vestiging en art. 49 over het vrij verkeer van diensten uit het EG-verdrag nog niet volledig en direct door in het nationale recht. De Dienstenrichtlijn heeft daarom als doel een echte interne markt te realiseren.

Ook hebben de Aanbestedingsrichtlijn en de Dienstenrichtlijn verschillende uitgangspunten.

De uitgangspunten van de Dienstenrichtlijn

De Dienstenrichtlijn ziet op het verbeteren van de dienstenverlening. Zo moet deze richtlijn ertoe leiden dat het voor buitenlandse dienstverleners makkelijker wordt om zich in een andere lidstaat te vestigen en diensten te verrichten. Met de komst van de Dienstenrichtlijn zal ook de Nederlandse economie groeien. Niet alleen doordat dienstverleners uit andere lidstaten voordeel ondervinden van de vereenvoudiging van regels en van de elektronische beschikbaarheid van informatie in Nederland, maar ook doordat het dienstenloket tevens voor Nederlandse dienstverleners wordt opengesteld.

Verenigbaarheid met Dienstenrichtlijn

Om dit resultaat te bereiken, moet er zowel door het Rijk als door decentarle overheden het nodige werk worden verricht. Eén van de belangrijkste verplichtingen die de Dienstenrichtlijn voor decentrale overheden met zich mee brengt, is om alle regelgeving te beoordelen op de verenigbaarheid met de Dienstenrichtlijn. Deze regelgeving moet zonodig aangepast worden aan de vereisten uit de Dienstenrichtlijn. Het gaat om regelgeving (waaronder ook vergunningenstelsels en beleidsregels) die betrekking heeft op de vrijheid van vestiging en het vrij verkeer van diensten. Ook heeft de Dienstenrichtlijn tot gevolg dat alle nieuwe en gewijzigde regelgeving bij de Commissie moet worden aangemeld (de notificatieplicht).

Administratieve samenwerking

Ook schrijft de Dienstenrichtlijn maatregelen voor die de administratieve samenwerking moet bevorderen en de huidige bureaucratie moet verminderen. Zo moet er een dienstenloket worden ingericht waar dienstverleners voor al hun informatie over vergunningen en afhandeling van procedures terecht kunnen. Daarnaast verplicht de Dienstenrichtlijn decentrale overheden tot een administratieve samenwerking in de vorm van onderlinge informatie-uitwisseling tussen bevoegde instanties via het Internal Market Information (IMI)-Systeem.

Uitgangspunten Aanbestedingsrichtlijn

De Aanbestedingsrichtlijnen ziet op het verbeteren van het opdrachtgeverschap van de overheid waarmee het sluiten van contracten door overheden en hun spelregels centraal staan. De richtlijnen brengen met zich mee dat, voordat decentrale overheden contracten sluiten voor de uitvoering van (bouw)werken, voor leveringen van producten of voor dienstverlening, moet worden bekeken of de desbetreffende opdracht volgens een Europese aanbestedingsprocedure vergeven dient te worden.

Overheidsopdracht

Hierbij wordt onder overheidsopdracht verstaan een schriftelijke overeenkomst onder bezwarende titel die tussen één of meer ondernemers en één of meer aanbestedende diensten zijn gesloten en die betrekking hebben op de uitvoering van werken, de levering van producten of de verlening van diensten.

Wat is het verschil?

Beide richtlijnen hebben het EG-verdrag als grondslag en beide moeten ze, onder meer door middel van de regels op het gebied van het vrij verkeer, de interne markt verbeteren. Toch maken de Dienstenrichtlijn en de Aanbestedingsrichtlijn elkaar niet overbodig en moeten ze, met name door de eerder genoemde uitgangspunten, van elkaar worden onderscheiden.

Onderscheid

Dit onderscheid wordt gemaakt in overweging 57 Dienstenrichtlijn:

‘De bepalingen van deze richtlijn over vergunningenstelsels hebben betrekking op gevallen waarin voor de toegang tot of de uitoefening van een dienstenactiviteit door marktdeelnemers een besluit van de bevoegde instantie vereist is. Dit betreft noch besluiten van bevoegde instanties over de oprichting van een publieke of private entiteit voor het verrichten van een specifieke dienst, noch het aangaan van overeenkomsten door bevoegde instanties met het oog op het verrichten van een specifieke dienst, waarop de regels inzake overheidsopdrachten van toepassing zijn, aangezien deze richtlijn geen betrekking heeft op regels inzake overheidsopdrachten.’

Het verschil tussen de Aanbestedingsrichtlijn en de Dienstenrichtlijn is dan ook dat de Aanbestedingsrichtlijn ziet op overheidsopdrachten die schriftelijk worden verleend en waarbij sprake is van privaatrechtelijk handelen. De Dienstenrichtlijn daarentegen concentreert zich op besluiten van bevoegde instanties in publiekrechtelijke zin.

Voorbeeld

Een voorbeeld van het verschil in handelen kan als volgt worden gegeven:

Wanneer een overheidsorgaan dienstverlening inkoopt bij een bedrijfsjuridisch of -organisatorisch adviesbureau, dan zal het overheidsorgaan zich als opdrachtgever op de interne markt bewegen en dient bij de inkoop daarvan de Europese Aanbestedingsrichtlijn toegepast worden. Wanneer een buitenlands adviesbureau voor haar vestiging in Nederland diverse vergunningen nodig heeft, dan zal het overheidsorgaan in haar hoedanigheid als vergunningverlener deze vergunningen moeten verlenen met inachtneming van de Dienstenrichtlijn.

Meer informatie:

Notificeren, Dienstenrichtlijn
Dienstenrichtlijn
Aanbestedingen

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG