Moet onze gemeente diensten rondom de opvang van vluchtelingen aanbesteden?

juni 2017

Als gevolg van de huidige asielcrisis in Europa en in Nederland worden momenteel onder de EU-lidstaten een groot aantal vluchtelingen verdeeld. Gemeenten in Nederland hebben ook een verantwoordelijkheid voor de opvang van vluchtelingen. Onze gemeente wil graag meer opvang voor vluchtelingen aanbieden. Moet onze gemeente diensten die zij inkoopt voor de opvang van vluchtelingen Europees aanbesteden?

Antwoord in het kort:

Ja, in beginsel zijn overheidsopdrachten voor diensten gerelateerd aan de opvang van vluchtelingen aanbestedingsplichtig. Wanneer de geraamde waarde van de opdracht evenveel bedraagt als of boven de Europese drempelwaarden uitkomt, moet een gemeente de Europese aanbestedingsrichtlijnen toepassen. De drempelwaarde voor opdrachten voor diensten bedraagt € 209.000,- (excl. btw). Diensten voor de opvang van vluchtelingen vallen echter mogelijk onder het regime voor zogenaamde sociale en andere specifieke diensten. Voor sociale en andere specifieke diensten geldt een lichter aanbestedingsregime.

Overheidsopdracht?

Voor de toepassing van de aanbestedingsrichtlijnen is van belang dat er sprake is van een overheidsopdracht. Een overheidsopdracht wordt gedefinieerd als:

Wanneer een gemeente als aanbestedende dienst dergelijke overeenkomsten sluit met ondernemers die bijvoorbeeld producten of diensten leveren in het kader van vluchtelingenopvang, kan er dus sprake zijn van een (Europees) aanbestedingsplichtige opdracht.

Diensten rondom opvang vluchtelingen

Rondom de opvang van vluchtelingen zijn verschillende diensten nodig. Denk bijvoorbeeld aan medische diensten, cateringdiensten, vervoersdiensten of huisvestingsdiensten. Alle mogelijke diensten die aanbesteed kunnen worden, zijn opgenomen in de zogenaamde CPV-verordening.

CPV-codes die door de gemeente in deze gevallen gebruikt zouden kunnen worden, zijn bijvoorbeeld: huisvestingsdiensten (70333000-4), maatschappelijke dienstverlening waarbij onderdak wordt verschaft (85311000-2), diverse gezondheidszorgdiensten (85140000-2), cateringdiensten (55520000-1) en personenvervoer zonder dienstregeling (60140000-1). Dit zijn CPV-codes van verschillende soorten diensten, het kan daarom zowel om IIA als IIB diensten gaan.

reguliere diensten of sociale en andere specifieke diensten?

Aanbestedingsrichtlijn 2014/24 onderscheidt in art. 74 e.v. sociale en andere specifieke diensten. Om te kunnen bepalen welke aanbestedingsprocedures moeten of kunnen worden gevolgd, is het voor de gemeente van belang om te bepalen of de diensten die de gemeente voor de opvang van vluchtelingen aanschaft behoren tot de categorie regulieren diensten of sociale en andere specifieke diensten.

Aan de hand van de categorie kan een aanbestedende dienst bepalen of een overheidsopdracht moet worden aangemerkt als een reguliere diensten of als een sociale en andere specifieke dienst en vervolgens wat het toepasselijke aanbestedingsregime is. Voor sociale en andere specifieke diensten geldt een ‘lichter’ aanbestedingsregime. (Zie hiervoor ook deze praktijkvraag).

Voorbeelden sociale en andere specifieke diensten

Diensten voor de opvang van vluchtelingen vallen mogelijk onder het regime voor sociale en andere specifieke diensten. CPV-codes die onder dit regime vallen die gebruikt zouden kunnen worden, zijn bijvoorbeeld:

Opdrachten voor werken en leveringen

Voor de opvang van vluchtelingen zijn naast opdrachten voor diensten vaak ook opdrachten voor leveringen en werken noodzakelijk. Ook voor opdrachten van gemeenten voor leveringen en werken, die de opvang van asielzoekers kunnen ondersteunen, kunnen de Europese aanbestedingsregels van toepassing zijn. Denk aan werkenopdrachten voor het bouwen van accommodatie voor vluchtelingenopvang of leveringenopdrachten voor het aanschaffen van materiaal (bedden, slaapgerei, etc.).

Opdrachten voor werken

Voor het huisvesten van vluchtelingen kan het noodzakelijk zijn dat gebouwen worden gehuurd, bestaande gebouwen moeten worden aangepast of nieuwe gebouwen moeten worden gebouwd. Het huren van bestaande gebouwen valt over het algemeen niet onder de Europese aanbestedingsregels (art. 10 sub a richtlijn 2014/24).

Wanneer het echter gaat om opdrachten voor de aanpassing/verbouw van bestaande gebouwen of het bouwen van nieuwe gebouwen, kunnen de Europese aanbestedingsregels wel van toepassing zijn wanneer de drempelwaarde voor werken, € 5.225.000,- (excl. btw), wordt overschreden.

Opdrachten voor leveringen

Bij de opvang van vluchtelingen zijn vaak ook verschillende opdrachten voor leveringen aan de orde. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de aanschaf van tenten, containers, kleding, dekens, bedden, voedsel, etc. Wanneer de geraamde waarde van een opdracht van een gemeente evenveel is als, of boven de Europese drempelwaarden uitkomt, moet een gemeente de Europese aanbestedingsrichtlijnen toepassen. De drempelwaarde voor leveringen bedraagt € 209.000,- (excl. btw).

Mededeling over regels inzake overheidsopdrachten voor opvangsystemen

Op 9 september 2015 heeft de Europese Commissie een pakket maatregelen voorgesteld in reactie op de huidige vluchtelingencrisis en om zich voor te bereiden op toekomstige uitdagingen. Onderdeel van dit pakket is een mededeling over de toepassing van de regels inzake overheidsopdrachten voor opvangsystemen. Deze mededeling vormt een leidraad voor de nationale, regionale en lokale autoriteiten in de lidstaten om te zorgen dat de EU-wetgeving wordt nageleefd, terwijl deze diensten op eenvoudige, snelle en niet-bureaucratische manier worden aanbesteed.

De mededeling bevat ten eerste een korte toelichting over de toepassing van de aanbestedingsrichtlijnen voor overheidsopdrachten voor de opvang van vluchtelingen. Daarnaast bevat de mededeling ook een toelichting op de mogelijkheden om, gezien de vaak acute behoefte, werken, leveringen of diensten aan te besteden via bestaande aanbestedingsprocedures.

Door:

Merit van Veen, Europa decentraal

Meer informatie:

Aanbesteden, Europa decentraal
Drempelwaarden, Europa decentraal,
Werk, levering of dienst, Europa decentraal

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

X