In hoeverre heeft de Dienstenrichtlijn betrekking op arbeidsrechtelijke bepalingen?

februari 2013

In hoeverre heeft de Dienstenrichtlijn betrekking op arbeidsomstandigheden en -voorwaarden in het algemeen? En ziet de Dienstenrichtlijn meer in het specifiek op het opnemen van beperkingen/clausules in (aan te gane) arbeidsovereenkomsten?

Versie juni 2009

Op het gebied van verzekeringsdiensten wordt bijvoorbeeld vaak bij het aangaan van arbeidsovereenkomsten de beperking/clausule opgenomen, dat in diensttredend personeel gedurende bijvoorbeeld drie jaar geen activiteiten (zoals het benaderen van oude cliënten) bij het verlaten van de ene dienst in zijn/haar nieuwe functie mag uitoefenen. Is dit onder de toekomstige Dienstenrichtlijn nog toegestaan?

Antwoord

In de Dienstenrichtlijn staat een aantal overwegingen en bepalingen die betrekking hebben op arbeidsrechtelijke aspecten. De belangrijkste bepalingen in de overwegingen en artikelen van de Dienstenrichtlijn hebben we op een rij gezet:

Overweging 7

Er dient te worden gezorgd voor een evenwichtige combinatie van maatregelen inzake doelgerichte harmonisatie, administratieve samenwerking, de bepaling over het vrij verrichten van diensten en de stimulering van de opstelling van gedragscodes over bepaalde vraagstukken. Deze coördinatie van de nationale wetgevende regimes dienen te zorgen voor (…) een hoog beschermingsniveau voor de doelstellingen van algemeen belang. (…) In deze richtlijn wordt ook rekening gehouden met andere doelstellingen van algemeen belang, zoals milieubescherming, de openbare veiligheid, de volksgezondheid en de noodzaak van de naleving van het arbeidsrecht.

Overweging 13

‘(…) deze richtlijn communautaire initiatieven (…) ter verwezenlijking van de doelstellingen van art. 136 van het Verdrag inzake de bevordering van de werkgelegenheid en de verbetering van de levensomstandigheden en arbeidsvoorwaarden, onverlet laat.’

Overweging 14

‘De richtlijn is niet van invloed op de arbeidsvoorwaarden- en omstandigheden (…) die de lidstaten in overeenstemming met het gemeenschapsrecht toepassen (…)’

Overweging 82

‘De bepalingen van deze richtlijn vormen geen beletsel voor de toepassing door een lidstaat van voorschriften inzake arbeidsvoorwaarden. Wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen moeten, overeenkomstig het Verdrag, om redenen in verband met de bescherming van werknemers gerechtvaardigd zijn, en niet-discriminerend, noodzakelijk en evenredig zijn overeenkomstig de uitlegging door het Hof van Justitie en met ander toepasselijk communautair recht ter zake stroken.’

Overweging 86

‘De richtlijn mag niet van invloed zijn op arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden die overeenkomstig Richtlijn 96/71 (…) Voor dergelijke gevallen is in Richtlijn 96/71 bepaald dat dienstverrichters op een aantal specifiek vermelde gebieden moeten voldoen aan de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden die van toepassing zijn in de lidstaat waar de dienst wordt verricht. (…) Dit geldt niet alleen voor wettelijk vastgelegde arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden, maar ook voor die welke zijn neergelegd in collectieve arbeidsovereenkomsten of in scheidsrechterlijke uitspraken die algemeen verbindend zijn verklaard of dit in feite zijn in de zin van Richtlijn 96/71. Bovendien mag de richtlijn lidstaten niet beletten om redenen van openbare orde arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden voor te schrijven voor andere gebieden dan die welke specifiek zijn vermeld (…)’

Overweging 87

‘Deze richtlijn mag evenmin afbreuk doen aan de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden in gevallen waarin de werknemer die voor het verrichten van een grensoverschrijdende dienst is aangesteld, is geworven in de lidstaat waar de dienst wordt verricht (…)’

Artikel 1 lid 6

‘Deze richtlijn laat het arbeidsrecht onverlet, dat wil zeggen alle wettelijke of contractuele bepalingen betreffende arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden met inbegrip van de gezondheid en veiligheid op het werk en de betrekkingen tussen werkgevers en werknemers, die de lidstaten toepassen overeenkomstig nationale wettelijke bepalingen die in overeenstemming zijn met het Gemeenschapsrecht (…)’

Artikel 1 lid 7

‘Deze richtlijn doet (…) evenmin afbreuk aan het recht om over collectieve arbeidsovereenkomsten te onderhandelen en deze te sluiten en naleving ervan af te dwingen, en om vakbondsacties te voeren overeenkomstig de nationale wetgeving en praktijken die in overeenstemming zijn met het Gemeenschapsrecht.’

Artikel 4 lid 7

‘ ‘eis’: (…) regels vastgelegd in collectieve arbeidsovereenkomsten waarover door de sociale partners is onderhandeld, worden als zodanig niet als eisen in de zin van deze richtlijn beschouwd’

Artikel 16 lid 3

‘(…) Ook wordt die lidstaat niet verhinderd om in overeenstemming met het Gemeenschapsrecht zijn voorschriften inzake de arbeidsvoorwaarden toe te passen, waaronder die welke zijn neergelegd in collectieve arbeidsovereenkomsten.’

Contractuele betrekkingen

Ten aanzien van uw tweede specifieke vraag kan het antwoord worden gevonden in overweging 90 Dienstenrichtlijn:

‘Contractuele betrekkingen tussen de dienstverrichter en de afnemer of tussen een werkgever en een werknemer vallen niet onder deze richtlijn. De vaststelling van het toepasselijke recht inzake contractuele en niet-contractuele verbintenissen van de dienstverrichter wordt geregeld volgens het internationaal privaatrecht.’

Concurrentiebeding

Uit deze overweging blijkt dus dat wanneer een werkgever verlangt dat zijn werknemer een concurrentiebeding tekent, de bepalingen uit de dienstenrichtlijn hierop niet van toepassing zijn.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

X