Zijn er voorbeelden van Europese initiatieven voor lokaal, duurzaam transport?

mei 2013

Vanuit mijn beleidspraktijk vervoer bij de gemeente breng ik in kaart wat belangrijke Europese initiatieven zijn in het kader van duurzaam transport die een relatie hebben met lokaal vervoer. Hebt u hier voorbeelden van of een link naar meer informatie?

Versie oktober 2012

Antwoord

Ja, hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste en het meest in het oog springende groenboeken, mededelingen en richtlijnen uit Brussel die gerelateerd zijn aan duurzaam, lokaal vervoer. Het overzicht is niet uitputtend. Voor meer informatie vindt u links onderaan deze pagina.

Achtergrond

In de hele EU moet er in 2020 20% minder CO2 worden uitgestoten en 20% meer gebruik worden gemaakt van hernieuwbare energiebronnen. Om deze doelstellingen te bereiken is een grote hoeveelheid Europese wet- en regelgeving aangenomen. Hiermee probeert de EU het gebruik van energie te veranderen om verdere verandering van het klimaat tegen te gaan.

Richtlijn

Eén van de richtlijnen die in dat kader is aangenomen is Richtlijn Schone en energiezuinige wegvoertuigen. Het doel van deze richtlijn is het bevorderen van de markt voor schone en energiezuinige voertuigen. Daarnaast staat de richtlijn het verbeteren van de bijdrage van de vervoerssector aan het milieu-, klimaat- en energiebeleid van de EU voor. De richtlijn verplicht aanbestedende diensten, ongeacht of zij publiek of privaat zijn, bij de aankoop van wegvoertuigen rekening te houden met energie- en milieueffecten. Voor de specifieke tekst kunt u de richtlijn raadplegen.

Voldoen aan verplichtingen

Decentrale overheden kunnen aan de verplichtingen uit de richtlijn voldoen door in de documentatie voor de aankoop van wegvoertuigen technische specificaties op te nemen over energie- en milieuprestaties. Ook kan men aan de verplichtingen voldoen door energie- en milieueffecten mee te nemen in de aankoopbeslissing. In geval van een aanbestedingsprocedure kunnen deze effecten gebruikt worden als gunningscriteria.

Worden de energie- en milieueffecten uitgedrukt in kosten die worden opgenomen in de aankoopbeslissing? Dan dient de berekeningsmethode uit de richtlijn te worden gebruikt. Naast de milieucriteria kunnen uiteraard ook andere gunningscriteria worden gebruikt.

Milieuzones

Londen heeft de grootste milieuzone in Europa. Ook in Nederland is het in zwang om zones in steden in te stellen waar sterk vervuilende motorvoertuigen worden geweerd of extra moeten betalen. Het gaat hierbij voornamelijk om vrachtwagens maar ook om bestelwagens en touringcars.

Amsterdam, Breda, Delft, Den Bosch, Den Haag, Eindhoven, Leiden, Maastricht, Rotterdam, Tilburg, Utrecht en Rijswijk hebben op dit moment een milieuzone. De milieuzones zijn gebaseerd op de algemeen geldende Euronormen voor motorvoertuigen. Richtlijn 2011/76/EU maakt het mogelijk bepaalde voertuigen te belasten omdat zij extra vervuilend zijn.

Groenboek Stedelijke Mobiliteit

In 2007 heeft de Europese Commissie het Groenboek Stedelijke Mobiliteit gepubliceerd. De Commissie pleit daarin voor de ontwikkeling van een nieuwe stedelijke mobiliteitscultuur met aandacht voor duurzame ontwikkeling, toegankelijkheid en een betere levens- en milieukwaliteit. De vijf uitdagingen uit het groenboek zijn:

– Vlotter verkeer in de stad;
– Verontreiniging terugdringen;
– Intelligent stedelijk vervoer;
– Toegankelijker stedelijk vervoer;
– Verkeersveiligheid.

De EU wil ook samenwerking en coördinatie tussen lokale overheden aanmoedigen en het debat over deze kwesties aanzwengelen.

Vervuiling tegen gaan

Dit groenboek stelt maatregelen voor om door verkeer veroorzaakte vervuiling in steden tegen te gaan. Niet alleen uitstoot wordt daarin behandeld. Ook auto-afhankelijkheid, verkeersopstopping, landgebruik, luchtvervuiling en klimaatverandering, veiligheid en lawaai komen aan bod.

Actieplan Stedelijke mobiliteit

In navolging op het groenboek heeft de Commissie in 2009 een Actieplan met harmoniserende maatregelen voorgesteld. Daarbinnen kunnen lokale overheden in lidstaten zelf passende actie ondernemen. Het gaat om het beperken van goederenvervoer in de stad en maatregelen die bovengenoemde problemen aanpakken.

Strategie voor de internalisering van de externe kosten van vervoer

De Commissie heeft in 2008 de Mededeling Strategie internalisering externe kosten vervoer gepubliceerd. Deze strategie kan bijvoorbeeld bestaan uit het bepalen en doorberekenen van de herstelkosten voor bodem en water per type voertuig per km aan infrastructuur.

Het rapport gaat over kosten die veroorzaakt worden door bijvoorbeeld milieuvervuiling, ongevallen en verkeersopstoppingen. Het handboek is niet specifiek bedoeld voor decentrale overheden, maar kan wel handvatten bieden voor het omgaan met dit type kosten.

Meer informatie:

Europese Commissie, links naar klimaat en vervoer
Vervoer, Europa decentraal
Expertisecentrum Milieuzones, ministerie van Infrastructuur en Milieu
Richtlijn Schone en energiezuinige wegvoertuigen
Europese Commissie, over Groenboek Stedelijke Mobiliteit
Groenboek en Actieplan Stedelijke Mobiliteit
Mededeling Strategie internalisering externe kosten vervoer, Europese Commissie

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG