Gevolgen nieuwe Eurocommissaris onderwijs, cultuur, jongeren en sport?

februari 2015

Onze gemeentesecretaris heeft vernomen dat er voor het eerst een Eurocommissaris Onderwijs, cultuur, jongeren en sport is benoemd in de Europese Commissie. Ook zou deze commissaris, op het gebied van hoger onderwijs, vooruitstrevende plannen hebben. Klopt dit? En verandert er hierdoor op het gebied van onderwijs veel voor decentrale overheden?

Antwoord in het kort

Ja, het klopt dat in de Europese Commissie een Eurocommissaris Onderwijs, cultuur, jongeren en sport is aangewezen. Uit de verklaring van deze Eurocommissaris aan het Europese Parlement en uit de missiebrief van Commissievoorzitter Juncker kan worden afgeleid dat de Commissie vooruitstrevende plannen op het gebied van onderwijs heeft.

De Europese Commissie heeft echter formeel gezien geen regelgevende bevoegdheid op het terrein onderwijs. Dit staat in artikel 165 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie ( VWEU). De verwachting is dus dat de plannen vooral tot uiting komen in beleid. Decentrale overheden kunnen aansluiten bij Europese beleidsprogramma’s. Hieronder zullen we de nieuwe prioriteiten, maar ook het huidige beleid op het gebied van onderwijs – voor zover relevant voor decentrale overheden – voor u samenvatten.

Portefeuille Tibor Navracsics

De Hongaar Tibor Navracsics gaat in de periode 2014-2019 de portefeuille beheren. Hij is verantwoordelijk voor bijvoorbeeld het stimuleren van samenwerking tussen onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven en het moderniseren van onderwijssystemen. Naast onderwijs heeft Tibor Navracsics ook verantwoordelijkheden op het gebied van cultuur, jongeren en sport. Hij is dan ook verantwoordelijk voor het DG Onderwijs en Cultuur.

Vooruitstrevend

‘Wanneer we een eerlijke en duurzame economie opnieuw willen opbouwen, moeten we beginnen met onderwijs,’ zei Navracsics tijdens zijn hoorzitting voor het Europees Parlement. Hij vindt dat de onderwijssystemen in de verschillende lidstaten gemoderniseerd moeten worden. Dit begint volgens hem bij de onderwijzers: scholen moeten nieuwe technologieën en andere manieren van lesgeven omarmen.

Hij heeft een vijftal prioriteiten gesteld voor zijn periode als Eurocommissaris:
–       Om de economische groei en het aantal banen te vergroten, moet educatie in het hart van het EU-beleid zitten;
–       De culturele en creatieve industrie moet bloeien in de digitale wereld, culturele diversiteit moet blijven bestaan;
–       De universiteiten van de EU moeten tot de beste van de wereld behoren;
–       Jeugdwerkloosheid moet aangevochten worden;
–       De Europese jeugd moet betrokken worden in het maken van EU-beleid.

Doordat de Europese Commissie net ingesteld is, worden deze doelen nog uitgewerkt in beleidsplannen. Decentrale overheden kunnen hun beleid hierop aan laten sluiten.

Europa 2020 strategie

Zoals voorzitter Juncker in de missiebrief uit 2014 aan Navracsics schreef, moet de Commissie de doelen gesteld in de Europa 2020-strategie proberen te garanderen. De Europa 2020-strategie is de groeistrategie voor de EU voor de periode 2010-2020. Slimme, duurzame en inclusieve economische groei in de EU moet bevorderd worden. Onderwijs is één van de vijf beleidsterreinen die verder wordt uitgewerkt in de Europa 2020-strategie. Doelen die gesteld worden op het gebied van onderwijs zijn bijvoorbeeld: een verlaging van het percentage vroegtijdige schoolverlaters en een verhoging van het percentage van 30-34 jarigen met een tertiaire opleiding. Ook gemeenten werken hard om de Europa 2020-doelen te bereiken.

Uitvoering in Nederland

Naar aanleiding van de Europa 2020-strategie heeft Nederland als doel gesteld dat zij op het gebied van onderwijs bij de top vijf van de wereld wil behoren. Dit blijkt uit het Nederlands Nationaal Hervormingsprogramma 2014. Daarnaast heeft Nederland als doel dat in 2020 maximaal 8 procent van de jongeren tussen de 18 en 24 jaar vroegtijdige schoolverlaters mogen zijn. Nederland heeft het doel voor het aantal hoogopgeleiden gesteld in de Europa 2020-strategie al gehaald: in 2012 was het percentage hoogopgeleiden 42,2%, wat hoger is dan de 40% die Europa stelde. Verder heeft Nederland het advies van de Europese Raad om niet te bezuinigen op onderwijs opgevolgd, omdat dit van belang is voor de economische groei van zowel Nederland als Europa: Nederland heeft in 2014 zelfs extra geïnvesteerd in onderwijs.

Erasmus+

Erasmus+ is het EU-programma op het gebied van onderwijs, opleiding, jeugdzaken en sport voor de periode 2014-2020. Doordat deze onderwerpen een belangrijke bijdrage leveren voor het aanpakken van sociaaleconomische veranderingen en onderdeel zijn van de Europa 2020-strategie heeft de Europese Commissie Erasmus+ opgericht. Navracsics hecht veel waarde aan dit programma.

Decentrale overheden kunnen hun beleid laten aansluiten op het Erasmus+-programma. Gemeenten kunnen ook deelnemen in Europese onderwijsprogramma’s om kennis en ervaring met andere lidstaten uit te wisselen. Gemeenten kunnen bijvoorbeeld samen met lokale onderwijsinstellingen deelnemen aan verschillende programma’s.

Meer informatie over het programma kunt u zowel in de Erasmus+ programmagids van de Europese Commissie vinden en in de Europese subsidiewijzer van de Directie Europa van de VNG.

Wel: interne marktregels over onderwijs & opleiding

Europa is dus alleen bevoegd is om beleid te ontwikkelen op het terrein van onderwijs. De Europese interne marktregels en, bijvoorbeeld de staatssteun- en aanbestedingsregels, raken de financiering van onderwijs of het vormgeven van activiteiten daaromheen door decentrale overheden echter wel (in)direct raakt. Zie daarvoor ook bij ‘meer informatie’.

Door:

Femke Salverda en Lisanne Vis-Boer, Europa decentraal

Meer informatie:

Onderwijs, Europa decentraal
Opleiding en onderwijs, staatssteun, Europa decentraal
Scholen, aanbestedingen, Europa decentraal
Europa 2020, Europa decentraal
Nederlands Nationaal Hervormingsprogramma 2014, Ministerie van Economische Zaken
Missie brief Juncker aan Navracsics, Europese Commissie
Verklaring Navracsics Europees Parlement, Europese Commissie
Handreiking Europaproof Gemeenten, Europa decentraal

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

X