Hoe kan de gemeente het beste omgaan met Britten die in de aanloop naar Brexit het Nederlanderschap aanvragen?

september 2018

Moeten deze aanvragers rechtmatig verblijf hebben tot op het moment van de dag van de aanvraag, of tot op het moment dat het Nederlanderschap wordt verleend?

Antwoord in het kort

Op basis van gegevens van de IND en voorlopige akkoorden van de Europese Commissie dient een Britse burger, die via naturalisatie Nederlander wil worden, minimaal vijf jaar in Nederland onafgebroken te hebben verbleven of minimaal drie jaar te hebben samengewoond met een Nederlandse partner. Eén van de voorwaarden waar de aanvrager van de naturalisatie tot Nederlander aan moet voldoen is dat hij/zij geldig verblijf heeft in Nederland tot op het moment direct voorafgaand aan het naturalisatieverzoek en tot en met het moment van de naturalisatieceremonie.

Het vertrek van het VK uit de EU

Op 29 maart 2017 heeft het Verenigd Koninkrijk (VK) officieel aan de Europese Raad laten weten dat zij de EU gaat verlaten. De procedure van uittreding uit de EU is vastgelegd in art. 50 VEU. Daarin is bepaald dat het VK en de EU twee jaar de tijd hebben om tot een  terugtrekkingsakkoord te komen, voordat de Europese Verdragen officieel niet meer van toepassing zijn op het VK. Dit houdt in dat de onderhandelingen over het vertrek moeten zijn afgerond voor 29 maart 2019 en dat vanaf die datum het VK geen EU-lidstaat meer is. Het is dus zeer waarschijnlijk dat het VK vanaf 29 maart 2019 een zogeheten ‘derde land’ (niet-lidstaat) is, wat gevolgen zal hebben voor de toepassing en geldigheid van het EU-recht in allerlei kwesties waarbij het VK betrokken is.

Het is van belang te benadrukken dat de uitkomst van de onderhandelingen ten aanzien van het vertrek van het VK  nog niet zeker is. Ook staat de waarschijnlijke uittredingsdatum van 29 maart 2019 niet per definitie vast. Zo kan de Europese Raad, op basis van art. 50 lid 3 VEU, de uittredingstermijn van twee jaar eventueel verlengen. De verlenging moet dan wel met eenparigheid van stemmen door de Europese Raad  worden besloten. Ook moet het VK hier uiteraard mee instemmen.

De rechten van EU-burgers en VK-burgers na de Brexit

Op 28 februari 2018 publiceerde de Europese Commissie een concept terugtrekkingsakkoord met daarin onder andere ook een hoofdstuk gewijd aan de rechten van EU-burgers in het VK en Britten in de Europese Unie. Over een groot aantal hoofdstukken van dit concept terugtrekkingsakkoord bereikten het VK en de EU op 19 maart 2018  een principe akkoord, waaronder het hoofdstuk over de rechten van EU-burgers en VK-burgers na de Brexit.

Transitieperiode

Het concept terugtrekkingsakkoord waarover een principeakkoord is bereikt, stelt dat niet alleen de rechten van alle burgers die vóór de uittredingsdatum (29 maart 2019) legaal verblijven in een gastland (zijnde een EU-lidstaat of de VK) worden beschermd, maar ook de rechten van burgers die zich ten tijde van de transitieperiode vestigen in een gastland (idem). Met de transitieperiode wordt de periode bedoelt de dag van vertrek van het VK uit de EU (29 maart 2019) tot en met 31 december 2020.

In artikel 15 van dit concept terugtrekkingsakkoord staat dat EU-burgers en burgers van het VK en diens familieleden, indien zij voor het einde van de transitieperiode rechtsgeldig in het gastland hebben verbleven voor een periode korter dan vijf jaar, het recht hebben om deze noodzakelijke periode van verblijf te volmaken, waarna ze recht hebben op een permanente verblijfsvergunning (zoals beschreven staat in artikel 14 van dit concept terugtrekkingsakkoord).

Over het terugtrekkingsakkoord is nog geen definitief akkoord bereikt tussen het VK en de EU. Pas wanneer dit bereikt is én het terugtrekkingsakkoord met succes is geratificeerd, zal duidelijk worden welke definitieve verblijfsrechten EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk en Britse burgers in Europese lidstaten genieten na de Brexit.

Situatie in Nederland

Hoewel er nog niet gezegd kan worden hoe de verblijfsrechten van Britse burgers in Europese lidstaten na de Brexit definitief geregeld zullen worden, heeft de Nederlandse Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) al wel vijf scenario’s uitgewerkt die in beginsel van toepassing zullen zijn op Britse burgers die na de Brexit in Nederland willen verblijven:

1.     Brits burger (of familie daarvan) verblijft 5 jaar of langer in Nederland

De IND geeft aan dat in dit geval de Britse burger verblijfsrecht geniet. Deze burger kan het verblijfsdocument duurzaam verblijf aanvragen indien hij/zij vijf jaar aaneengesloten in Nederland heeft gewoond, gewerkt en/of voldoende geld had om van te leven in die periode.

2.     Brits burger in bezit van een EU-verblijfsdocument “duurzaam verblijf”

Deze burger heeft verblijfsrecht tot aan de Brexit. Hierna is nog onduidelijke wat de verblijfsrechten van deze burger is na de Brexit. Dit zal afhangen van de uiteindelijke afspraken tussen het VK en de EU, aldus de IND.

3.     Brits burger in bezit van een verblijfsvergunning “regulier onbepaalde tijd”

Volgens de IND zal de Brexit geen invloed hebben op de verblijfstatus van deze burger, aangezien hij/zij geen gevolgen van de Brexit zal ondervinden met betrekking tot zijn/haar verblijfsrecht (regulier) van onbepaalde tijd in Nederland.

4.     Brits burger (of familie daarvan) die korter dan 5 jaar in Nederland verblijft

Voor deze burger geldt dat tot aan de Brexit verblijfsrecht genoten wordt en daarna kan deze burger een verblijfsvergunning “regulier bepaalde tijd” aanvragen, volgens de IND. Deze verblijfsvergunning wordt afgegeven mits er een specifiek doel mee behartigd wordt, voor bijvoorbeeld studiewerk of verblijf bij familie.

5.     Brits burger die Nederlander wil worden via naturalisatie of bij optie

Een Brits burger die Nederlander wil worden kan, indien hij/zij vijf jaar of langer onafgebroken in Nederland verblijft of minimaal drie jaar heeft samengewoond met een Nederlandse partner (getrouwd, geregistreerd partnerschap of ongehuwd samenwonend), naturalisatie tot Nederlander aanvragen. Wanneer de  Nederlandse nationaliteit met succes is verkregen dient afstand te worden gedaan van de Britse nationaliteit

Eén van de voorwaarden waaraan de aanvrager van naturalisatie tot Nederlander moet voldoen is dat hij/zij geldig verblijf heeft in Nederland op het moment direct voorafgaand aan het naturalisatieverzoek tot en met het moment van de naturalisatieceremonie, aldus de IND. “Geldig verblijf” kan volgens de IND worden bepaald aan de hand van internationale verdragen (bijvoorbeeld: EU-verdrag) of als houder van een Nederlandse verblijfsvergunning voor een zogenaamd ‘niet-tijdelijk doel’. Voorbeelden van niet-tijdelijke doelen zijn arbeid als zelfstandige, verblijf bij een gezinslid of wetenschappelijk onderzoek. Meer informatie hierover kan worden verkregen via de IND.

Ook is er de mogelijkheid om Nederlander te worden via optie. Nederlander worden via optie is slechts voor een kleine, specifieke groep burgers bestemd. Meer informatie is verkrijgbaar via de IND.

Voor meer informatie van de IND over de post-Brexit situatie van Britse burgers in Nederland kunt u deze webpagina van de IND raadplegen.

Britse burgers in Nederlandse gemeenten

Het is raadzaam om er rekening mee te houden dat decentrale overheden na de uittreding van het VK te maken kunnen krijgen met alternatieve administratieve procedures – ook voor bijvoorbeeld naturalisatie, verblijf of inburgering – voor Britse burgers.

Zo blijkt bijvoorbeeld uit bepaling 17b van het concept terugtrekkingsakkoord dat op het moment dat het gastland vereist dat burgers een nieuw verblijfsdocument aanvragen om aanspraak te kunnen maken op rechten uit deze overeenkomst, dit minimaal tot twee jaar na het einde van de transitieperiode aangevraagd zou moeten worden. Dit zou bijvoorbeeld inhouden dat Britse burgers, verblijvend in Nederland ten tijde van de transitieperiode, tot en met 31 december 2022 de tijd hebben om een verblijfsdocument aan te vragen onder de voorwaarden van de terugtrekkingsakkoord. Uit artikel 17f van dit concept terugtrekkingsakkoord volgt daarnaast dat de Commissie de aanmelding voor een vaste verblijfstatus voor EU-burgers in het VK en vice versa zo eenvoudig mogelijk wil hebben.

Het is dus raadzaam dat decentrale overheden acht slaan op eventuele informatieverplichtingen of veranderde administratieve procedures rondom naturalisatie, verblijf of inburgering van Britten na/rondom het moment van de Brexit, die voortvloeien uit de nog definitief vast te stellen (nu nog concept) terugtrekkingsakkoorden. Het Brexit loket van Europa decentraal zal daarover te zijner tijd informeren.

door:

David Schutrups, Europa decentraal

Meer informatie:

Brexit: Commissie publiceert concept terugtrekkingsakkoord, Europa decentraal

Brexit: EU en VK presenteren principeakkoord uittredingsovereenkomst, Europa decentraal

Brexit-pagina, IND

Brexit en naturalisatie tot Nederlander, IND​

X