Kan er in onze regio nog samengewerkt worden met VK-partners in een door de EU gefinancierd project na de Brexit?

februari 2019

Onze provincie is betrokken bij diverse projecten die financiering ontvangen vanuit Europese fondsen. In enkele projecten zijn ook VK-partners betrokken. Gaan er door de Brexit zaken veranderen, en kunnen wij in de toekomst nog met VK-partners financiering vanuit Europese fondsen aanvragen?

Antwoord in het kort:

Door de Brexit zal het VK een ‘derde land’ (een land buiten de EU) worden, waardoor Europese financiering voor begunstigden uit het VK zou kunnen veranderen. In het terugtrekkingsakkoord zijn onder meer afspraken gemaakt over de voortzetting van de bijdrage aan het Meerjarig Financieel Kader (MFK) door het VK na de Brexit vanaf de uittreding tot en met het einde van de overgangsperiode (31 december 2020).  Het is mogelijk dat het VK, na de overgangsperiode niet of slechts gedeeltelijk betrokken zal blijven bij EU-fondsen. Wanneer het VK en de EU geen afspraken hebben gemaakt over blijvende deelname aan EU programma’s zullen VK-partners in principe niet kunnen deelnemen en financiering ontvangen van EU programma’s. Indien u samenwerkt met VK-partners in een door de EU gefinancierd project is het raadzaam om te informeren bij het secretariaat van het betreffende EU-fonds om eventuele problemen voor te zijn.

Langetermijnbegroting EU

De financiering van Europese fondsen is vastgelegd in de langetermijnbegroting van de EU, het zogenaamde Meerjarig Financieel Kader (MFK). De doelstellingen en toekenningsvoorwaarden voor Europese fondsen zijn in fondsspecifieke Europese verordeningen vastgelegd, die samenhangen met een MFK-periode. Het huidige MFK loopt tot en met 31 december 2020. Omdat het VK in principe voor het aflopen van het huidige MFK de EU verlaat, kan dit tot enkele veranderingen leiden. Dat geldt zowel voor de huidige periode als de nieuwe MFK-periode vanaf 2021.

Huidige MFK periode (2014-2020)

Tijdens de overgangsperiode
De EU en het VK hebben afspraken gemaakt over de uittreding van het VK uit de EU in het terugtrekkingsakkoord.  In het terugtrekkingsakkoord zijn onder meer afspraken gemaakt over de voortzetting van de bijdrage aan het Meerjarig Financieel Kader (MFK) door het VK na de Brexit vanaf de uittreding tot en met 31 december 2020. Dit wordt de overgangsperiode genoemd. In principe kan deze overgangsperiode eenmalig worden verlengd met één of twee jaar mits het VK en de EU dit besluiten vóór 1 juli 2020.

Tijdens de overgangsperiode zal er in de praktijk voor begunstigden van EU-fondsen uit de EU27 én het VK in deze periode niet veel veranderen. Dit betekent dat projecten met VK-partners, die gefinancierd worden uit EU-programma’s binnen de huidige MFK periode, door kunnen gaan. Ook blijft het in dat geval mogelijk nieuwe aanvragen te doen voor financiering van projecten met VK-partners.

Wel kunnen er mogelijk praktische problemen ontstaan doordat het VK een ‘derde land’ is geworden. Het is raadzaam om bij twijfel te informeren bij het secretariaat van het betreffende EU-fonds of -programma om eventuele problemen voor te zijn.

Na de overgangsperiode
Het is nog niet bekend welke afspraken zullen worden gemaakt tussen de EU en het VK over hun toekomstige relatie. Het is mogelijk dat het VK, na de overgangsperiode niet of slechts gedeeltelijk betrokken zal blijven bij EU-fondsen. In de politieke verklaring aangehecht aan het terugtrekkingsakkoord hebben de EU en het VK de intentie uitgesproken om de algemene beginselen en voorwaarden op te stellen voor de mogelijke deelname van het VK na de overgangsperiode aan bepaalde EU-programma’s op terreinen zoals wetenschap en innovatie, cultuur en onderwijs en overzeese ontwikkeling.

Wanneer het VK en de EU geen afspraken hebben gemaakt over blijvende deelname aan EU programma’s zullen VK-partners in principe niet kunnen deelnemen en financiering ontvangen van EU programma’s. Wanneer uw organisatie betrokken is bij een EU-project met deelnemers uit het VK  dat na het aflopen van de overgangsperiode doorloopt of wordt vernieuwd kunnen er mogelijk nadelige gevolgen zijn. Het is raadzaam om te informeren bij het secretariaat van het betreffende EU-fonds om eventuele problemen voor te zijn.­­

Nieuwe MFK-periode (vanaf 2021)

Anders dan met betrekking tot de (afwikkeling van de) huidige MFK-periode, bevat het terugtrekkingsakkoord geen bepalingen over de nieuwe MFK-periode. Om vorm te geven aan de toekomstige betrekkingen tussen de EU en het VK na de overgangsperiode is een politieke verklaring over de toekomstige relatie opgesteld. In deze verklaring is de intentie uitgesproken dat het VK en de EU algemene beginselen en voorwaarden vaststellen over toekomstige deelname van het VK aan EU-programma’s. De politieke verklaring wordt alleen van kracht als het terugtrekkingsakkoord is goedgekeurd.

Parallel aan het aflopen van de overgangsperiode op 31 december 2020, loopt ook de huidige MFK-periode af. Voor de nieuwe MFK-periode zal de EU27 nieuwe afspraken moeten maken. De Europese Commissie presenteerde in mei dit jaar een voorstel voor het nieuwe MFK. Op basis van dit voorstel zullen de lidstaten en het Europees Parlement onderhandelen. Het is nog niet bekend in welke mate het VK als derde land betrokken zal blijven bij toekomstige EU-programma’s.

Brexit Impact Scan voor overheden

Ook gemeenten, provincies en waterschappen in Nederland zullen gevolgen ondervinden van de Brexit. De Brexit Impact Scan voor decentrale overheden biedt decentrale overheden inzicht op dit gebied. Vul de impactscan in en krijg informatie over de mogelijke impact van de Brexit op het gebied van interne bedrijfsvoering, burgers, regionale en lokale economie en internationale samenwerking.

Door:

David Schutrups en Fabian Wondergem, Kenniscentrum Europa decentraal

Meer informatie:

Terugtrekkingsakkoord betreffende de Brexit, Europese Commissie
Voorstel voor een verordening betreffende de financiering in 2019 na de Brexit, Europese Commissie
Politieke verklaring over de toekomstige relatie tussen de EU en het VK, Europese Commissie
Voorstel voor het Meerjarig Financieel Kader 2021-2027, Europese Commissie