Kan er in onze regio nog samengewerkt worden met VK-partners in een door de EU gefinancierd project na de Brexit?

februari 2019

Onze provincie is betrokken bij diverse projecten die financiering ontvangen vanuit Europese fondsen. In enkele projecten zijn ook VK-partners betrokken. Gaan er door de Brexit zaken veranderen, en kunnen wij in de toekomst nog met VK-partners financiering vanuit Europese fondsen aanvragen?

Antwoord in het kort:

Door de Brexit zal het VK een ‘derde land’ (een land buiten de EU) worden, waardoor Europese financiering voor begunstigden uit het VK zal veranderen. Als het terugtrekkingsakkoord wordt goedgekeurd, is er afgesproken dat begunstigden uit het VK in ieder geval tot en met 2020 aanspraak kunnen blijven maken op EU-fondsen. Mocht het terugtrekkingsakkoord niet worden goedgekeurd, dan is dit niet het geval. Het is nog niet bekend of er dan noodmaatregelen in werking treden waardoor VK-begunstigden aanspraak kunnen blijven maken op EU-fondsen. Indien u samenwerkt met VK-partners in een door de EU gefinancierd project is het raadzaam om met beide scenario’s rekening te houden en daarvoor passende maatregelen te treffen.

Langetermijnbegroting EU

De financiering van Europese fondsen is vastgelegd in de langetermijnbegroting van de EU, het zogenaamde Meerjarig Financieel Kader (MFK). De doelstellingen en toekenningsvoorwaarden voor Europese fondsen zijn in fondsspecifieke Europese verordeningen vastgelegd, die samenhangen met een MFK-periode. Het huidige MFK loopt tot en met 31 december 2020. Omdat het VK in principe voor het aflopen van het huidige MFK de EU verlaat, kan dit tot enkele veranderingen leiden. Dat geldt zowel voor de huidige periode als de nieuwe MFK-periode vanaf 2021.

Huidige MFK periode (2014-2020)

Hoewel er op dit moment een terugtrekkingsakkoord tussen de EU en het VK voorligt, is deze overeenkomst nog niet geratificeerd. Voordat het akkoord geratificeerd kan worden, moeten het Britse parlement en het Europees Parlement die nog goedkeuren. Dit betekent voor decentrale overheden die samenwerken met VK-partners in een EU-programma dat het raadzaam is rekening te houden met twee scenario’s: een Brexit met terugtrekkingsakkoord én een Brexit zonder terugtrekkingsakkoord.

Brexit met terugtrekkingsakkoord

In het terugtrekkingsakkoord zijn onder meer afspraken gemaakt over de voortzetting van de bijdrage aan het MFK door het VK na de Brexit tot en met 31 december 2020. Dit wordt de overgangsperiode genoemd. Daarnaast is afgesproken dat begunstigden uit het VK in deze periode blijvend aanspraak kunnen maken op financiering uit EU-fondsen.

Wanneer het terugtrekkingsakkoord door zowel het VK als de EU geratificeerd wordt, zal er in de praktijk voor begunstigden van EU-fondsen uit de EU27 én het VK in deze periode niet veel veranderen. Dit betekent dat projecten met VK-partners, die gefinancierd worden uit EU-programma’s binnen de huidige MFK periode, door kunnen gaan. Ook blijft het in dat geval mogelijk nieuwe aanvragen te doen voor financiering van projecten met VK-partners.

Wel kunnen er mogelijk praktische problemen ontstaan doordat het VK een ‘derde land’ wordt. Het is raadzaam om bij twijfel te informeren bij het secretariaat van het betreffende EU-fonds of -programma om eventuele problemen voor te zijn.

Brexit zonder terugtrekkingsakkoord (no-deal scenario)

Wanneer het terugtrekkingsakkoord niet wordt geratificeerd door het VK en de EU is er sprake van een no-deal Brexit. Een no-deal-scenario zou betekenen dat het VK de EU verlaat zonder dat er afspraken zijn gemaakt over het nakomen van de financiële verplichtingen die het VK is aangegaan onder het huidige MFK (2014-2020).

Zonder een terugtrekkingsakkoord zullen VK-partners in principe geen financiering meer kunnen ontvangen van EU-programma’s. Wanneer uw organisatie betrokken is bij een EU-project met deelnemers uit het VK kunnen er mogelijk nadelige gevolgen zijn. Het is raadzaam om te informeren bij het secretariaat van het betreffende EU-fonds om eventuele problemen voor te zijn.­­

Voorgestelde noodmaatregelen Europese Commissie bij no-deal Brexit

Om nadelige gevolgen voor begunstigden van EU-fondsen, in het geval van een no-deal Brexit, op te vangen heeft de Europese Commissie noodmaatregelen voorgesteld. Binnen het voorgestelde noodraamwerk is het mogelijk voor VK-begunstigden om EU-fondsen te ontvangen mits het VK vóór 18 april 2019 officieel heeft laten weten dat zij blijven bijdragen aan het EU-jaarbudget van 2019. Daarbij moet het VK ook aangeven bijhorende controles en audits binnen EU financieringsprogramma’s te zullen accepteren. Deze voorgestelde maatregel die nog door de Raad moet worden goedgekeurd zal tot eind 2019 duren.

Nieuwe MFK-periode (vanaf 2021)

Anders dan met betrekking tot de (afwikkeling van de) huidige MFK-periode, bevat het terugtrekkingsakkoord geen bepalingen over de nieuwe MFK-periode. Om vorm te geven aan de toekomstige betrekkingen tussen de EU en het VK na de overgangsperiode is een politieke verklaring over de toekomstige relatie opgesteld. In deze verklaring is de intentie uitgesproken dat het VK en de EU algemene beginselen en voorwaarden vaststellen over toekomstige deelname van het VK aan EU-programma’s. De politieke verklaring wordt alleen van kracht als het terugtrekkingsakkoord is goedgekeurd.

Parallel aan het aflopen van de overgangsperiode die is afgesproken in het terugtrekkingsakkoord, op 31 december 2020, loopt ook de huidige MFK-periode af. Voor de nieuwe MFK-periode zal de EU27 nieuwe afspraken moeten maken. De Europese Commissie presenteerde in mei dit jaar een voorstel voor het nieuwe MFK. Op basis van dit voorstel zullen de lidstaten en het Europees Parlement onderhandelen. Het is nog niet bekend in welke mate het VK als derde land betrokken zal blijven bij toekomstige EU-programma’s.

Brexit Impact Scan voor overheden

Ook gemeenten, provincies en waterschappen in Nederland zullen gevolgen ondervinden van de Brexit. De Brexit Impact Scan voor decentrale overheden biedt decentrale overheden inzicht op dit gebied. Vul de impactscan in en krijg informatie over de mogelijke impact van de Brexit op het gebied van interne bedrijfsvoering, burgers, regionale en lokale economie en internationale samenwerking.

Door:

David Schutrups en Fabian Wondergem, Kenniscentrum Europa decentraal

Meer informatie:

Terugtrekkingsakkoord betreffende de Brexit, Europese Commissie
Voorstel voor een verordening betreffende de financiering in 2019 na de Brexit, Europese Commissie
Politieke verklaring over de toekomstige relatie tussen de EU en het VK, Europese Commissie
Voorstel voor het Meerjarig Financieel Kader 2021-2027, Europese Commissie

X