Mag een DAEB-uitvoerder in de OV-sector een redelijke winst ontvangen?

mei 2013

Een vervoerder uit onze provincie wil voor het verrichten van een openbare dienstverplichting onder de PSO-Verordening een kleine winstmarge doorberekenen in de kosten. Kan de vervoerder dit doen zonder dat hier sprake is van verboden staatssteun?

Versie maart 2012

Antwoord

Ja, dat mag. De onderneming die de openbare dienstverplichting uitvoert op basis van het Altmark-arrest en de PSO-Verordening mag een redelijke winstmarge ontvangen. De PSO-Verordening bepaalt dat steunmaatregelen toelaatbaar zijn indien er sprake is van vergoedingen voor openbare-dienstverplichtingen.

Redelijke winst

Onder een redelijke winst wordt begrepen ‘een vergoeding op het kapitaal waarmee het risico voor de onderneming of het ontbreken daarvan door het optreden van de staat, met name wanneer deze laatste uitsluitende of bijzondere rechten toekent’. Die winst mag niet hoger zijn dan het gemiddelde percentage in de betrokken sector tijdens de laatste jaren. De Mededeling DAEB en staatssteun gaat nader in op het begrip ‘redelijke winst’.

Openbare dienstverplichtingen in het openbaar vervoer

Op het openbaar vervoer is een specifiek staatssteunregime van toepassing (art. 93 VWEU). Steunmaatregelen voor openbaar vervoer zijn toelaatbaar indien zij beantwoorden aan de behoeften van de coördinatie van het vervoer of als zij overeenkomen met de vergoedingen voor openbare dienstverplichtingen.

DAEB

Het uitvoeren van openbaar vervoersdiensten kan gezien worden als een dienst van algemeen economisch belang (DAEB) op basis van art. 93 en 106 lid 2 VWEU. In dat geval moet er sprake zijn van onrendabele vervoerstrajecten. Het uitvoeren van een DAEB in de openbare vervoersector valt onder de sectorale regels van de PSO-verordening.

Altmark-criteria

Naar aanleiding van de arresten Altmark (C-280/00, 24 juli 2003), Combus (T 157/01, 16 maart 2003) en Antrop (C-504/2007, 7 mei 2009) blijkt dat compensatie voor een dergelijke openbare-dienstverplichting geen staatssteun is, als voldaan wordt aan alle Altmark-criteria en zolang het commerciële risico van een eventuele verandering in de passagiersaantallen niet bij de overheid ligt. Als de compensaties aan de voorwaarden van de PSO-Verordening voldoen, is deze vrijgesteld van melding.

Redelijk winst

De PSO-Verordening bepaalt dat openbare dienstverplichtingen in het openbaar vervoer, berekend dienen te worden op basis van de nettokosten van de kosten die openbare dienstverplichtingen met zich meebrengen. Hierbij wordt rekening gehouden met de ontvangsten en met een redelijke winst die uit de nakoming van de openbare dienstverplichtingen voortvloeit.

Indien de subsidie het bedrag niet overschrijdt dat nodig is om het netto-financiële effect op de kosten en inkomsten te dekken, inclusief de redelijke winstmarge, is hier sprake van toelaatbare compensatie conform de verordening en is er geen sprake van ongeoorloofde staatssteun.

Mededeling DAEB en staatssteun

De PSO-Verordening valt niet onder het nieuwe regelgevingspakket DAEB en staatssteun. Wel is de Mededeling DAEB en staatssteun interessant. Hierin worden DAEB-begrippen duidelijk uitgelegd. De Commissie gaat ook nader in op het begrip ‘redelijke winst’. Onder een redelijke winst moet worden verstaan: een rendement op kapitaal dat zou worden verlangd door een gemiddelde onderneming die onderzoekt of zij de dienst van algemeen economisch belang moet verrichten voor de hele duur vande periode waarvoor de onderneming met het beheer van de DAEB wordt belast, rekening houdende met de omvang van het risico voor de onderneming.

Het percentage dient zoveel mogelijk te worden bepaald ten opzichte van het rendement op kapitaal dat wordt behaald voor vergelijkbare soorten openbare dienstcontracten in concurrerende omstandigheden. Gedacht kan worden aan contracten die worden gegund op basis van een aanbesteding.

Meer informatie:

Vervoer en aanbestedingen, Vervoer
Vervoer en staatssteun, Vervoer
Vervoer en DAEB, Vervoer

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG