Moeten ondernemers uit het VK na de overgangsperiode van de Brexit worden toegelaten tot Europese aanbestedingsprocedures?

maart 2019

Ons samenwerkingsverband van gemeenten koopt voor drie gemeenten werken, leveringen en diensten in. Het samenwerkingsverband is aanbestedingsplichtig. Incidenteel ontvangen wij bij Europese aanbestedingsprocedures inschrijvingen van ondernemers uit het VK. Hoe gaat dat na overgangsperiode van de Brexit? Moeten wij die ondernemers uit het VK blijven toelaten tot Europese aanbestedingsprocedures?

Antwoord in het kort:

Ja. Met betrekking tot zowel lopende als toekomstige aanbestedingsprocedures verandert er tijdens de overgangsperiode in beginsel weinig. Na de overgangsperiode zijn er twee scenario’s denkbaar: een akkoord over de toekomstige betrekkingen tussen het VK en de EU of géén akkoord. Ook in deze beide gevallen verandert er voor reguliere aanbestedingsprocedures in beginsel weinig. Dat betekent dat ondernemers uit het VK moeten worden toegelaten tot Europese aanbestedingsprocedures. Ook als er geen akkoord komt, zullen ondernemers uit het VK echter moeten worden toegelaten, omdat het VK en de WTO hebben afgesproken dat het VK na de Brexit aangesloten blijft bij de GPA-overeenkomst.

Tijdens de overgangsperiode
Tot en met 31 deecember 2020 geldt met betrekking tot lopende en nieuwe aanbestedingsprocedures die gestart zijn voor het verstrijken van de overgangsperiode maar nog niet zijn afgerond, dat de thans geldende Europese aanbestedingsregels van toepassing blijven. Dat blijkt uit artikel 76 van het voorgestelde terugtrekkingsakkoord. Ondernemers uit het VK moeten daarom na de Brexit nog steeds worden toegelaten tot Europese aanbestedingsprocedures. Hetzelfde geldt voor overheidsopdrachten die geplaatst worden op basis van raamovereenkomsten die gesloten zijn voor het verstrijken van de overgangsperiode.

Na de overgangsperiode
Het is nog niet bekend welke afspraken zullen worden gemaakt tussen de EU en het VK over hun toekomstige relatie. Het is mogelijk dat het VK na de overgangsperiode geheel of gedeeltelijk zal afwijken van EU-wetgeving. De uitgangspunten van deze onderhandelingen zijn vastgelegd in de politieke verklaring, aangehecht aan het terugtrekkingsakkoord.

Met betrekking tot aanbestedingen zijn er al concrete stappen gezet, die hun weerslag vinden in de politieke verklaring (zie punt 46 en 47).

Wanneer er geen nadere afspraken gemaakt worden tussen het VK en de EU voor het aflopen van de overgangsperiode kan dat betekenen dat er een nieuw no-deal-scenario zal plaatsvinden. Onafhankelijk van de uitkomst van de onderhandelingen zijn, zoals hierboven genoemd, al concrete stappen gezet. Het onderstaande handelingsperspectief betreft dus zowel het scenario waarin het VK en de EU een akkoord sluiten over hun toekomstige betrekkingen als een nieuw no-deal-scenario.

In het geval van een no-deal-scenario gelden voor inschrijvers en gegadigden uit het VK na de Brexit in beginsel dezelfde aanbestedingsregels als voor inschrijvers en gegadigden uit andere ‘derde landen’ (landen buiten de EU). Het VK en de Wereldhandelsorganisatie (WTO) hebben inmiddels afgesproken dat het VK na de Brexit aangesloten blijft bij de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten (ook wel ‘de GPA-overeenkomst’). Daartoe moet het VK eerst officieel zelfstandig partij worden bij de GPA-overeenkomst. Als gevolg daarvan ontstaat er een verplichting om inschrijvingen van ondernemers uit het VK toe te laten bij aanbestedingsprocedures. Dit gebeurt op basis van wederzijdse toegang tot elkaars aanbestedingsmarkten.

Een aanbestedende dienst of speciale-sectorbedrijf mag bij het plaatsen van een opdracht boven de Europese drempelwaarden geen minder gunstige voorwaarden toepassen op ondernemers uit derde landen dan die welke hij toepast op ondernemers uit de EU-lidstaten (artikel 1.23 Aanbestedingswet). Dit geldt voor zover het betreffende derde land is aangesloten bij de GPA-overeenkomst of een handelsakkoord heeft gesloten met de EU. Dit geldt na de overgangsperiode voor ondernemers uit het VK zodra het VK officieel zelfstandig partij is bij de GPA-overeenkomst.

Speciale-sectorbedrijven
De wettelijke bepalingen over het afwijzen door een speciale-sectorbedrijf van inschrijvingen die voor meer dan 50% van hun waarde producten bevatten uit derde landen (artikel 3.76 Aanbestedingswet) zullen vanwege de voorgenomen de toetreding van het VK tot de GPA-overeenkomst niet van toepassing zijn op ondernemers uit het VK na de Brexit.

Raming van de waarde van een opdracht (no-deal-scenario)
Het is in een no-deal-scenario denkbaar dat importheffingen invloed hebben op prijsvorming. Voor de vraag of er Europees moet worden aanbesteed is van belang of de raming van de waarde van een overheidsopdracht boven het relevante Europese drempelbedrag uitkomt. Zolang de Europese aanbestedingsregels van toepassing zijn (dus ook tijdens de overgangsperiode), kunt u er echter van uitgaan dat eventuele toekomstige importheffingen geen invloed hebben op de waardebepaling van meerjarige overheidsopdrachten, omdat uit artikel 5 lid 4 van richtlijn 2014/24 volgt dat het tijdstip van verzending van de aankondiging van de overheidsopdracht doorslaggevend is.

Brexit Impact Scan voor overheden

Ook gemeenten, provincies en waterschappen in Nederland zullen gevolgen ondervinden van de Brexit. De Brexit Impact Scan voor overheden biedt overheden inzicht op dit gebied. Vul de impactscan in en krijg informatie over de mogelijke impact van de Brexit op het gebied van interne bedrijfsvoering, burgers, regionale en lokale economie en internationale samenwerking.

Door:

Chris Koedooder, kenniscentrum Europa decentraal

Meer informatie:

Aanbestedingen, kenniscentrum Europa decentraal
Toegang derde landen, kenniscentrum Europa decentraal
Brexit-loket voor decentrale overheden, kenniscentrum Europa decentraal
Brexit Impact Scan voor overheden
Overeenkomst inzake overheidsopdrachten, WTO
UK set to become a party to the Government Procurement Agreement in its own right, nieuwsbericht WTO
Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, EUR-Lex
Moeten wij inschrijvers uit India of een GPA-land toelaten bij een aanbestedingsopdracht?, praktijkvraag kenniscentrum Europa decentraal