Wanneer valt het ophalen van afval onder de Europese tachograafverplichting?

april 2018

Onze gemeente zamelt huisvuil in, maar leegt daarnaast ook ondergrondse vuil- en glascontainers. De inhoud van deze containers wordt getransporteerd naar verwerkingsbedrijven (gelegen binnen een straal van 100 km). Zijn de voertuigen die daarvoor gebruikt worden – net als de deur-aan-deurophaaldienst voor huishoudelijk afval – vrijgesteld van de Europese tachograafverplichting?

Antwoord in het kort:

Om hierop antwoord te kunnen geven, dient de gemeente na te gaan of de voertuigen die worden gebruikt om ondergrondse containers te legen en de inhoud ervan naar verwerkingsbedrijven te vervoeren, gerekend worden tot de categorie “deur-aan-deurophaaldienst voor huishoudelijk afval en de verwijdering ervan” in de zin van de Europese Verordening 561/2006. Indien dit het geval is, dan geldt er een vrijstelling van de tachograafverplichting. Er geldt ook een vrijstelling voor voertuigen die in het bezit zijn van de overheid (of zonder bestuurder gehuurd worden) voor wegvervoer dat de particuliere vervoersondernemingen niet beconcurreert.

Europese regelgeving over tachografen

Een tachograaf is een controleapparaat dat in bepaalde wegvoertuigen moet worden ingebouwd. Daarmee kunnen gegevens over het rijden en de snelheid van deze voertuigen (semi-)automatisch worden weergegeven, geregistreerd, afgedrukt, opgeslagen of doorgegeven. Hetzelfde geldt voor details over bepaalde werktijden van de bestuurder.

Het doel van de digitale tachograaf is te zorgen voor meer veiligheid binnen Europa, voor eerlijkere concurrentie tussen Europese vervoerders en voor het bewaken van rij- en rusttijden. De Europese regels voor tachografen zijn vastgelegd in Verordening 165/2014. Die verordening bepaalt de verplichtingen en voorschriften met betrekking tot de constructie, de installatie, het gebruik, het testen en de controle van tachografen die in het wegvervoer worden gebruikt om de naleving van onder meer Verordening 561/2006 te verifiëren. Verordening 165/2014 wijzigt bepaalde artikelen uit deze eerdere verordening en is sinds 2 maart 2016 van toepassing. Europese verordeningen zijn rechtstreeks toepasselijk in de EU-lidstaten. In Nederland is er daarnaast ook aanvullende nationale regelgeving in de vorm van de Regeling Tachograafkaarten.

Vrijstelling van de tachograaf

Hieronder zullen wij ingaan op de voor de vraagstelling relevante vrijstellingen. Er zijn nationale en internationale vrijstellingen mogelijk van de verplichte registratie van de rij- en rusttijden door een tachograaf. Deze vrijstellingen vinden hun oorsprong in Verordening 561/2006. Als wordt voldaan aan de voorwaarde van de vrijstelling, dan is deze van toepassing. Tijdens eventuele controles moet dan wel kunnen worden aangetoond dat aan die voorwaarden wordt voldaan.

Nationale vrijstellingen

Verordening 561/2006 laat bepaalde vrijstellingen toe. Mits geen afbreuk wordt gedaan aan de doelstellingen van de verordening, mag elke EU-lidstaat voor zijn eigen grondgebied uitzonderingen op de tachograafverplichting toestaan. De lidstaten mogen daarbij ook extra beperkingen aanbrengen. De in artikel 13 Verordening 561/2006 genoemde opties zijn niet door elke EU-lidstaat overgenomen. Voor het antwoord op uw vraag is relevant dat “voertuigen van, of zonder bestuurder gehuurd door, de overheid voor wegvervoer dat de particuliere vervoersondernemingen niet beconcurreert” en “voertuigen die worden gebruikt in verband met (…) de deur-aan-deurophaaldienst voor huishoudelijk afval en de verwijdering ervan” in artikel 13 lid 1 sub a en sub h Verordening 561/2006 worden uitgezonderd.

De gemeente moet dus op basis van alle relevante informatie beoordelen of de voertuigen die worden gebruikt voor het transport naar verwerkingsbedrijven en voor het leeghalen van de ondergrondse containers tot een van de twee categorieën gerekend kunnen worden. Daarbij moet worden opgemerkt dat de tweede vrijstelling (“deur-aan-deurophaaldienst”) gerectificeerd is en voorheen als volgt geformuleerd werd: “de ophaaldienst voor huishoudelijk afval en de verwijdering ervan”. Als de voertuigen die de gemeente gebruikt niet onder die categorie vallen, moet de gemeente beoordelen of ze onder de eerder genoemde categorie (“voertuigen van, of zonder bestuurder gehuurd door, de overheid voor wegvervoer dat de particuliere vervoersondernemingen niet beconcurreert”) gebracht kunnen worden. De jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie geeft daarbij vooralsnog geen specifieke verduidelijking over de vraag welke ophaaldiensten precies vallen onder de genoemde vrijstellingen.

Internationale vrijstellingen

Ter volledigheid: naast de bovengenoemde nationale vrijstellingen zijn er ook internationale vrijstellingen die in alle EU-lidstaten (en IJsland, Noorwegen, Zwitserland en Liechtenstein) van toepassing zijn. Deze vrijstellingen zijn terug te vinden in artikel 3 Verordening 561/2006. De Inspectie Leefomgeving en Transport biedt op haar website ook een overzicht van de internationale vrijstellingen.

Door:

Chris Koedooder, Europa decentraal

Meer informatie:

Vervoer, Europa decentraal
Verordening 561/2006 tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer (geconsolideerde versie), EUR-Lex
Gebruik en vrijstelling tachograaf, Inspectie Leefomgeving en Transport
Nationale vrijstellingen, Inspectie Leefomgeving en Transport
Internationale vrijstellingen, Inspectie Leefomgeving en Transport
Is de uitzondering op de verplichting van het installeren van een tachograaf in overheidsvoertuigen nog van toepassing?, Praktijkvraag Europa decentraal