Wat houden de Europese en nationale plannen omtrent circulaire economie in?

oktober 2016

Op 14 september 2016 is ‘Het programma over de circulaire economie’ gepresenteerd door het Rijk. Wat houdt het begrip circulaire economie nou precies in? Zijn er juridische en beleidsmatige ontwikkelingen gaande op het gebied van circulaire economie, en wat is de rol van de Europese Unie, het Rijk en de decentrale overheden hierin?

Antwoord in het kort:

Ja, er zijn diverse ontwikkelingen gaande op het gebied van circulaire economie. Een circulaire economie is er op gericht om efficiënter en bewuster met grondstoffen om te gaan. De Europese Unie speelt een belangrijke rol met betrekking tot het stimuleren van een circulaire economie binnen de Unie. Dit doet de EU onder meer door wetgeving- en beleidsinitiatieven in het leven te roepen en huidige milieuwetgeving te herzien. Ook wordt er financiering beschikbaar gesteld. Het Rijk heeft een nationaal actieplan in het leven geroepen waar decentrale overheden ook een rol toebedeeld gekregen hebben. Zo worden decentrale overheden bijvoorbeeld gestimuleerd om meer circulair te gaan inkopen en meer te gaan samenwerken op het gebied van afvalverwerking.

Circulaire economie

Het initiatief van de EU tot het realiseren van een circulaire economie is er op gericht om efficiënter en bewuster om te gaan met grondstoffen. Dit geldt voor primair gebruik en hergebruik van grondstoffen, maar ook voor het verzamelen, hergebruiken of vernietigen van afvalstoffen. De circulaire economie ziet toe op een economie die wel voorziet in behoeften, maar zonder onaanvaardbare milieudruk en zonder uitputting van natuurlijke hulpbronnen. Dit moet uiteindelijk ten goede komen aan zowel het milieu als de economie. Denk bijvoorbeeld aan vermindering van de CO2-uitstoot. Ook biedt het grote kansen voor het bedrijfsleven en de publieke sector om op innovatieve manieren producten op de markt aan te bieden.

Rol EU

De EU heeft zich herhaaldelijk sterk gemaakt voor een verdere uitrol van een circulaire economie op lidstaatniveau.  Om dit te kunnen bewerkstelligen is de Europese Commissie in 2015 gekomen met een Europees actieplan met betrekking tot de circulaire economie.

Regelgeving en financiering EU

Zoals uit het Europees actieplan volgt, heeft de Commissie verschillende beleids- en regelgevingsinitiatieven in het leven geroepen. De  Commissie heeft bijvoorbeeld voorgesteld om richtlijnen met betrekking tot afval te herzien en een voorstel gedaan voor nieuwe richtlijnen omtrent het verwerken en recyclen van elektronisch afval. Daarnaast kunnen Europese structuurfondsen, bijvoorbeeld de Europese Fondsen voor Structurele Investeringen, onder andere ingezet worden om bedrijven en overheden te stimuleren om meer innovatieve productiemethodes te gaan gebruiken. De EU heeft aangegeven hier graag geld voor vrij te maken.

Rijksbreed programma circulaire economie

Het Rijk geeft in het Nationale actieplan de ambitie aan om een (tussen)doelstelling te realiseren van 50% minder gebruik van primaire grondstoffen zoals mineralen, fossiel en metalen ten opzichte van het huidige gebruik en verbruik. Deze doelstelling sluit aan op het ambitieniveau van andere EU lidstaten. Om dit te kunnen bewerkstelligen zijn een aantal veranderingen en actiepunten nodig. Zo opteert het Rijk voor een meer breed gedragen grondstoffenakkoord tussen lidstaten. Daarnaast dient er door de overheid als het bedrijfsleven, meer geïnvesteerd te worden in uitbreiding van kennis over circulaire economie. Verder wordt er gepleit voor een cultuuromslag voor wat betreft het verbruiken van grondstoffen en dient men creatiever om te gaan met afval. Ook de initiatieven om consumenten onderling elkaars producten te laten lenen, huren of kopen worden als goed voorbeeld van circulaire economie genoemd.

De rol van decentrale overheden

Uit de actieplannen van zowel de EU als het Rijk blijkt duidelijk dat een actievere inmenging van decentrale overheden om een verdere uitrol van een circulaire economie te kunnen stimuleren gewenst is. Zo worden er gelden beschikbaar gesteld vanuit fondsen en worden decentrale overheden opgeroepen om duurzamer te gaan inkopen. Duurzaam inkopen staat in de EU sinds enkele jaren hoog op de agenda. De Commissie ziet duurzaam inkopen als een instrument om duurzame economische groei te bevorderen. Daarnaast worden in het Rijksprogramma decentrale overheden opgeroepen om meer aandacht te besteden aan duurzaamheid en het bevorderen van een circulaire economie door effectievere samenwerking en coördinatie op het gebied van milieutoezicht- en handhaving. In dit programma worden voorbeelden en initiatieven genoemd over hoe bijvoorbeeld gemeentes zo ‘groen’, efficiënt en effectief mogelijk kunnen omgaan met afvalverwerking.

Circulaire economie is een zeer actueel en dynamisch onderwerp in zowel de EU als in Nederland zelf. Europa decentraal houdt u via onze website en de nieuwbrief ‘de Europese Ster’ op de hoogte van de actuele ontwikkelingen. Mocht u vragen hebben, dan kunt u deze vanzelfsprekend in de helpdesk stellen.

Door:

Zana Sami, Europa decentraal

Meer informatie:

Milieu en klimaat, Europa decentraal
Nieuwsbericht Rijksprogramma circulaire economie UVW
Actieplan circulaire economie, Rijksoverheid
Persbericht Europese Commissie omtrent Europese actieplan, Europese Commissie
Actieplan Europese Commissie, Europese Commissie
EFSI, Europese Commissie
Europese Milieuagentschap

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

X