Wat houdt de market economy investor test in?

januari 2014

Onze gemeenten willen een onderneming steunen. Om de toetsen of onze maatregel geen (verboden) staatssteun oplevert, moeten we dus onder meer toetsen of wij een ‘voordeel’ verschaffen. Om een dergelijk voordeel vast te stellen, past de Commissie regelmatig de zogenaamde market economy operator (MEO) test toe. Wat houdt deze test precies in?

Antwoord in het kort

Een ‘voordeel’ in de zin van het Europees staatssteunverbod, bestaat uit ieder economisch voordeel dat een onderneming ontvangt dat zij niet onder normale marktvoorwaarden zou hebben verkregen. Dit volgt uit art. 107 (1) van het Verdrag betreffende de Werking van de EU (VWEU).

Subsidie

In het geval een decentrale overheid een onderneming een subsidie verleend, is een dergelijk voordeel vaak eenvoudig vast te stellen. Maar hoe kan een voordeel worden vastgesteld als een decentrale overheid een economische transactie (investeringen, verkoop, etc.) aangaat met een onderneming?

MEO test

In dat geval past de Commissie de MEO test toe. Dit houdt in dat de Commissie nagaat of, in vergelijkbare omstandigheden, een private investeerder, opererend in normale marktomstandigheden, tot een zelfde investering over zou zijn gegaan. Is dat het geval, dan levert de investering van de decentrale overheid geen ‘voordeel’ in de zin van de staatsteunregelgeving op voor de betreffende onderneming. Van staatssteun kan in dat geval dan ook geen sprake zijn.

Rationaliteit of marktconformiteit

Het doel van de MEO test is niet om te beoordelen of een investering rationeel is vanuit het oogpunt van de betreffende decentrale overheid. Het beslissende element bestaat volgens de MEO test uit de vraag of de ontvangende onderneming bij een economische transactie een niet markconform voordeel ontvangt, dat zij op de private markt niet zou hebben verkregen.

Beleidsargumenten spelen geen rol

Voor de toepassing van de MEO test moet worden onderscheiden of de staat als economische entiteit of als publieke entiteit handelt. Sociale, regionale en sectorale argumenten spelen bijvoorbeeld een rol wanneer een decentrale overheid als publieke entiteit handelt. Echter, dergelijk handelen is vaak niet marktconform omdat private partijen zich niet door zulke overwegingen zullen laten leiden. Daarom moet de MEO test worden toegepast zonder dergelijke overwegingen in aanmerking te nemen.

Tijdstip van beoordeling

De beoordeling of een investering van een decentrale overheid ‘marktconform’ is, moet voorafgaand aan de investering worden gemaakt op basis van de op dat moment beschikbare informatie en de verwachtingen voor de voorzienbare toekomst. De beoordeling vindt dus ex-ante plaats. Het achteraf goed uitpakken van een investering heeft geen invloed op de marktconformiteit van die investering op het moment dat die gedaan werd.

Toepassing

Voor de toepassing van de MEO test is het van belang onderscheid te maken tussen situaties waarin specifieke marktdata beschikbaar zijn en situaties waarin dergelijke data nog vergaard moet worden.

Bij het beschikbaar zijn van marktdata, kan op twee manieren aan de MEO test worden voldaan:

1. Vergelijken publieke en private transacties

Als een bepaalde transactie tegelijkertijd en onder dezelfde voorwaarden door zowel een publieke als door een private partij wordt uitgevoerd, kan één op één vergeleken worden of de transactie marktconform is. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan de inkoop van goederen en diensten die ook door private partijen worden ingekocht.

2. Aanbesteden

Daarnaast kan ervan uit worden gegaan dat een transactie marktconform is als deze wordt uitgevoerd aan de hand van een aanbestedingsprocedure in overeenstemming met bestaande Europese aanbestedingsrichtlijnen.

Benchmarking

Wanneer accurate marktdata niet beschikbaar zijn, kan aan de hand van benchmarking beoordeeld worden of een transactie marktconform is. Benchmarking houdt in dat de voorgenomen transactie wordt vergeleken met een vergelijkbare eerdere transactie van een vergelijkbare private onderneming in een vergelijkbare situatie.

Bandbreedte

Om tot een juiste benchmark te komen, moet in het kader van de MEO test rekening gehouden worden met het type betrokken onderneming, de markt waarop deze actief is en de vorm van de maatregel. Benchmarking leidt niet tot exacte data, maar kan een bandbreedte weergeven waarbinnen de transactie moet vallen om marktconform te zijn.

Door:

Lukas Ament en Thomas Klink, Europa decentraal

Meer informatie:

Marktconformiteit, Algemeen, Staatssteun, Europa decentraal
Garanties, Revolverende Fondsen, Staatssteun, Europa decentraal

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

X