Wat houdt het EU energiebeleid in voor 2030 en 2050?

20 december 2021

Onze gemeente vraagt zich af wat het EU energiebeleid voor 2030 en 2050 inhoudt? En wat is het belang voor decentrale overheden?

Antwoord in het kort

Het huidige energiebeleid is niet houdbaar, concludeerde de Europese Commissie in 2019. Fossiele brandstoffen zijn eindig, en bovendien schadelijk voor het leefmilieu. Broeikasgassen kunnen verminderd worden door onder meer energie-efficiëntie en de overschakeling naar hernieuwbare energie. Deze maatregelen passen binnen het doel van de Europese Unie om tegen 2050 klimaatneutraal te worden. Om deze doelstelling te behalen presenteerde de Europese Commissie de Green Deal in 2019.

Vervolgens heeft de EU een tussenstap toegevoegd om dit doel te bereiken. In 2030 wil de EU een emissiereductie van 55% verwezenlijken ten opzichte van 1990. De Commissie wil het energiebeleid afstemmen om ook deze doelstelling te behalen. Gemeenten, provincies en waterschappen kunnen in aanraking komen met de uitvoering hiervan. Het energiebeleid en de bijhorende doelstellingen worden hieronder verder uitgewerkt.

Doelstellingen

Klimaat

De Commissie stelde in 2019 de Green Deal voor. Dit pakket van wetgevende voorstellen heeft als doelstelling om de EU te transformeren naar een klimaatneutraal continent tegen 2050. Met klimaatneutraal bedoelt de EU dat de uitstoot van emissies netto nul is. De EU streeft ernaar om de opwarming van de aarde te beperken tot tussen 1,5 en uiterlijk 2°C, zoals afgesproken in de Overeenkomst van Parijs. Deze transitie vereist dat alle betrokken partijen de nodige maatregelen nemen om deze doelstelling te behalen. Om die reden legde de EU deze doelstelling vast in de Europese Klimaatwet.

In de Europese Klimaatwet bepaalde dat er een tussenstap nodig is om de doelstelling tegen 2050 te halen. De EU wil daarom tegen 2030 haar emissie uitstoot met 55% verminderen ten opzichte van het jaar 1990. Om deze tussentijdse doelstelling te halen publiceerde de Commissie wetgevende voorstellen die de Green Deal verder uitwerken, namelijk het ‘Fit for 55’-pakket. Zowel de Green Deal als het ‘Fit for 55’-pakket voorzien maatregelen in sectoren zoals landbouw, energie, milieu en vervoer. In onderstaande alinea komen de doelstellingen voor het beleidsdomein van energie aan bod.

Energie

De oorsprong van broeikasgasemissies is in 75% van de gevallen het gevolg van de productie en gebruik van energie. De EU wil deze uitstoot verminderen door in te zetten op een aantal acties. Hieronder worden er een tweetal acties benoemd, namelijk energie-efficiëntie en hernieuwbare energie.

1. Ten eerste wil de EU de energie-efficiëntie verbeteren. Dit houdt in dat er minder energie nodig is om dezelfde taken uit te voeren, en zo er minder uitstoot plaatsvindt. De Richtlijn betreffende energie-efficiëntie (EED) legde de volgende algemene doelstellingen vast voor 2030:

De Commissie stelde in het Fit for 55-pakket (juli 2021) voor deze doelstellingen als volgt te verstrengen:

Daarnaast stelde de Commissie in december 2021 in het tweede deel van het Fit for 55-pakket voor om de minimumnormen voor energieprestaties van vastgoed aan te scherpen. Het gaat hier om de herziening van de richtlijn Energieprestaties van gebouwen (EPBD) 2010/31/EU. De belangrijkste elementen van dit voorstel zijn als volgt:

2. Ten tweede streeft de EU ernaar om meer gebruik te maken van hernieuwbare energie. Dit omvat alle energie die niet afkomstig is uit fossiele-bronnen, zoals windenergie. De meerwaarde van hernieuwbare energie is dat het geen broeikasgasemissies uitstoot, en zo een bijdrage levert aan de klimaatdoelstellingen. De Richtlijn ter bevordering van hernieuwbare energie (RED) bepaalt de volgende algemene doelstellingen voor 2030:

In het kader van het ‘fit for 55’-pakket zijn er nieuwe doelstellingen voorgesteld voor hernieuwbare energie:

Decentrale relevantie

Er zijn verschillende Europese regels voor klimaat- en energiebeleid die gelden voor decentrale overheden. Een aantal voorbeelden:

Op de voorstellen die vallen onder de Green Deal en het ‘Fit for 55’-pakket is meestal de gewone wetgevingsprocedure van toepassing. Dit betekent dat de Commissie eerst een voorstel presenteert. Vervolgens moeten het Europees Parlement en de Raad van ministers tot een overeenkomst komen over het voorstel. Tussen het eerste voorstel van de Commissie en de uiteindelijke wetgeving zit meestal 1,5 tot 2 jaar tijd.

Meer informatie

Green Deal, Kenniscentrum Europa decentraal

Klimaat, Kenniscentrum Europa decentraal

Energie, Kenniscentrum Europa decentraal

Europese Commissie presenteert ‘Fit for 55’-pakket, Klimaatcentrum Europa decentraal

Door naar 55% minder uitstoot in 2030: Europese Commissie presenteert tweede deel ‘Fit for 55’-pakket en uitwerking Green Deal, Kenniscentrum Europa decentraal