Waterpijp roken in de jeugdsoos: wat is het Europese rookbeleid?

oktober 2015

Onze gemeente heeft een aanvraag voor een vergunning binnengekregen voor het oprichten van een jeugdsoos waar waterpijptabak zal worden gerookt. Wij begrepen dat de Europese Tabaksrichtlijn recent is herzien. Een van de belangrijkste doelen van deze richtlijn is om het roken onder jongeren te ontmoedigen. Moeten wij bij het beoordelen van de aanvraag rekening houden met deze richtlijn? En zo ja: valt waterpijptabak er ook onder?

Antwoord in het kort

Ja, de beleidsdoelen van de Europese Tabaksrichtlijn zijn ook relevant voor de gemeentelijke praktijk. Gemeenten hebben formeel echter geen handhavende taken in het kader van de Tabakswet. De gemeente kan wel bijdragen aan het bereiken van de Europese doelen van de Tabaksrichtlijn. Dit door horecabedrijven te stimuleren om rookvrij te worden en te blijven, bijvoorbeeld door eisen te stellen bij het verlenen van een vergunning.

Anders dan voorheen valt waterpijptabak nu ook onder de richtlijn. Om te voorkomen dat consumenten misleid worden, vindt de Europese Unie dat voor waterpijptabak, die vaak als minder schadelijk dan gewone rooktabakproducten wordt beschouwd, de volledige etiketteringsregelgeving van toepassing moet zijn. Doordat waterpijptabak toegevoegd is aan de reikwijdte van de richtlijn, kan de gemeente  met deze strengere regels rekening houden bij het verlenen van de vergunning.

Hieronder lichten we het antwoord nader toe.

Europese Tabaksrichtlijn

De Tabaksproductenrichtlijn (2014/40/EU) vervangt Richtlijn 2001/37/EU. Het doel van de richtlijn is om de werking van de interne markt te verbeteren. De richtlijn regelt de productie, verpakking en verkoop van tabak en verwante producten. Het gaat daarbij onder meer om sigaretten, shag (roltabak), pijptabak, sigaren, cigarillo’s, waterpijptabak, niet voor roken bestemde tabaksproducten, elektronische sigaretten, kruidensigaretten en nieuwe tabaksproducten.

Maatregelen voor industrie en lidstaten

Een van de belangrijkste beleidsdoelen van de richtlijn is om kinderen en jongeren te ontmoedigen te starten met roken. Een groot deel van de maatregelen die de Tabaksrichtlijn neemt, gaan daarom over etikettering van tabaksproducten en zijn gericht op de industrie

Hiernaast wil Europa met de richtlijn de lidstaten ertoe aanzetten de verkoop van tabaksproducten aan kinderen en jongeren te voorkomen door leeftijdsgrenzen te stellen.

Relevantie voor gemeenten

De Europese Tabaksrichtlijn wordt straks geïmplementeerd in de Tabakswet. Gemeenten hebben formeel geen handhavende taken in het kader van de Tabakswet. In Nederland is de handhaving van wet- en regelgeving over roken belegd bij de Voedsel- en Warenautoriteit (VWA). Bij het beoordelen van de vergunningaanvraag voor de jeugdsoos kan de gemeente echter wel rekening houden met de beleidsdoelen van de Europese en nationale regelgeving. De gemeente kan bijvoorbeeld bedingen dat er niet gerookt mag worden bij activiteiten waar kinderen bij zijn.

Het beleidsuitgangspunt van de Europese Tabaksrichtlijn is verder relevant voor lokale en regionale doelen op het gebied van jeugd- en gezondheidsbeleid. De gemeente kan bijvoorbeeld bijdragen aan het bereiken van de Europese doelen van de Tabaksrichtlijn door horecabedrijven te ondersteunen en stimuleren om rookvrij te worden en te blijven. Naast het toepassen van de regels bij het verlenen van vergunningen, kan de gemeente er rekening mee houden bij het maken van afspraken met bijvoorbeeld jeugd- en buurtcentra. Op de website van het Loket gezond leven vindt u meer concrete voorbeelden van manieren waarop uw gemeenten het Europese en nationale beleid op het gebied van roken kan ondersteunen.

Waterpijptabak onder reikwijdte Tabaksrichtlijn?

De vorige versie van de Tabaksrichtlijn was nog niet van toepassing op waterpijptabak. Waterpijptabak wordt geconsumeerd door middel van een waterpijp. Omdat waterpijptabak rookloos is, stelt de Europese Unie dat  consumenten onterecht denken dat waterpijptabak minder schadelijk is dan gewone sigaretten. Volgens de EU is daarom een gezondheidswaarschuwing nodig op de etikettering. De hiervoor genoemde maatregelen zullen daarom nu ook gaan gelden voor waterpijptabak, met uitzondering van het verbod op smakentoevoegingen (artikel 11 Tabaksrichtlijn).

Status richtlijn en implementatie in Nederland

De richtlijn moet door Nederland worden omgezet in nationale wetgeving, de Tabakswet. Daar is in de regel twee jaar de tijd voor na publicatie. De publicatie van richtlijn 2014/40/EG was op 16 mei 2014. De richtlijn moet uiterlijk 16 mei 2016 zijn omgezet in nationale wetgeving. De wijziging van de Tabakswet naar aanleiding van de nieuwe richtlijn is op 7 september 2015 voor het laatst behandeld in de Tweede Kamer.

Door:

Lisanne Vis-Boer, Europa decentraal

Meer informatie:

Richtlijn 2014/40/EU, Publicatieblad Europese Unie
Behandeling wijziging van de Tabakswet, Tweede Kamer
Gemeenten en roken, Loket gezond leven van de Rijksoverheid
Europa en jeugdbeleid, Europa decentraal

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

X