Welke concrete maatregelen komen voort uit het Europese pakket voor stedelijke mobiliteit?

maart 2014

Wij zijn bezig met het maken van nieuw beleid om het stedelijke vervoer in de toekomst schoner en duurzamer te maken in onze stad. Nu heeft de Europese Commissie in december 2013 een pakket maatregelen op het gebied van stedelijke mobiliteit aangenomen. Welke concrete maatregelen komen voort uit dit pakket die kunnen helpen bij het opstellen van ons eigen beleid?

Antwoord in het kort

Met het pakket maatregelen voor stedelijke mobiliteit dat de Europese Commissie heeft aangenomen biedt zij steden meer ondersteuning door de uitwisseling van beste praktijken, gerichte financiële bijstand en investeringen in onderzoek en ontwikkeling.

Toelichting

Steden huisvesten meer dan 70% van de bevolking van de EU en zijn goed voor ongeveer 85% van het bruto binnenlands product (bbp) van de Europese Unie. In veel stedelijke gebieden zorgt de groeiende vraag naar mobiliteit voor een onhoudbare situatie: zware verkeersopstoppingen, slechte lucht, geluidshinder en een hoge CO2-uitstoot. Om die reden heeft de Europese Commissie in december 2013 een pakket nieuwe maatregelen voor stedelijke mobiliteit goedgekeurd.

Door de Eurocommissaris voor mobiliteit en vervoer is aangegeven dat juist de lokale overheden de belangrijke besluitvormers zijn op dit terrein: ‘zij zijn het best geplaatst om belangrijke lokale beslissingen te nemen, maar zij moeten worden ondersteund op nationaal en Europees niveau’. Daarom biedt de Commissie met het pakket stedelijke mobiliteit steun. Deze steun bestaat uit:

Het delen van kennis en beste praktijken

Het actieplan 2009 voor stedelijke mobiliteit van de Commissie voorzag in de oprichting van een observatorium stedelijke mobiliteit in de vorm van een virtueel platform, de ELTISwebsite. Dit is een éénloketsysteem voor het delen van kennis en ervaringen of het bespreken van vragen over stedelijke mobiliteit en vervoer.

ELTIS

De Commissie wil het bereik vergroten door het huidige portaal voor mobiliteitsplanning uit te bouwen tot een alomvattend kennis- en vaardigheidscentrum met geconsolideerde informatie over stedelijke vervoersplanning uit de hele EU. Het portaal voor mobiliteitsplanning zal worden geïntegreerd in ELTIS.

Platform duurzame stedelijke mobiliteitsplanning

Daarnaast wordt een Europees platform voor duurzame stedelijke mobiliteitsplanning opgericht. Dit platform zal alle relevante door de Commissie gesteunde activiteiten coördineren en een ruimere uitwisseling bevorderen, en op die manier bijdragen tot de verdere ontwikkeling van het concept en de vereiste instrumenten voor een succesvolle toepassing door lokale overheden.

URBACT

URBACT is een Europees uitwisselings- en opleidingsprogramma voor duurzame stadsontwikkeling dat wordt gefinancierd door het Europees programma voor territoriale samenwerking. Het maakt samenwerking tussen steden mogelijk om nieuwe en duurzame pragmatische oplossingen te ontwikkelen waarin economische, sociale en milieuaspecten worden geïntegreerd. Ook tijdens de volgende programmeringsperiode zal URBACT III de uitwisseling en capaciteitsopbouw tussen Europese steden steunen.

Statistieken

De Commissie zal, onder meer op basis van de studie over de “verzameling van Europese gegevens en statistieken op het gebied van stedelijke mobiliteit”, onderzoeken hoe de kwaliteit en beschikbaarheid van gegevens en statistieken kan worden verbeterd voor activiteiten inzake stedelijke vervoerssystemen en ter onderbouwing van de besluitvorming op lokaal, regionaal, nationaal en Europees niveau.

Groep nationale deskundigen

De Commissie zal een groep van nationale deskundigen voor stedelijke mobiliteit en vervoer oprichten. Die moet informatie uitwisselen over hoe het nationaal en Europees beleid inzake stedelijke mobiliteit en vervoer kan worden versterkt en beter kan worden gecoördineerd. In overleg met de lidstaten kunnen specifieke werkgroepen worden opgericht om bepaalde kwesties in detail te bespreken, zoals toegangsbeheer, stedelijke logistiek, ITS of het scorebord stedelijke mobiliteit.

Gerichte financiële bijstand

Structuurfondsen zijn de belangrijkste bron van EU-financiering voor stedelijke vervoers- en mobiliteitsprojecten. Tijdens de periode 2007-2013 was ongeveer 8 miljard euro bestemd voor schoon stedelijk vervoer. Ook in de nieuwe fondsenperiode zal de EU via de Europese structuur- en investeringsfondsen stedelijke vervoersprojecten blijven steunen, vooral in de minder ontwikkelde gebieden van de EU.

Onderzoek en innovatie

Via haar kaderprogramma’s voor onderzoek heeft de Europese Unie gedurende vele jaren steun verleend aan onderzoeks- en innovatieprojecten voor stadsvervoer. Al tien jaar lang is het CIVITAS-initiatief van de Commissie een motor voor innovatie op het vlak van stedelijke mobiliteit. Momenteel telt het CIVITAS-netwerk meer dan 200 steden uit nagenoeg alle lidstaten.

CIVITAS

De Commissie is voornemens het CIVITAS-initiatief een nieuwe impuls te geven in het kader van Horizon 2020, het kaderprogramma van de Unie voor onderzoek en innovatie voor 2014- 2020.

CIVITAS zal lokale partnerschappen blijven steunen voor het invoeren en testen in de praktijk van nieuwe maatregelen om congestie te bestrijden, het aantal voertuigen op klassieke brandstoffen te verminderen, de impact en kosten van stedelijk vrachtverkeer te verlagen en het vermogen van lokale instanties te vergroten om duurzame stedelijke mobiliteitsplannen te ontwikkelen en uit te voeren. De eerste oproep tot het indienen van voorstellen werd op 11 december 2013 gepubliceerd.

Slimme steden en gemeenten

Een tweede strategisch initiatief in het Europese innovatiebeleid is het Europees innovatiepartnerschap van slimme steden en gemeenten, dat in 2012 van start ging. Doel is de algemene toepassing te versnellen van innovaties waarbij mobiliteit en vervoer, ICT en de productie, de distributie en het gebruik van energie nauw met elkaar verbonden zijn.

Hoewel de meeste acties van het partnerschap zullen worden uitgevoerd door lokale overheden, bedrijven, onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisaties, zal de EU financiële steun verlenen in het kader van Horizon 2020.

Europees initiatief groene voertuigen

Bovendien zal het toekomstig Europees initiatief voor groene voertuigen (EGVI) voor energie-efficiëntie van voertuigen en alternatieve motoren een versterkt kader bieden voor steun aan de ontwikkeling van schone, veilige en efficiënte weg- en spoorvoertuigen voor de stad.

Meer informatie

Mededeling Europese Commissie COM(2013)913, ‘Samen naar een concurrerend en zuinig stedelijk mobiliteitssysteem’, 17 december 2013.
Europese Commissie, urban mobility package.
Urban mobility package, frequently asked questions.
Persbericht Europese Commissie, vlotter en groener reizen in de stad, 17 december 2013.
Vervoer, Europa decentraal

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG