Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Privacy en het sociaal domein: Nationale ombudsman signaleert knelpunten

13 maart 2017Aanbestedingen, Europees mededingingsrecht, Informatiemaatschappij, Sociaal domein, Staatssteun

De Nationale ombudsman heeft een onderzoek gedaan naar de klachtenbehandeling in het sociaal domein als gevolg van de decentralisaties. Aanleiding: er kwamen veel klachten en signalen bij de nationale ombudsman binnen over de drie decentralisaties. In het onderzoek naar klachtbehandeling in het sociaal domein na de decentralisaties ‘Terug aan tafel, samen de klacht oplossen’ worden diverse knelpunten benadrukt. Waaronder privacy.

Onderzoek

Sinds 1 januari 2015 heeft de Nationale ombudsman ongeveer 3100 klachten en signalen ontvangen met betrekking tot de decentralisaties in het sociaal domein. Met het onderzoek wil de Nationale ombudsman zicht krijgen op de vraag: tegen welke problemen lopen burgers in het sociaal domein aan? En hoe gaan gemeenten met deze klachten om?

Klachten gaan vaak over de complexiteit van wet- en regelgeving, onjuiste of onduidelijke informatieverstrekking, onheuse bejegening en privacyvraagstukken. Mede door de complexiteit van het systeem met vele actoren zoals wijkteams, gemeenten en uitvoeringsorganisaties. Tot wie moet de klacht bijvoorbeeld gericht worden? Of hoe wordt er met privacygevoelige gegevens omgegaan, en wie weet hier meer over?

Privacy

Veel burgers vragen zich af hoe met hun privacygevoelige gegevens wordt omgegaan in het sociaal domein. Veel gevoelige persoonsgegevens worden verwerkt, hierbij is een ‘integrale aanpak’ vereist. Burgers zijn vaak niet op de hoogte van eventuele schendingen van hun privacy, zij weten immers vaak niet hoe er omgegaan wordt met hun dossiers. Dit resulteert in het feit dat burgers een situatie niet hoeven te herkennen of te verwoorden als zijnde een privacyvraagstuk. Gemeenten worstelen, volgens de Nationale ombudsman, ook vaak met de grondslag voor het verwerken van persoonsgegevens. Is er wel een wettelijke grondslag? Welke persoonsgegevens zijn nodig voor een dossier, en wat is de meerwaarde van het verzamelen van gegevens?

De Nationale ombudsman stelt dat de indruk heerst dat gemeenten zelf vaak ook niet goed weten welke informatie zij nodig hebben en mogen verwerken. Daarom worden voor de zekerheid alle stukken opgevraagd. Daarnaast berichtte de Nationale ombudsman over burgers die zich onder druk gezet voelden en daarom alle gevraagde persoonsgegevens gaven. Dit uit angst om geen verdere hulp te ontvangen. De Nationale ombudsman concludeert dat het recht op privacy en het leveren van maatwerk een moeilijk spanningsveld voor de gemeenten blijft.

Handreiking gemeenten

Al voor de decentralisaties formuleerde de ombudsman reeds ‘gouden regels’ voor een behoorlijke klachtbehandeling binnen het sociaal domein. Op basis van informatie die uit het onderzoek is verkregen, zijn deze gouden regels aan de actualiteit aangepast. De Nationale ombudsman heeft daarom naast het onderzoek een Handreiking aan gemeenten gepubliceerd.

Bronnen:

Onderzoek naar klachtbehandeling in het sociaal domein na de decentralisaties, Nationale ombudsman

Door:

Tessa de Vries en Femke Salverda, Europa decentraal

Meer informatie:

Decentralisaties en aanbesteden, Europa decentraal
Decentralisatie en staatssteun, Europa decentraal
Decentralisatie en mededinging, Europa decentraal
Themapagina Privacy, Europa decentraal
Verwerking van persoonsgegevens in het sociaal domein. De rol van toestemming, Autoriteit Persoonsgegevens
Handreiking aan gemeenten, Nationale ombudsman

X