Progressie Urban Agenda sinds Pact van Amsterdam

2 oktober 2017Betere regelgeving

Iets meer dan een jaar geleden werd het Pact van Amsterdam gesloten, waarin afspraken omtrent de Urban Agenda for the EU (UAEU) zijn geformuleerd. Er zijn inmiddels meerdere publicaties geschreven over de impact van de Urban Agenda, waaronder een onderzoek van het European Urban Knowledge Network (EUKN) en een essay van Urban Futures Studio (UFS).

Achtergrond Urban Agenda for the EU

Met het Pact van Amsterdam is er concrete invulling gegeven aan de UAEU. Binnen de Urban Agenda werken de Europese Commissie, EU- lidstaten en -steden samen aan een betere en sterkere stedelijke dimensie in het Europees beleid, onder andere in de vorm van Partnerschappen. Er zijn elf overkoepelende actiepunten geïdentificeerd op twaalf thema’s, waaronder circulaire economie en stedelijke mobiliteit. De acties hebben bijvoorbeeld betrekking op het vormen van Partnerschappen (die zich inzetten op de twaalf thema’s) en horizontale en verticale coördinatie.

Rapport EUKN

Het European Urban Knowledge Network (EUKN) heeft in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) onderzoek gedaan naar de eerste resultaten van de Urban Agenda for the EU. Hieruit blijkt dat er veel vooruitgang is geboekt op alle elf de actiepunten van de Urban Agenda, maar dat er ook nog veel moet gebeuren. De acties staan genoemd in het Pact van Amsterdam.

Obstakels Partnerschappen: betrokkenheid van partners en procesmanagement

Momenteel zijn alle voorziene Partnerschappen opgericht. In alle Partnerschappen zijn de verschillende bestuursniveaus (de EU, lidstaten en stedelijke gebieden) vertegenwoordigd. Uit het onderzoek van EUKN blijkt dat deze multilevel werkwijze door alle betrokkenen wordt gewaardeerd. Er blijken echter ook concrete obstakels voor het slagen van de Partnerschappen te zijn. Bijvoorbeeld het gebrek aan menselijke en financiële middelen en expertise. Ook ten opzichte van betrokkenheid van partners en procesmanagement ontstaan problemen, blijkt uit het rapport. Verdere ondersteuning van de Commissie zou een oplossing kunnen zijn om deze problemen aan te pakken.

Stedelijke dimensie van EU-beleid

De Urban Agenda for the EU heeft volgens de onderzoekers een positieve impact gehad op de multilevel samenwerking tussen verschillende stakeholders. De verticale samenwerking tussen lokale overheden, de nationale overheden en de EU is verbeterd. Ook de samenwerking tussen diverse EU-instellingen op het gebied van stedelijke vraagstukken is vooruitgegaan. Echter hangt de structurele impact van de Urban Agenda af van de praktische uitkomsten van de Partnerschappen. Er moet gekeken worden in hoeverre de daaruit voortkomende aanbevelingen werkelijk geïmplementeerd kunnen worden op Europees niveau.

Aanbevelingen rapport EUKN

In het rapport worden acht aanbevelingen gedaan om de UAEU te stimuleren. Er moeten bijvoorbeeld voldoende middelen beschikbaar worden gesteld om de Partnerschappen te laten slagen. Verder is het van belang dat lidstaten actief betrokken blijven in de samenwerkingsverbanden. Daarnaast beveelt EUKN aan om in te zetten op een transparant selectieproces voor de Partnerschappen. De overige aanbevelingen zijn erop gericht het momentum vast te houden en het versterken en institutionaliseren van de huidige samenwerking.

Learning with cities, learning for cities

In een essay benadrukt Urban Futures Studio de enorme potentiële impact die de Urban Agenda for the EU kan hebben op het betrekken van steden in het EU-beleidsproces. Dit komt voort uit de innovatieve manier waarop de Partnerschappen georganiseerd zijn, namelijk gebaseerd op drie principes:

  • Het lokale principe: er is een groeiend belang van steden in het oplossen van Europese vraagstukken.
  • Het horizontale principe: doordat de betrokken steden en andere actoren ervaringen met elkaar delen en samenwerken, wordt er van elkaar geleerd.
  • Het verticale principe: doordat er samen wordt gewerkt op drie verschillende bestuursniveaus (EU, lidstaten en steden) kunnen geïdentificeerde obstakels op alle niveaus worden aangepakt.

Experimenteel leren in de Urban Agenda

In het essay wordt de aanbeveling gedaan om een systeem van experimenteel leren te integreren in de aanpak van de Urban Agenda. Op lokaal niveau zou geëxperimenteerd moeten worden met innovatieve oplossingen voor stedelijke problemen. Op horizontaal niveau ontstaat, door middel van onderlinge samenwerking van steden, een rijke leeromgeving. Op verticaal niveau wordt ingezet op het creëren van de juiste voorwaarden om experimenten op stedelijk niveau mogelijk te maken.

Kracht van verbeelding

Verder benadrukt de Urban Futures Studio dat verbeelding een belangrijke rol zou moeten spelen in de Urban Agenda for the EU. Experimenten moeten bijvoorbeeld niet alleen gericht zijn op het testen van nieuwe technologieën en oplossingen, maar ook nieuwe perspectieven voor de stad creëren en mensen een idee te geven van de stad van de toekomst.

Door:

Jos Pees en Femke Salverda, Europa decentraal

Bronnen:

EUKN report: one year Pact of Amsterdam, European Urban Knowledge Network
Learning with cities, learning for cities. The golden opportunity of the Urban Agenda for the EU, Urban Futures Studio

Meer informatie:

Urban Agenda, Europa decentraal
Alle twaalf Partnerschappen Urban Agenda EU gerealiseerd, nieuwsbericht Europa decentraal
Pact van Amsterdam aangenomen: betere kennis, regelgeving en financiering, nieuwsbericht Europa decentraal