Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Rijk en provincies eens over Programmatische Aanpak Stikstof

28 april 2015Aanbestedingen, Staatssteun

Provincies kunnen vanaf 1 juli 2015 vergunningen verlenen voor stikstofgevoelige activiteiten. Dit komt omdat Rijk en provincies het eens zijn geworden over de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). Het doel van de PAS is om een evenwicht te realiseren tussen een gezonde natuur en een gezonde economie.

Overschot stikstof

Natura-2000 gebieden kampen al jaren met een overschot aan stikstof. Dit is niet alleen slecht voor de natuur, maar belemmert ook economische activiteiten. Door strikte Europese milieudoelstellingen is de vergunningverlening voor stikstofgevoelige activiteiten vastgelopen. De stikstofdepositie daalt wel op landelijk niveau, maar voor individuele activiteiten is het vaak moeilijk om aan te tonen welke gevolgen deze hebben op de natuur. De PAS zorgt ervoor dat de vergunningverlening weer op gang kan worden gebracht, waardoor er weer ruimte komt voor bedrijven en infrastructuur.

Om te voldoen aan de Europese natuurdoelen, dient de stikstofuitstoot in Natura-2000 gebieden verlaagd te worden. In 117 van de 180 Natura-2000 gebieden in Nederland is de stikstofdepositie hoger dan de organismen die in het betreffende gebied leven aankunnen. Op deze gebieden heeft de PAS betrekking.

Samenwerken

In de PAS werken decentrale overheden, het Rijk en andere betrokken organisaties samen om stikstofuitstoot te verminderen. Provincies zijn sinds de decentralisaties verantwoordelijk voor het herstel van kwetsbare natuurgebieden, in het bijzonder de gebieden die tot Natura 2000 behoren. Daar tegenover staat dat het Rijk voor maatregelen zorgt die stikstofuitstoot beperken, zoals het aanscherpen van eisen voor bemesting.

Ontwikkelingsruimte

Naast het herstel van de natuur heeft de PAS ook als doel om een nieuwe ontwikkelingsruimte te creëren. Hieronder wordt verstaan dat een deel van de daling van stikstofdepositie mag worden ingezet voor projecten die leiden tot extra stikstofemissie. Zodoende blijft de uitstoot per saldo dalen terwijl er tegelijkertijd economische activiteit blijft bestaan.

Europese staatssteun- en aanbestedingsregels

In de PAS zijn verschillende maatregelen beschreven. Het betreft bijvoorbeeld maatregelen als “maaien, afvoeren en na-beweiding” met als doel het afvoeren van voedingsstoffen, of “aanleggen nevengeul” voor het herstel van sedimentatie en buffering. Wanneer een PAS maatregel wordt uitgevoerd, is het voor decentrale overheden van belang na te gaan in hoeverre de staatssteun en aanbestedingsregels in acht moeten worden genomen. In bepaalde situaties, wanneer het bijvoorbeeld gaat om een overheidsopdracht of het verlenen van concessies, dient er te worden aanbesteed (al dan niet Europees). In andere gevallen kan er sprake zijn van staatssteun als door een maatregel van de staat de begunstigde onderneming een selectief voordeel wordt verkregen die het handelsverkeer (mogelijk) belemmert en de mededinging (in potentie) vervalst.

In beginsel geen staatssteun, maar maatwerk is vereist

‘Het ontwerp PAS’ veronderstelt dat maatregelen zoals hierboven beschreven geen staatssteun opleveren, omdat er vanuit wordt gegaan dat er geen sprake is van een met overheidsmiddelen bekostigd, selectief voordeel. Toch zal de desbetreffende decentrale overheid per geval moeten nagaan of aan alle criteria van het staatssteunverbod wordt voldaan. Zo niet, dan moet worden bekeken of de steun alsnog in overeenstemming met de Europese staatssteunregels kan worden verleend, door bijvoorbeeld gebruik te maken van vrijstellingen. Daarnaast valt uit ‘de overeenkomst generieke maatregelen PAS’ op te maken dat de toepassing en uitwerking van deze overeenkomst of daaruit voortvloeiende maatregelen niet strijdig mogen zijn met Europese of nationale mededingings- en aanbestedingsregels.

Bron:

Binnenlands bestuur

Door:

Paul Zondag, Jonneke Huijser en Lukas Ament, Europa decentraal

Meer informatie:

Aanbestedingen, Europa decentraal
Staatssteun, Europa decentraal
Natuur en staatssteun, Europa decentraal
Ontwerp PAS, Ministerie van Economische Zaken
De overeenkomst generieke maatregelen PAS, Ministerie van Economische Zaken
Natura 2000, gebieden in Nederland, Regiogroep natura 2000

X