Is het Europees beleid voor digitalisering relevant voor decentrale overheden?

april 2013

In onze organisatie gaan we de manier waarop we ICT inzetten grondig tegen het licht houden en aanpassen waar nodig. Klopt het dat we daarbij rekening moeten houden met Europese regelsof hebben de Europese plannen op het gebied van digitalisering geen gevolgen op lokaal en regionaal niveau?

Versie juni 2010

Antwoord

Veel Europese wetgeving heeft direct of indirect gevolgen voor inrichting van systemen en processen bij de overheid. Uit de recent gepubliceerde Digitale Agenda van Eurocommissaris Kroes blijkt dat de nieuwe plannen op het gebied van digitalisering op uiteenlopende gebieden concrete gevolgen hebben voor gemeenten, provincies en waterschappen.

Allereerst de nadruk op digitale dienstverlening naar burgers en bedrijven via digitale loketten, maar denk ook aan de aanbestedingspraktijk, aan ambities om de beschikbaarheid van breedband te verbeteren en aan het uitwisselen van milieu-informatie.

Uitleg

De Europese Digitale Agenda bevat de recente voornemens van de Europese Commissie op ICT en Telecom gebied voor de komende 5 jaar, met als doel het tot stand brengen van een digitale eengemaakte markt die duurzame, economische en sociale voordelen creëert op basis van snel en ultrasnel internet en interoperabele toepassingen. De Digitale Agenda bestaat uit de oplossingen voor de zeven voornaamste obstakels voor een voortvarende ontwikkeling van een digitale economie in Europa.

Een markt voor gegevens

Een van deze onderdelen is het ontbreken van een open markt voor digitale inhoud en toepassingen. Overheden worden beschouwd als een belangrijke motor zijn voor innovatieve online diensten. Door overheidsinformatie onder transparante, efficiënte en niet-discriminerende voorwaarden ter beschikking te stellen kunnen zij een digitale inhoudsmarkt stimuleren.

De Commissie benadrukt dat openbare instanties ertoe verplicht moeten worden om gegevensbronnen open te stellen voor grensoverschrijdende toepassingen en diensten en wil hiervoor de richtlijn inzake het hergebruik van overheidsinformatie herzien.

Samenwerking overheden

Deze herziening zal voornamelijk betrekking hebben op het toepassingsgebied en de tarifering voor toegang en gebruik. Ook moet het gemakkelijker worden om materiaal dat algemeen toegankelijk is te hergebruiken voor niet-commerciële en commerciële doeleinden. Andere obstakels waarvoor de Digitale Agenda oplossingen presenteert is het achterblijven van overheidsinspanningen op het gebied van innovatie en het lage gebruik van innoverende ICT in openbare dienstverlening.

Daarom moeten overheden in Europa hun handen ineen slaan om regelgeving, certificering, openbare aanbesteding en normalisatie zo te stroomlijnen dat innovatie erbij gebaat is.

E-overheidsdiensten

Voor verbeterde dienstverlening van overheden richting bedrijven en particulieren is de ontwikkeling van e-overheidsdiensten van belang. Op dit gebied is al een belangrijke stap gezet via de implementatie van de Dienstenrichtlijn, maar de Commissie is van mening dat de e-overheidsdiensten nog onvoldoende aansluiten bij de mobiliteit van burgers en bedrijven over grenzen heen. Uit de praktijk van de dienstenrichtlijn is bijvoorbeeld bekend dat er problemen zijn met grensoverschrijdende erkenning en goedkeuring van digitale handtekeningen en daarom wil de Commissie een wetgevend kader creëren voor elektronische identificatie (eID) en authenticatie.

Beveiliging tegen cybercriminaliteit

Als gevolg van toenemende digitalisering van overheidsdiensten wordt de beveiliging van informatiesystemen tegen cybercriminaliteit belangrijker. De Commissie kondigt aan in 2013 met voorstellen voor Europese wetgevende maatregelen te komen, aansluitend aan de strategie over cybercriminaliteit die in het Stockholm-programma over een ruimte voor veiligheid en recht is voorgesteld.

ICT normen voor overheidsaanbestedingen

De Commissie signaleert in de Digitale Agenda dat er geen sprake is van optimale wisselwerking tussen de digitale diensten en apparaten die door de Europeanen worden gebruikt. Om de interoperabiliteit van ICT te verbeteren wil de Commissie stappen zetten op het gebied van normalisatie, overheidsaanbestedingen en coördinatie tussen openbare autoriteiten. Het Europese ICT-normalisatiebeleid zal verder worden gemoderniseerd.

Richtsnoeren en witboek

Voor decentrale overheden is relevant dat de Commissie wil bereiken dat overheden die hardware, software en IT-diensten inkopen via openbare aanbestedingsprocedures, optimaal gebruik kunnen maken van relevante ICT-normen. Bijvoorbeeld door normen te selecteren die door alle betrokken leveranciers kunnen worden toegepast. De Commissie kondigt richtsnoeren aan in 2011 om overheden te helpen bij het gebruik van normen ter bevordering van de efficiency en ter vermindering van het gevaar dat ze aan een bepaalde technologie vast komen te zitten. Daarnaast komt er in 2011 een witboek over het gebruik van ICT in de praktijk van elektronische overheidsaanbestedingen.

Snel internet

Een volgende punt betreft de beschikbaarheid van snel internet voor burgers in de EU. De Commissie ziet dit als voorwaarde voor economische groei en welvaart en als middel om doelstellingen te behalen als sociale inclusie en betere werkgelegenheid. De Commissie wil dat bevoegde autoriteiten – bijvoorbeeld lokale en regionale overheden – ervoor zorgen dat openbare en particuliere bouwwerkzaamheden systematisch worden voorzien van breedbandnetwerken en inpandige bekabeling. Dit kan leiden tot wetgevende maatregelen op het gebied van ICT-prestaties van gebouwen en zodoende van invloed kunnen zijn op de praktijk van bouwbeheer en de bouw van openbare gebouwen.

Dichtbevolkte gebieden

De Commissie stuurt aan op vastberaden overheidsingrijpen om ook buiten dichtbevolkte gebieden voor snelle breedbandnetwerken te zorgen. Hiervoor komt waarschijnlijk een mededeling voor beleidslijnen om te komen tot lagere kosten voor breedbandgebruik in de hele EU. Bij het bevorderen van de beschikbaarheid van breedbandnetwerken kunnen decentrale overheden een rol spelen. Zij kunnen partijen bij elkaar brengen, de vraag naar breedbanddiensten bundelen en het aanbod van innovatieve diensten stimuleren.

Echter, zij kunnen ook financieel deelnemen in de aanleg van netwerken, maar daarbij dienen zij wel rekening te houden met de regels van de Europese interne markt. Op overheidsinvesteringen in breedband kunnen bijvoorbeeld de staatssteunregels van toepassing zijn.

Collectief goed

Uit de goedkeuringspraktijk van de Commissie van steunmaatregelen blijkt wel dat universele toegang tot breedband wordt beschouwd als een soort collectief goed wat de markt niet uit zichzelf voortbrengt. Daardoor zijn er meerdere voorbeelden van goedgekeurde overheidssteun voor de aanleg van breedband en ook aanwijzingen van de aanleg van breedbandnetwerken als dienst van algemeen economisch belang (DAEB) worden regelmatig geaccepteerd.

Inrichting financieringsinstrumenten

De Commissie is daarnaast voornemens de Europese financieringsinstrumenten beter in te richten voor het financieren van hogesnelheidsbreedband. Ook vraagt zij van de nationale lidstaten om in 2012 nationale breedbandplannen te ontwikkelen en ten uitvoer te leggen op basis van Europese streefcijfers. Vanwege het lokale karakter van de aanleg van breedband lijkt betrokkenheid van decentrale overheden bij de opstelling van een dergelijk plan logisch.

ICT en milieu

Een volgend onderdeel van de Digitale Agenda is de relatie tussen ICT en andere belangrijke beleidsdoelstellingen die vaak op regionaal en lokaal niveau tot stand worden gebracht. Op het gebied van klimaatverandering en betere bescherming van het milieu kan de uitwisseling van milieugegevens en milieugerelateerde gegevens helpen om beleidsdoelstellingen te behalen, maar momenteel zijn de e-milieudiensten vaak beperkt tot de landsgrenzen of onvoldoende operabel.

Om dit obstakel te verhelpen wil de Commissie de richtlijn over toegang van het publiek tot milieu-informatie (2003/4/EG) herzien, waarmee overheden worden gestimuleerd om milieu-informatie beter te bundelen, ook grensoverschrijdend.

Uitvoering Digitale Agenda

Ten slotte gaat de Digitale Agenda in op de uitvoering en het beheer van de voorgestelde maatregelen. Hiertoe wordt een intern coördinatiesysteem opgezet die voor horizontale coördinatie van met name de wetgevende voorstellen zal zorgen. Ook ligt nadruk op samenwerking met de lidstaten via een groep op hoog niveau zoals ook voor nucleaire veiligheid bestaat. Ook komt er een jaarlijks scorebord waarin de voortgang van de digitale agenda inzichtelijk wordt gemaakt. Aan dit scorebord gaat een jaarlijkse digitale vergadering tussen de lidstaten, de Europese instellingen en vertegenwoordiging van burgers en de ICT-sector vooraf.

Meer informatie:

Digitale Agenda, Europese Commissie
Europese Commissie, over de Digitale Agenda
Persbericht Europese Commissie, over de Digitale Agenda
Europa 2020-strategie, voor slimme, duurzame en inclusieve groei
Aanbestedingen, Europa decentraal
Staatssteun, Europa decentraal
Dienstenrichtlijn, Europa decentraal
Milieu en Klimaat, Europa decentraal
Stockholm-programma, Justitie, vrijheid en veiligheid, Europa decentraal
Handreiking Goed op weg met breedband, voor gemeenten

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

X