Hoe dienen decentrale overheden een DAEB aan een onderneming toe te wijzen?

september 2014

Onze gemeente wil een subsidie verstrekken aan een onderneming die diensten verleent om de sociale integratie van mensen met een handicap te bevorderen. Wij willen deze subsidie inrichten als compensatie voor de verrichting van een dienst van algemeen economisch belang (DAEB).
Volgens Europese wet- en regelgeving moeten wij dan onder meer de onderneming via een zogenoemd toewijzingsbesluit met de betreffende DAEB belasten. Wat houdt dit precies in? En welke gegevens dienen wij in dit toewijzingsbesluit op te nemen?

Antwoord in het kort

Het toewijzingsbesluit geldt als het officiële besluit waarmee de gemeente de betrokken onderneming met de uitvoering van de DAEB belast. De gemeente legt in het toewijzingsbesluit vast waar de dienst uit bestaat, wat het toepassingsbereik ervan is en onder welke voorwaarden de dienst uitgevoerd zal worden. In andere woorden, in het toewijzingsbesluit worden de verplichtingen vastgelegd van zowel de onderneming die de DAEB uitvoert, als van de overheid die de DAEB oplegt.

Soort toewijzingsbesluit

De Europese Commissie laat lidstaten en daarmee gemeenten vrij om zelf de vorm van het DAEB toewijzingsbesluit te bepalen. De Commissie stelt wel als voorwaarde dat het toewijzingsbesluit in de nationale rechtsorde van de betrokken lidstaat een ‘dwingend juridisch karakter’ moet hebben. Dat wil zeggen dat partijen niet de mogelijkheid mogen hebben om bij overeenkomst af te wijken van hetgeen is vastgelegd in het toewijzingsbesluit.

Nationale bestuursrechtelijke rechtsgrondslag

In haar DAEB Gids uit 2013 geeft de Europese Commissie aan dat decentrale overheden die een DAEB willen aanwijzen en financieren hier een bestuursrechtelijke grondslag voor nodig hebben. De Commissie legt vervolgens uit dat het toewijzingsbesluit overeen kan komen met de rechtsgrondslag die de gemeente kiest om de DAEB aan te wijzen en te financieren. Verder hoeft het besluit waarmee de gemeente de onderneming met het beheer van de DAEB belast niet noodzakelijkerwijs de benaming ‘toewijzingsbesluit’ te hebben.

Elementen toewijzingsbesluit

De Commissie geeft aan dat er geen ‘standaard’ toewijzingsbesluit bestaat. En dat de vorm van het toewijzingsbesluit afhankelijk is van de overheid die een onderneming met de DAEB belast. Dat neemt niet weg dat de overheid in het toewijzingsbesluit wel bepaalde zaken dient te vermelden. Zo zal de gemeente in het toewijzingsbesluit het volgende vast moeten leggen: de precieze aard en duur van de DAEB, de parameters voor berekening, controle en herziening van compensatie en garanties om overcompensatie te voorkomen en terug te betalen.

DAEB Vrijstellingsbesluit en Kaderregeling

Indien de gemeente steun in de vorm van compensatie voor de verrichting van een DAEB op basis van het DAEB Vrijstellingsbesluit of de DAEB Kaderregeling wil verlenen, zijn de vereisten waaraan het toewijzingsbesluit moet voldoen terug te vinden in deze regelingen zelf. In artikel 4 van het DAEB Vrijstellingsbesluit en punt 16 van de Kaderregeling is bepaald dat in het toewijzingsbesluit het volgende moet worden vastgelegd:

– de inhoud en de duur van de DAEB;
– de onderneming die de DAEB zal verrichten en het betrokken grondgebied;
– de aard van alle uitsluitende of bijzondere rechten die aan de onderneming door de gemeente zijn verleend;
– een beschrijving van het compensatiemechanisme en de parameters voor berekening, monitoring en herziening van de compensatie;
– de regelingen om eventuele overcompensatie te vermijden en terug te vorderen; en
– indien van het DEAB Vrijstellingsbesluit gebruik wordt gemaakt, een verwijzing naar dit besluit.

Voorbeelden

De Europese Commissie verduidelijkt het begrip toewijzingsbesluit in de DAEB Gids uit 2013 door een aantal voorbeelden hiervan te geven. De Commissie geeft de volgende voorbeelden van toewijzingsbesluiten die in de beschikkingspraktijk van de Commissie en in de rechtspraak van de Europese Unie naar voren zijn gekomen:

– concessieovereenkomsten en overheidsopdrachten voor dienstverlening;
– programmaovereenkomsten met een ministerie;
– ministeriële instructies;
– wetten en besluiten;
– jaar- of meerjarenprestatiecontracten;
– uitvoeringsbesluiten en alle soorten administratieve besluiten; en
– besluiten en bestuursreglementen van gemeenten.

Echter, zoals ook door de Europese Commissie is bepaald, bestaat er geen standaard toewijzingsbesluit. De opsomming hierboven is dan ook niet limitatief, maar geeft wel een idee van het soort besluiten dat als toewijzingsbesluit kan dienen.

Concluderend

Het staat de gemeente vrij om de vorm van het toewijzingsbesluit te bepalen. Dit dient echter wel een officieel besluit te zijn dat een dwingend juridisch karakter heeft. Verder moet de gemeente, zoals hierboven is verduidelijkt, in het toewijzingsbesluit ook een aantal zaken ten aanzien van de DAEB vastleggen.

Bron

DAEB Gids, Europese Commissie, 2013

Meer informatie

Handreiking Diensten van Algemeen Economisch Belang, Europa decentraal
DAEB en Staatssteun, Diensten van Algemeen Belang, Europa decentraal
Helpdesk Europa decentraal

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG