Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Staatssteunvrijstellingen steeds vaker toegepast door decentrale overheden

12 maart 2018Staatssteun

Het jaar 2017 gaat de boeken in als een recordjaar wat betreft het gebruik van vrijstellingsverordeningen door Nederlandse decentrale overheden bij het verlenen van staatssteun. Zo zijn er vorig jaar 227 steunmaatregelen van decentrale overheden kennisgegeven bij de Europese Commissie om staatssteun geoorloofd te verstrekken. Deze aanhoudende stijgende trend wordt door de kennisgevingen-barometer van Europa decentraal inzichtelijk gemaakt.

Vrijstellingsmogelijkheden staatssteun

Steun die onder het staatssteunverbod valt, kan worden vrijgesteld van een melding bij de Europese Commissie door gebruik te maken van een vrijstellingsverordening. In dat geval kan een lichtere procedure worden gevolgd: de zogenaamde kennisgevingsprocedure. De meeste kennisgevingen door decentrale overheden worden gedaan onder toepassing van de Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV) die vele steuncategorieën kent. Daarnaast maken decentrale overheden gebruik van de Landbouw Vrijstellingsverordening (LVV) en een enkele keer wordt steun verleend onder toepassing van de Visserij vrijstellingsverordening (VVV).

Kennisgevingen door decentrale overheden

Het merendeel van de kennisgevingen in 2017 had betrekking op een individuele steunmaatregel (ad hoc steun). Daarnaast worden de vrijstellingsverordeningen vaak ingezet om steunregelingen kennis te geven. Provincies maken het meest gebruik van de kennisgevingsprocedure, maar ook gemeenten en managementautoriteiten passen de vrijstellingsverordeningen in toenemende mate toe. Om welke aantallen en percentages het precies gaat is terug te vinden in de kennisgevingen-barometer.

Populaire steuncategorieën

In de AGVV zijn diverse steuncategorieën opgenomen en afgelopen zomer is deze verordening ook nog eens verruimd. Van de vele steuncategorieën die de AGVV kent, zijn onderzoek, ontwikkeling en innovatie en cultuur en erfgoed de categorieën die het meest zijn gebruikt. Meer dan 70% van de kennisgevingen op grond van de AGVV had betrekking op deze categorieën. Andere veelgebruikte steuncategorieën zijn terug te vinden in de kennisgevingen-barometer.

Klein bedrag, de-minimis mag

De hoogte van de kennisgegeven steunbedragen loopt sterk uiteen. Logischerwijs is het kennisgegeven bedrag doorgaans hoger bij regelingen dan bij individuele steunmaatregelen. Verder is het opmerkelijk dat een groot deel van de gedane kennisgevingen onder de de-minimis drempel ligt. Ongeveer 40% van alle ad hoc steunverleningen op basis van de AGVV ligt onder de de-minimisdrempel van €200.000. Er worden dus met enige regelmaat relatief kleine bedragen als staatssteun aan de Europese Commissie kennisgegeven.

Wanneer decentrale overheden kleine bedragen ‘staatssteunproof’ willen maken dan is de de-minimisverordening het instrument met de laagste administratieve lasten. Vanwege de beperkte omvang, wordt de-minimissteun geacht de handel tussen de lidstaten niet te beïnvloeden en derhalve geen staatssteun te zijn. In tegenstelling tot het gebruik van een vrijstellingsverordening, hoeft er bij toepassing van de de-minimisverordening geen kennisgeving te worden gedaan en vindt er geen jaarlijkse rapportage plaats. Meer informatie over de toepassingsmogelijkheden van de de-minimisverordening is hier terug te vinden.

Steun buiten de staatssteunsfeer

Ook indien de de-minimisgrens wordt overschreden, hoeft er niet altijd sprake te zijn van staatssteun en is het dus niet in alle gevallen noodzakelijk om een kennisgeving te doen. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat een steunmaatregel een dermate lokaal karakter heeft dat hiermee het handelsverkeer tussen de lidstaten niet ongunstig wordt beïnvloed. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan steun in de cultuursector voor kleine, lokale initiatieven. Dit valt onder andere op te maken uit de Mededeling staatssteun, de besluitenpraktijk van de Commissie en de Analytic Grid for Culture.

Europa decentraal ondersteunt decentrale overheden

Het kan voor decentrale overheden nuttig zijn om – alvorens zij overgaan tot het doen van een kennisgeving – na te gaan of er überhaupt sprake is van staatssteun en of de de-minimisverordening toegepast kan worden. Meer informatie over staatssteun kan worden ingewonnen op de website van Europa decentraal en tevens kunnen decentrale overheden kosteloos een vraag stellen in de helpdesk. In het geval u een kennisgeving wilt doen, kunt u contact opnemen via cps@europadecentraal.nl.

Door:

Matijs Nijkamp & Lukas Ament, Ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties en Paul Zondag & Marieke Merkus, Europa decentraal

Bron:

Kennisgevingen-barometer, Europa decentraal

Meer informatie:

Staatssteun, Europa decentraal
Kennisgevingsprocedure, Europa decentraal
Vrijstellingen, Europa decentraal

X