State of the Brexit

24 september 2018Brexit, Standpunten EU-27, Standpunten VK, Uittredingsovereenkomst

Nu de Brexit steeds dichterbij komt, ligt er vanuit de Europese instellingen een grotere focus op de lopende Brexit-onderhandelingen. Zo hebben zowel de voorzitter van de Europese Commissie, Jean Claude Juncker, als de regeringsleiders van Europese Raad zich kortgeleden uitgesproken over de voortgang van de onderhandelingen.

State of the Union speech

Op 12 september gaf Jean-Claude Juncker zijn jaarlijkse State of the Union speech. In deze speech wordt de huidige situatie van de Europese Unie besproken en worden het beleid en de wetgevingsplannen voor het komende jaar aangekondigd. Dit jaar was de speech extra relevant, omdat het de laatste State of the Union speech was voorafgaand aan de Europese verkiezingen in 2019 en het vermoedelijke vertrek van het Verenigd Koninkrijk (VK) uit de EU in maart 2019.

In deze speech benadrukte Juncker dat de EU het besluit van het VK om de EU te verlaten betreurt, maar respecteert. Verder zei hij dat het VK niet meer dezelfde privileges zal genieten als de lidstaten van de EU en dat het VK ook geen onderdeel meer zal zijn van de Europese interne markt. Daarnaast gaf Juncker aan dat de EU altijd zal opkomen voor de belangen van Ierland in de Noord-Ierse grenskwestie. Niettemin steekt Juncker wel de hand uit naar het VK door te verklaren dat het VK altijd een nabije partner zal zijn in politieke en economische zaken en veiligheidskwesties.

Wat is de positie van de EU-27?

De Europese Raad heeft in de samenstelling van de EU-27, de huidige EU lidstaten minus het VK, een aantal keer zijn standpunten en onderhandelingenrichtlijnen ten aanzien van de Brexit kenbaar gemaakt. De belangrijkste punten waar de Europese Raad in een overeenkomst tussen de EU en het VK overeenstemming zou willen zien zijn op dit moment: de ondeelbaarheid van de vier vrijheden en de Noord-Ierse grenskwestie. Tot dusver is op deze onderwerpen nog geen overeenstemming bereikt. De vier vrijheden bevatten het vrij verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal, en houden in dat al deze zaken vrij kunnen bewegen in Europa zonder enige barrières vanuit lidstaten, met specifieke uitzonderingen op die regel. Wat betreft de Ierse grenskwestie wil de Europese Raad dat een ‘harde’ grens voorkomen wordt door Noord-Ierland onderdeel te laten blijven van zowel de Europese interne markt als de douane-unie bij het vertrek van het VK uit de EU.

Wat is de positie van het VK?

De huidige positie van het VK in de Brexit-onderhandelingen is kortgeleden gepresenteerd in het zogenaamde Chequers-voorstel. Het Chequers-voorstel houdt in dat het VK ten aanzien van vrij verkeer van goederen deel blijft uitmaken van de Europese interne markt. Dit zou inhouden dat het VK de harmoniserende regels en jurisprudentie over het vrij verkeer van goederen zou blijven volgen. Vrij verkeer van diensten, kapitaal of personen zou gedeeltelijk of bijna geheel beperkt worden in het Chequers-voorstel. Tenslotte is het VK tegen het EU-voorstel dat Noord-Ierland binnen de douane-unie en interne markt zou blijven, omdat dit volgens het VK een  grens zou creëren tussen Noord-Ierland en de rest van het VK.

Salzburgtop regeringsleiders Europese Raad

Op 19 en 20 september zijn de leiders van de Europese Unie bijeengekomen in Salzburg om onder andere de Brexit te bespreken. De huidige impasse op voorgenoemde onderwerpen is echter niet op de Salzburgtop gewijzigd. Zowel de EU-27 regeringsleiders als het VK riepen op tot flexibiliteit en waren het met elkaar eens dat een no-deal Brexit vermeden moest worden, maar de posities van zowel de EU-27 als het VK zijn niet wezenlijk veranderd. Hoewel EU-onderhandelaar Barnier heeft aangegeven zijn voorstel betreffende de Ierse grens enigszins te willen veranderen, is ook dit mogelijke nieuwe voorstel volgens het VK onacceptabel. Tenslotte heeft Barnier geen nieuwe onderhandelingsinstructies gekregen van de EU-27 regeringsleiders van de Europese Raad. Om deze redenen was het geen verrassing dat Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, aan het einde van de top aangaf dat er niet gewerkt kon worden met het Chequers-voorstel van het VK.

Laatste ontwikkelingen

De afwijzing van het Chequers-voorstel op de Salzburgtop zet nog verdere druk op zowel het VK als de Europese Unie, aangezien het VK al in maart 2019 vertrekt uit de EU. Na de top gaf premier Theresa May van het VK aan dat ze de EU inflexibel vond en daarnaast geen scheiding tussen Noord-Ierland en het VK zal accepteren.

Bron:

State of the Union 2018, Europese Commissie

Door:

Sharon Smedes, Maxim Vennegoor en David Schutrups, Europa decentraal

Meer informatie:

Brexit-loket, Europa decentraal
Richtsnoeren 23 maart 2018, Europese Raad
Richtsnoeren 29 april 2017, Europese Raad
Conclusies bijeenkomst Europese Raad, Europese Raad

 

X