Verwerking bijzondere persoonsgegevens: registratie van sekswerkers is verboden

2 oktober 2017Informatiemaatschappij

Het registreren van persoonsgegevens van sekswerkers valt onder het verwerken van bijzondere persoonsgegevens, zo oordeelt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Diverse gemeenten zijn door de AP al op de vingers getikt omdat zij deze gegevens in strijd met de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) verwerken. Vanaf 25 mei 2018 geldt de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). In dit artikel lichten wij de regels omtrent het verwerken van bijzondere persoonsgegevens in de AVG toe.

Prostitutiebranche in Den Haag

Exploitanten van een seksinrichting in de gemeente Den Haag kunnen een werkadvies vragen over een (nieuwe) sekswerker. De gemeente houdt hierna een intakegesprek met de desbetreffende sekswerker, waarbij diverse (persoons)gegevens van de sekswerker verwerkt worden. Deze gegevens worden opgenomen in een aparte (gemeentelijke) database. Wanneer de gemeente een positief advies geeft over de sekswerker, dan wordt het verslag van het gesprek ook in de database opgenomen. De registratie wordt door de gemeente Den Haag gezien als een belangrijke maatregel ter bestrijding van mensenhandel.

Bijzondere persoonsgegevens

De AP heeft geoordeeld dat de gemeente Den Haag de gegevens van sekswerkers niet in een apart register mag vastleggen. Er worden persoonsgegevens over het seksuele leven verwerkt, aangezien er uitsluitend gegevens van sekswerkers in een afzonderlijke database worden vastgelegd. De gemeente verwerkt dus, volgens het oordeel van de AP, bijzondere persoonsgegevens. Verwerking van bijzondere persoonsgegevens is verboden op grond van de Wbp, tenzij de verwerking gerechtvaardigd kan worden. Het uitgangspunt van de Wbp, en in het specifiek van art. 16, is dat het verwerken van bijzondere persoonsgegevens leidt tot ‘macht’ over andere personen en daarmee tot de mogelijkheid tot misbruik.

Prostitutiebeleid gemeente Amsterdam

Ook in andere gemeenten leidde de registratie van sekswerkers tot problemen. In augustus 2017 oordeelde de bestuursrechter dat het Amsterdamse prostitutiebeleid, waarbij de exploitant persoonsgegevens van sekswerkers moet verzamelen om die te kunnen tonen bij controle, ook in strijd is met de Wbp. De rechter oordeelde dat dat de maatregel die was ingevoerd om mensenhandel tegen te gaan, de positie van sekswerkers ten opzichte van de exploitant juist zwakker maakt

Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)

De AVG is op 25 mei 2016 in werking getreden en moet per 25 mei 2018 toegepast worden. De Verordening heeft directe werking. Dit betekent dat de Nederlandse wetgever de AVG niet apart hoeft te implementeren in nationale wetgeving. Decentrale overheden moeten per 25 mei 2018 direct voldoen aan de AVG en kunnen zich hier ook direct op beroepen. Enkele regels ter uitvoering van de AVG staan in de uitvoeringswet AVG. Met de komst van deze wet vervalt ook de Wbp, waardoor deze kwestie dus onder de AVG zal komen te vallen.

Wat zijn bijzondere persoonsgegevens?

Het verwerken van bijzondere persoonsgegevens blijft (net als in de Wbp) in de AVG verboden, tenzij er een uitzondering van toepassing is. Bijzondere persoonsgegevens zijn volgens de AVG persoonsgegevens over:

  • ras of etnische afkomst;
  • politieke opvattingen;
  • religieuze of levensbeschouwelijke overtuiging;
  • lidmaatschap van een vakbond;
  • genetische gegevens;
  • biometrische gegevens met het oog op de unieke identificatie van een persoon;
  • gezondheid;
  • seksueel gedrag of seksuele gerichtheid.

Nieuwe categorieën: biometrische gegevens en genetische gegevens

In de AVG zijn er, ten opzichte van de Wbp, wijzigingen aangebracht in de bewoordingen van categorieën van bijzondere persoonsgegevens. Daarnaast is het aantal categorieën uitgebreid. De categorieën genetische gegevens en biometrische gegevens zijn toegevoegd.

Persoonsgegevens en bijzondere persoonsgegevens

Zowel het verwerken van normale persoonsgegevens als het verwerken van bijzondere persoonsgegevens is verboden, tenzij er aan de voorwaarden voor het verwerken van persoonsgegevens is voldaan. De voorwaarden voor het verwerken van normale persoonsgegevens staan vermeldt in art. 6 AVG. De voorwaarden voor het verwerken van bijzondere persoonsgegevens staan in art. 9 AVG. Het verwerken van bijzondere persoonsgegevens is bijvoorbeeld toegestaan als er uitdrukkelijke toestemming gegeven wordt voor het verwerken van deze gegevens.

Wat staat er in de AVG?

Het lijkt misschien nog een ver-van-uw-bed-show, maar vanaf 25 mei 2018 moeten naast bedrijven ook gemeenten, provincies en waterschappen zich aan de nieuwe Europese regels omtrent privacy houden. Kortom: wanneer persoonsgegevens verwerkt worden, moeten de bepalingen uit de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) toegepast worden. In dit artikel leest u hier meer over.

Door:

Femke Salverda en Fenna Eerenberg, Europa decentraal

Bronnen:

AP: Den Haag mag persoonsgegevens prostituees niet registreren, nieuwsbericht Autoriteit Persoonsgegevens
Algemene verordening gegevensbescherming, Verordening (EU) 2016/679

Meer informatie:

Verwerken van persoonsgegevens, Europa decentraal
Privacy: de algemene verordening gegevensbescherming, Europa decentraal
Nieuwe EU-Privacyregels: geen ver-van-mijn-bed-show, nieuwsbericht Europa decentraal
Privacy: is zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens voldoende? Praktijkvraag Europa decentraal