De groei van platforms als Airbnb en Booking.com zet in veel steden de woningmarkt onder druk, terwijl lokale overheden vaak geen duidelijk kader hebben om toeristische verhuur te reguleren en geen zicht op de omvang ervan. Op 20 mei 2026 wordt de Verordening Kortetermijnverhuur (Verordening (EU) 2024/1028) van toepassing, die hier een EU-breed kader voor biedt. Voor gemeenten betekent dit een digitale registratieprocedure, een openbaar register en een maandelijkse datastroom van platforms die handhaving van toeristische verhuur concreter maakt.
Wat regelt de Verordening Kortetermijnverhuur?
De Verordening is op 29 april 2024 gepubliceerd en op 19 mei 2024 in werking getreden. De toepassingsdatum ligt twee jaar later, op 20 mei 2026. Doel is het verzamelen en delen van betrouwbare informatie over kortetermijnverhuur via onlineplatforms, zodat lokale overheden hun eigen regels effectiever kunnen handhaven.
De kern bestaat uit drie elementen. Elke accommodatie die via een platform kortetermijn wordt verhuurd, krijgt een uniek registratienummer dat op de website van de verhuurder en op het platform zichtbaar is. Verhuurders moeten de registratie online kunnen afronden en hun gegevens digitaal kunnen indienen. Platforms zijn verplicht maandelijks activiteitsgegevens over verhuurders te delen met één landelijk Single Digital Entry Point (SDEP) per lidstaat. In Nederland is het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening verantwoordelijk voor het opzetten van dit SDEP.
Wat betekent dit voor gemeenten?
In Nederland werken gemeenten sinds 1 januari 2021 met de Wet toeristische verhuur van woonruimte, die de Huisvestingswet 2014 heeft gewijzigd. Deze wet geeft gemeenten de bevoegdheid om een registratieplicht, meldplicht, nachtencriterium of vergunningplicht in te voeren wanneer schaarste op de woningmarkt of druk op de leefbaarheid daarom vraagt. De nieuwe Verordening verplicht Nederland om deze wet en het bijbehorende besluit vóór 20 mei 2026 in overeenstemming te brengen met de EU-eisen.
Voor gemeenten met een bestaand registratiesysteem zijn er drie concrete gevolgen. De registratieprocedure moet volledig online kunnen worden doorlopen, met digitale indiening van documenten. Het register met afgegeven nummers wordt openbaar en goed toegankelijk, met een bewaartermijn van maximaal 18 maanden nadat een verhuurder uit het register wordt geschrapt. Het verwerken van deze gegevens brengt AVG-verplichtingen met zich mee.
In de Verordening wordt met “competent authorities at local level” expliciet naar gemeenten verwezen. Gemeenten ontvangen via het SDEP-datasets over verhuuractiviteiten, registratienummers en advertentie-URL’s van platforms. Denk aan een handhaver die tot nu toe handmatig advertenties moest natrekken: die krijgt straks gestructureerde data waarmee overschrijding van een nachtencriterium direct zichtbaar wordt.
Ook voor gemeenten zonder registratiesysteem is de Verordening relevant. Zij kunnen de datastroom van platforms pas ontsluiten als zij zelf een registratieprocedure instellen. Wie lokaal grip wil krijgen op de omvang en spreiding van toeristische verhuur, krijgt met de Verordening een duidelijker juridisch fundament om dat systeem op te tuigen.
Welke voorbereidingen zijn nodig?
Inventariseer eerst of uw gemeente al een registratiesysteem heeft en of dit voldoet aan de nieuwe eisen: digitale indiening, openbaar toegankelijk register, conformiteit met de AVG en een bewaartermijn van maximaal 18 maanden na uitschrijving. Check met uw IT-afdeling hoe u de datasets uit het SDEP gaat ontvangen en verwerken. Zorg dat toezicht en handhaving zijn ingericht op deze nieuwe informatiestroom: welke capaciteit is nodig om de data te analyseren en bij signalen op te treden? Stem tot slot af met het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, dat verantwoordelijk is voor de wijziging van de Wet toeristische verhuur van woonruimte en de bouw van het SDEP.
Hoe verder?
De Wet toeristische verhuur van woonruimte en het bijbehorende besluit worden vóór 20 mei 2026 aangepast. De Europese Commissie presenteerde daarnaast op 16 december 2025 het European Affordable Housing Plan, met daarin de aankondiging van een nieuw wetgevingsinitiatief over kortetermijnverhuur dat lokale overheden meer ruimte moet geven om verhuur te begrenzen in gebieden met een gespannen woningmarkt. Dit voorstel wordt de komende jaren verder uitgewerkt. Gemeenten die nu al nadenken over hun registratiesysteem, handhaving en datagebruik staan straks aan de goede kant van de deadline.
Bronnen
Verordening (EU) 2024/1028 betreffende het verzamelen en delen van gegevens met betrekking tot diensten voor kortetermijnverhuur van accommodatie, Europees Parlement en Raad
Online kortetermijnverhuur van accommodatie: het verzamelen en delen van gegevens, EUR-Lex
Verordening inzake kortetermijnverhuur van accommodatie in het EU-Publicatieblad verschenen, Expertisecentrum Europees Recht
Europese verordening datadeelplicht kortetermijnverhuur, Volkshuisvesting Nederland
Europese regelgeving over digitalisering van kortetermijnverhuur, Kenniscentrum Europa Decentraal
Korte termijn verhuur: nieuwe EU-regels voor meer transparantie, Europees Parlement
Wet toeristische verhuur van woonruimte (35.353), Eerste Kamer
Raadgever Huisvestingswet, VNG