Kenniscentrum Europa Decentraal (KED) staat aan de vooravond van een nieuwe fase. Per 1 januari 2027 gaat KED over naar de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). De organisatie-ophanging verandert, maar de opdracht blijft herkenbaar: onafhankelijke expertise over Europees recht en beleid, praktisch vertaald voor alle decentrale overheden. Wat betekent de overgang voor KED? En vooral: welke nieuwe mogelijkheden ontstaan er? Martine Meijers, Jessie Post, Barend Tensen en Sonja Hibbert (foto, van links naar rechts) vertellen over een zorgvuldig voorbereide transitie en een toekomst vol mogelijkheden.
Nieuwe plek, bekende opdracht
De overgang van KED naar de VNG komt niet uit de lucht vallen. Al langer werd gekeken naar de toekomstbestendigheid van KED als zelfstandige stichting. De financiers en het dagelijks bestuur concludeerden dat het Kenniscentrum gebaat is bij een plek binnen een grotere organisatie. Dat biedt organisatorische voordelen én mogelijkheden om kennis en netwerken nog beter met elkaar te verbinden. Voor Sonja Hibbert betekent de overgang ook het einde van haar periode als directeur-bestuurder van KED, zij gaat aan de slag als Lead Health and Housing bij BNG-Bank. Sonja: “Ik ben trots dat de volgende fase van KED-werkzaamheden zich aandient. Binnen de grotere organisatie van de VNG kan KED zich blijven richten op het bijstaan van alle medeoverheden in een steeds complexere wereld van EU recht en beleid.”
Ik denk echt dat we hierdoor Europa nog beter naar de praktijk kunnen brengen. (Barend Tensen)
De komende maanden neemt Martine Meijers de rol van interim-directeur-bestuurder op zich. Zij is plaatsvervangend directeur Bedrijfsvoering bij de VNG en kent de vereniging inmiddels bijna achttien jaar. Haar rol is vooral gericht op het goed laten verlopen van de overgang en de formele afwikkeling van de stichting. “Mijn rol is vooral om ervoor te zorgen dat de transitie goed verloopt, zowel voor de mensen als organisatorisch en formeel. Daarnaast vind ik het ook leuk om aan de slag te gaan met de afwikkeling van zo’n stichting”, zegt Martine.
De inhoudelijke positionering ligt bij Jessie Post en Barend Tensen. Jessie is teamleider Europa bij de VNG en sinds het voorjaar projectleider van de transitie tussen VNG en KED. Team KED komt per 1 januari naast Team Europa te staan, als apart team. Barend is nu teamleider en waarnemend directeur-bestuurder bij KED en blijft ook na de overgang een belangrijke inhoudelijke rol spelen. “Jessie en ik werken nu samen de strategische en coördinerende vragen uit.”
Het KED-team blijft herkenbaar
Een belangrijk uitgangspunt is dat het KED-team als geheel overgaat naar de VNG. “Het team gaat als team over naar de VNG en blijft in die zin een zelfstandig herkenbaar team, met een eigen inhoudelijke coördinator’, zegt Martine. Barend vervult die rol. Daarmee blijft ook de dagelijkse inhoudelijke aansturing van het team herkenbaar. Voor Jessie is dat een belangrijk uitgangspunt van de transitie. “We vinden het heel belangrijk om de onafhankelijkheid van KED zoveel mogelijk in stand te houden, ook in hoe we het organiseren.”
Barend werkt inmiddels vijf jaar bij KED. Hij begon als adviseur Beleid en Communicatie en is nu ruim anderhalf jaar waarnemend directeur-bestuurder en teamleider. “Mijn rol wordt om vanuit de dagelijkse leiding van KED mee te bouwen aan de toekomstige positionering van KED, nu dus binnen de VNG. Juist die combinatie van continuïteit en nieuwe mogelijkheden spreekt me aan.”
Die kennismakingstijd heb je nodig om vervolgens te kunnen kijken waar efficiëntieslagen of kansen liggen. (Jessie Post)
Onafhankelijk én dichter bij de praktijk
De dienstverlening van KED blijft gericht op gemeenten, provincies en waterschappen. De Helpdesk, de Europese Ster en de inhoudelijke publicaties blijven belangrijke pijlers binnen de KED-dienstverlening. Ook de samenwerking met het IPO en de Unie van Waterschappen blijft onverminderd van belang. Jessie: “De dienstverlening van KED blijft bedoeld voor alle medeoverheden.”
Tegelijkertijd is de overgang meer dan een organisatorische verhuizing. KED en VNG’s Team Europa kijken vanuit een ander perspectief naar dezelfde Europese werkelijkheid. Waar Team Europa zich sterk richt op belangenbehartiging en het beïnvloeden van Europese besluitvorming namens gemeenten, richt KED zich op onafhankelijke duiding, advisering en de praktische vertaling van Europees recht en beleid voor alle decentrale overheden. Volgens Barend kunnen die werelden elkaar juist versterken. “VNG’s Team Europa zit heel dicht op de Europese agenda en focust op belangenbehartiging. Wij kunnen juist meer vanuit die onafhankelijke en politiek-neutrale manier signaleren, duiden en vertalen. Door dichter bij het netwerk van de VNG te staan, kan KED nog beter signaleren welke vragen in de praktijk leven. Ik denk echt dat we hierdoor Europa nog beter naar de praktijk kunnen brengen.”
Van continuïteit naar vernieuwing
De eerste periode na 1 januari staat vooral in het teken van elkaar leren kennen en zorgen dat de overgang soepel verloopt. Jessie benadrukt dat daar bewust tijd voor wordt genomen. “Ik vind het heel belangrijk dat de VNG, en ikzelf ook, alle mensen van KED veel beter leert kennen: wat ze precies doen en waar ze tegenaan lopen. Die tijd heb je nodig om vervolgens te kunnen kijken waar efficiëntieslagen of kansen liggen.”
Door nu samen te werken, kunnen we juist nieuwe mogelijkheden ontdekken. (Martine Meijers)
”Na een kennismakingstijd ontstaat ruimte om verder te kijken”, aldus Martine. Ze ziet daarbij een belangrijk onderscheid tussen wat KED levert en hoe de organisatie dat precies organiseert. De bestaande dienstverlening is volgens haar zeer gewaardeerd en moet behouden blijven. Tegelijkertijd hoeft dat niet te betekenen dat alles voor altijd hetzelfde blijft. “Ik zou nooit zeggen dat alles tot in de eeuwigheid blijft zoals het is, want ik denk juist dat je door nu steviger samen te gaan werken ook achter nieuwe mogelijkheden kunt komen.”
Een bijzonder jaar
De nieuwe fase valt bovendien samen met een bijzonder jaar. In 2027 bestaat KED 25 jaar. “Het is sowieso een feestelijke nieuwe situatie, maar daar zit met die 25 jaar nog een extra feestelijk tintje aan”, zegt Jessie. De komende maanden worden daarom gebruikt om de laatste organisatorische stappen te zetten, elkaar beter te leren kennen en de samenwerking verder vorm te geven. De basis staat. Vanaf 1 januari begint vervolgens de volgende fase: met 25 jaar ervaring als fundament, maar met de blik nadrukkelijk vooruit.