De Europese Commissie heeft een verzoek om input gepubliceerd waarin regionale en lokale overheden, burgers, bedrijven en andere belanghebbenden advies kunnen geven op de vormgeving van de EU-strategie voor kustgemeenschappen. De verzamelde input wordt gebruikt om inhoud te geven aan een gemeenschappelijk strategisch kader, met inbegrip van beleidsprioriteiten en concrete maatregelen. De strategie kan vervolgens dienen als leidraad voor het ontwerp en de uitvoering van (nieuw) beleid op Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau. Reageren kan tot en met 23 maart 2026.
Kustgemeenschappen in de EU
Ongeveer 90 miljoen mensen wonen in een kustgebied van de EU. Kustgebieden hebben een unieke geografie en zijn rijk aan natuurlijk en cultureel erfgoed die samen kansen bieden voor duurzame economische ontwikkeling, innovatie en verantwoord, milieuvriendelijk en klimaatbewust oceaanbeheer. Kustgemeenschappen bestaan uit mensen die in een kustgebied leven en vaak economisch en cultureel sterk afhankelijk zijn van en nauw verbonden zijn met mariene hulpbronnen, toerisme, visserij en aquacultuur.
Sommige kustgemeenschappen ervaren grote ecologische, economische en sociale druk en hebben te maken met grote uitdagingen, zoals hoge kwetsbaarheid door klimaatveranderingen en milieuaantasting, gebrek aan toegang tot (essentiële) diensten, woningtekorten, economische afhankelijkheid en een vergrijzende beroepsbevolking.
Een gemeenschappelijk strategisch kader als antwoord op gefragmenteerd beleid
Lidstaten die de ontwikkeling van kustgebieden en kustgemeenschappen willen ondersteunen, hebben nu te maken met een versnipperd geheel aan EU-beleid, initiatieven en financieringsinstrumenten uit verschillende sectoren. Hierdoor is het moeilijk om samenhangend nationaal beleid te ontwikkelen en uit te voeren, met name voor kleinere overheden met beperkte capaciteit. Daarom moet de EU-strategie voor kustgemeenschappen een gemeenschappelijk en samenhangend strategisch kader vastleggen. Een coherente aanpak van sectorale beleidsmaatregelen, initiatieven en financieringsinstrumenten van de EU maakt het makkelijker voor de lidstaten om hun nationale strategieën voor kustgebieden en -gemeenschappen in te voeren. De strategie moet daarnaast het EU-beleid efficiënter en gerichter maken en administratieve lasten en kosten voor overheden en belanghebbenden verlagen.
De EU-strategie voor kustgemeenschappen zal betrekking hebben op een breed scala aan beleidsterreinen, zoals energie, maritiem beleid, blauwe economie (visserij en aquacultuur), havens, vervoer, digitale connectiviteit, milieu en innovatie. De strategie moet kustgemeenschappen helpen bij:
- de versterking van het economisch concurrentievermogen, onder andere door het benutten van kansen voor duurzame ontwikkeling;
- de verbetering van veerkracht en aanpassing, onder andere door het verminderen van energieafhankelijkheid en het verbeteren van de paraatheid op klimaatverandering; en
- de bevordering van inclusieve en levendige gemeenschappen, onder andere door het aanpakken van sociaaleconomische uitdagingen, zoals beperkte toegankelijkheid, economische afhankelijkheid van beperkt aantal sectoren, woningtekorten, overtoerisme, gebrek aan essentiële diensten en connectiviteitsproblemen.
Breder beleidskader
De EU-strategie voor kustgemeenschappen vloeit voort uit het overkoepelende Europese oceaanpact dat prioriteiten vastlegt voor het maritiem beleid van de EU, waaronder de versterking van het concurrentievermogen van de duurzame blauwe economie en ondersteuning van kust- en eilandgemeenschappen. De EU-strategie voor kustgemeenschappen wordt samen met de EU-strategie voor eilanden als één strategisch kader uitgevoerd. Tot slot heeft de Commissie eerder een afzonderlijke raadpleging gepubliceerd voor een specifieke EU-strategie voor ultraperifere gebieden (deadline reeds verstreken) om rekening te houden met de specifieke kenmerken van ultraperifere gebieden, zoals omschreven in artikel 349 VWEU.
Decentrale relevantie
In Nederland spelen aan de kust gelegen decentrale overheden een belangrijke rol in de uitvoer van Europees en nationaal beleid met betrekking tot het beheer en de ontwikkeling van kustgebieden en -gemeenschappen op verschillende terreinen, zoals energie, vervoer, havens, milieu, infrastructuur, woningbouw en subsidieverlening. Hoewel de EU-strategie voor kustgemeenschappen niet direct zal leiden tot nieuwe maatregelen voor decentrale overheden, kan de strategie wel worden gebruikt als leidraad voor toekomstige EU-wetgeving die op nationaal en decentraal niveau verder moet worden vormgegeven en uitgevoerd.
Adviespunten
De Commissie vraagt aan alle geïnteresseerde partijen in en buiten de Europese kustgebieden om hun mening en ervaringen te delen over de volgende onderwerpen:
- Belangrijkste uitdagingen en prioriteiten voor kustgemeenschappen op de korte en lange termijn;
- De effectiviteit van bestaand beleid en mogelijke aanvullende beleidsmaatregelen op nationaal, regionaal en lokaal niveau;
- Verwachtingen en concrete voorstellen van belanghebbenden met betrekking tot beleidsmaatregelen.
Reageren
Alle geïnteresseerde partijen kunnen tot en met 23 maart 2026 advies geven op de strategie voor Europese open digitale ecosystemen. De Commissie verwelkomt specifiek input van regionale en lokale overheden die verantwoordelijk zijn voor kustgebieden. Reacties kunnen worden ingediend via het Have Your Say Portaal van de Europese Commissie.