Introductie
Het 7e rapport stelt vast dat de EU vooruitgang boekt op het gebied van biodiversiteit. Wel is een opgevoerde uitvoering van de Europese wet- en beleidskaders nodig om alle 45 biodiversiteitsdoelstellingen te halen tegen 2030. De Europese natuur- en biodiversiteitsregels raken decentrale overheden, omdat de uitvoering van het natuurbeleid in Nederland sterk gedecentraliseerd is. Zo dragen provincies verantwoordelijkheid voor de natuur binnen hun provinciegrenzen.
Natuur en biodiversiteit
De bescherming en het herstel van biodiversiteit is belangrijk om de kwaliteit van de natuur te waarborgen en te verbeteren ten behoeve van planeet, klimaat, economie en mens. Zo zijn mensen afhankelijk van de kwaliteit van de natuurlijke systemen voor hun voedsel- en watervoorziening.
De stand van zaken in de EU
Als Partij van het VN-Verdrag inzake biologische diversiteit (CBD), brengt de EU in het 7e rapport verslag uit over haar progressie in de richting van haar 45 biodiversiteitsdoelen.
De EU heeft 2 doelstellingen bereikt en ligt op schema om 16 andere doelstellingen te bereiken. Toch worden volgens het rapport op de huidige koers 25 van de 45 doelstellingen niet behaald tegen 2030. Zo spreekt het rapport zorgen uit over de instandhouding van habitats en soorten in de EU.
Het rapport concludeert dat de effectieve implementatie van de Europese natuur- en biodiversiteitsregels de belangrijkste uitdaging is in het behalen van de doelstellingen.
Europese kaders voor natuur en biodiversiteit
De EU beschikt over wet- en beleidskaders om de natuur en biodiversiteit in Europa te beschermen en te herstellen.
De EU-Biodiversiteitsstrategie voor 2030 geeft de Europese visie weer om de biodiversiteit in Europa richting herstel te brengen tegen 2030. De strategie stelt doelen voor de bescherming en het herstel van natuur, het beheer van ecosystemen en het aanpakken van de belangrijkste oorzaken van biodiversiteitsverlies. Daarnaast biedt zij kaders voor uitvoering en verandering. Zo voorziet de strategie in technische richtsnoeren die lidstaten en decentrale overheden ondersteunen bij de vergroening van (voor)stedelijke gebieden.
Daarnaast is de Natuurherstelverordening (hierna: NHV) die sinds 2024 in de EU van kracht is, een onderdeel van de bovenstaande strategie. Deze verordening stelt wettelijk bindende doelstellingen vast om ecosystemen te herstellen om biodiversiteitsverlies tegen te gaan en de klimaatbestendigheid van de natuur te vergroten.
Voor 1 september 2026 moet Nederland een concept Natuurplan indienen bij de Commissie met concrete maatregelen in lijn met de doelstellingen van de NHV. Daarin wordt uitgewerkt hoe Nederland aan de eisen van de NHV gaat voldoen. Het Kamerstuk inzake de voortgang van de implementatie van de Natuurherstelverordening, spreekt over een overlap tussen de nieuwe verordening en bestaand natuurbeleid. Toch zullen voor de uitvoering van de NHV extra inspanningen nodig zijn, volgens dat Kamerstuk. De precieze invulling van het Natuurplan wordt nog in kaart gebracht en daar worden onder meer decentrale overheden bij betrokken.
Voor een uitgebreide lijst van andere Europese initiatieven op dit gebied kunt u het 7e rapport raadplegen. Zie ook de landbouw pagina voor meer informatie over duurzaamheid in de landbouwsector.
Decentrale relevantie
De Europese wet- en regelgeving op het gebied van natuur en biodiversiteit raakt decentrale overheden, aangezien het natuurbeleid in Nederland grotendeels gedecentraliseerd is. Zo zijn provincies verantwoordelijk voor “de invulling en uitvoering van natuurbeleid” binnen hun provinciale grenzen. Tevens blijft het bevorderen van stedelijk groen op de Europese agenda en worden decentrale overheden betrokken bij de vormgeving van het concept Natuurplan ter implementatie van de NHV.
Bronnen
EU-Biodiversiteitsstrategie voor 2030, Europese Commissie
Verordening (EU) Nr. 2024/1991 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2024 inzake natuurherstel en tot wijziging van Verordening (EU) 2022/869
Progress made on biodiversity, but swifter action needed – Environment, Europese Commissie
Biodiversiteitsstrategie voor 2030, Europese Commissie
Beleid voor natuur en biodiversiteit, Rijksoverheid
Kamerbrief voortgang implementatie Natuurherstelverordening , Rijksoverheid
Meer informatie
Europees Landbouwbeleid, Kenniscentrum Europa Decentraal
Natuur en Biodiversiteit, Kenniscentrum Europa Decentraal