Raadpleging: onderzoek- en innovatiestrategiën voor waterbeheer en oceanen

Introductie

Europese lidstaten hebben belang bij afspraken over de omgang met water en oceanen. De Commissie werkt daarom aan een strategie voor onderzoek en innovatie op het gebied van oceanen en wateren (de Ocean and Water Research and Innovation Strategy), en heeft hiervoor raadplegingen geopend om input te verzamelen van belanghebbenden. Het initiatief valt uiteen in de met elkaar samenhangende Water resilience research and innovation strategy en de European Ocean Research and Innovation Strategy, die naar verwachting in het laatste kwartaal van dit jaar worden gepubliceerd.

Waar gaan de strategieën over?

De onderzoeks- en innovatiestrategieën vormen een onderdeel van de Europese strategie voor waterweerbaarheid en het Europees Oceaanpact. De Europese strategie voor waterweerbaarheid omvat gezamenlijke doelstellingen op het gebied van waterbeheer, waaronder bescherming en herstel van de watercyclus, inzet op efficiëntie in watergebruik binnen EU-economieën en het veiligstellen van schoon en betaalbaar water voor iedereen. Het Europees Oceaanpact bevat doelen voor de bescherming van oceanen en zeeën en voor het stimuleren van duurzame economische activiteiten op en rond zee.

Waarom zijn de raadplegingen nodig?

De reacties op de raadplegingen geven de Commissie inzicht in welkeinnovatieprojecten lidstatenbelangrijk vinden. Dit helpt om te bepalen aan wat voor type projecten subsidies beschikbaar kunnen worden gesteld onder de gezamenlijke Europese (onderzoeks)fondsen, zoals het fonds Horizon Europe (2028–2034) en het Europese Concurrentiefonds.

O&I-strategie waterweerbaarheid

De Commissie zet bij de O&I-strategie met betrekking tot waterweerbaarheid in op het identificeren van onderzoeksprioriteiten die gelieerd zijn aan waterbeheer. De Commissie stuurt onder meer aan op:

– onderzoeks- en innovatietechnieken die strekken tot bescherming van de natuurlijke watercyclus;

– het verbeteren van de concurrentiepositie van de EU door te investeren in een ‘waterslimme’ economie, waarbij technieken worden ontwikkeld om efficiënter met water om te gaan en water-infrastructuur te beschermen;

– het veiligstellen van voldoende en veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen;

– en het coördineren van onderzoekspraktijken in de EU op het gebied van waterbeheer, zodat innovatieve oplossingen sneller kunnen worden geïmplementeerd.

O&I-strategie oceanen en wateren

Onder de O&I-strategie met betrekking tot oceanen en wateren wordt aanleiding gezien om aanvullende investeringen te doen in onderzoek naar de toestand van de oceanen. De Commissie zet in op:

– het vergroten van de onderzoekscapaciteit om duurzame oplossingen te ontwikkelen ter bescherming van de ecosystemen in oceanen;

– investeringen in onderzoekscapaciteit die de concurrentiepositie van de EU verbeteren voor zover economische activiteiten worden uitgeoefend op en rondom oceanen en zeeën;

– coördinatie van oceaanonderzoek tussen lidstaten;

– en het verbeteren van toegang tot investeringsgelden van Europese start-ups en scale-ups die zich richten op innovaties in de ‘blauwe economie’, zodat deze technische oplossingen sneller op de markt kunnen worden gebracht.

Fondsen

De O&I-strategieën sturen aan op het opzetten en coördineren van verschillende onderzoeksprojecten die voor een belangrijk deel worden gefinancierd uit gezamenlijke EU-fondsen, zoals Horizon Europe en het Europees Maritiem, Visserij en Aquacultuur Fonds (EMFAF). Deze fondsen lopen tot 2027, waarna het nieuwe meerjarig financieel kader (MFK) in werking zal treden voor de periode 2028-2034. De Commissie wil input van decentrale overheden en andere stakeholders om strategische O&I-prioriteiten te identificeren en te structuren onder het nieuwe MFK 2028-2034, in het bijzonder voor Horizon Europe en het Europees Concurrentiefonds.

Decentrale relevantie

Het Europees waterbeleid leidt tot verplichtingen voor decentrale overheden, zoals onder meer vastgelegd in de Kaderrichtlijn Water en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie. Lokale overheden kunnen gebruik maken van EU-fondsen om verplichtingen die voortvloeien uit EU-wetgeving en doelstellingen onder het Gemeenschappelijk Visserij Beleid (GVB) en maritiem beleid na te komen. Door input te leveren op de nieuwe O&I-strategieën kunnen lokale overheden verduidelijken welke typen onderzoeksprojecten aansluiten bij de behoeften van de overheden zelf en andere (lokale) stakeholders in de visserij- en aquacultuursector.

Burgers, overheidsinstanties en andere stakeholders kunnen feedback geven op het ontwerp van de O&I-strategieën via het Have Your Say-portaal van de Commissie (zie hier voor de raadpleging O&I-strategie inzake waterbeheer, hier voor de O&I-strategie inzake oceanen en wateren). De raadplegingen staan open tot 2 augustus 2026.