Klimaat en energie blijven belangrijk voor de Europese Unie. Decentrale overheden spelen daar een belangrijke rol bij het vertalen van Europese klimaatdoelen naar concrete maatregel op lokaal niveau. Om hen daarbij te ondersteunen, stelt de EU verschillende financierings- en ondersteuningsmogelijkheden beschikbaar.
De komende periode openen verschillende Europese calls op het gebied van onder meer duurzame energie, de energietransitie en stedelijke ontwikkeling. Hoewel een deel van deze calls nog niet is geopend, kunnen decentrale overheden zich nu al voorbereiden en mogelijke projecten en samenwerkingspartners in kaart brengen. Hieronder worden drie relevante Europese programma’s en de bijbehorende mogelijkheden uitgelicht.
European City Facility
Naar verwachting opent er in oktober 2026 een nieuwe aanvraag ronde voor het European City Facility (EUCF). Het EUCF ondersteunt lokale overheden bij het ontwikkelen van investeringsconcepten voor duurzame energie-en klimaat projecten. De nieuwe call is namelijk gericht op het bieden van technische en financiële ondersteuning om bestaande investeringen te versnellen. Hierdoor is het met name relevant voor gemeenten die al bestaande duurzaamheidsprojecten en investeringen hebben lopen. Op basis van voorafgaande calls is de subsidie daarmee niet bedoeld voor de investering zelf, maar om projecten voldoende uit te werken om vervolgens publieke of private investeringen aan te kunnen trekken.
De EUCF stelt in totaal €11,1 miljoen beschikbaar en verdeelt dit bedrag over 185 begunstigden. Elke begunstigde kan €60.000 ontvangen. De EUCF kondigt de opening van de call aan via haar website.
Horizon Europe cluster 5: Klimaat, energie en mobiliteit
Binnen dit cluster biedt Horizon verschillende financieringsmogelijkheden voor onderzoek en innovatie op het gebied van de energietransitie. In het bijzonder gaat het om projecten rondom zonne-energie technologie, hernieuwbare brandstoffen en CO2 opslag. De calls zullen vanaf 3 december 2026 t/m 31 maart 2027 open zijn voor aanmelding. Dit kan via de EU Funding and Tender portal.
Voor provincies en regio’s is de call rondom hernieuwbare brandstoffen zeer relevant. Binnen deze call is 30 miljoen Euro beschikbaar gemaakt voor het beter verbinden en coördineren van Europese, nationale, regionale en lokale investeringen in waardeketen voor hernieuwbare brandstoffen. Publieke overheden worden daarbij expliciet genoemd als belangrijke betrokken partijen.
De financieringsmogelijkheden zijn onderdeel van Cluster 5 ‘Climate, Energy and Mobility’ van Horizon Europe. Deelname vindt doorgaans plaats binnen internationale consortia. Hierdoor zijn de calls met name interessant voor decentrale overheden die samenwerken met kennisinstellingen, bedrijven en andere publieke organisaties binnen Europese consortia.
European Urban Initiative
Alhoewel dit geen financieringsmogelijkheid is, biedt het EUI een breed platform voor decentrale overheden om met elkaar in contact te komen. Het programma ‘City-to-City Exchanges’ ondersteunt kennisdeling over beleidsuitdagingen op het gebied van duurzame stedelijke ontwikkeling. Uitwisselingen binnen dit kader kunnen zeer uiteenlopend zijn, van aanpassingen aan klimaatverandering en de energietransitie tot huisvesting. Verschillende Nederlandse steden hebben hieraan al meegedaan waaronder Rotterdam, Amsterdam, Heerlen en Den Helder
Steden, gemeenten en provincies van elk formaat kunnen deelnemen aan dit programma. Bovendien is het programma zo ontworpen dat decentrale overheden worden gekoppeld aan andere steden die op verschillende vlakken op elkaar lijken, bijvoorbeeld wat betreft budget en politieke context. Hierdoor zijn de uitgewisselde oplossingen en ideeën gemakkelijker toepasbaar binnen de lokale context. Ook hierbij biedt het EUI-ondersteuning aan decentrale overheden om steden te vinden die aansluiten bij hun uitdagingen en om duidelijk te maken over welke onderwerpen een uitwisseling kan gaan.
Gemeenten, provincies en steden kunnen zich via de website van het EUI aanmelden voor het City-to-city exchange. Aanmelden voor dit programma is doorlopen en dus niet gebonden aan een deadline. Ook kunnen zij via de website technische ondersteuning aanvragen. Dit kan tot en met 25 november 2026.
Het EUI heeft onlangs ook een oproep voor EUI Peer Reviews geopend.
Decentrale relevantie
Omdat de verschillende calls in de komende maanden openen, is het een goed moment voor decentrale overheden om relevante projecten, mogelijke samenwerkingspartners en financieringsbehoeften in kaart te brengen. Voor meer informatie over de bovenstaande fondsen kunt u onze fondsenwijzer raadplegen. U kunt ook altijd via de helpdesk vragen stellen over Europese fondsen en subsidies.
Bronnen
- Green Deal Funding Alert, Comite van de Regio’s
- European City Facility, ICLEI
- EUCF-calls, EUCF
- Horizon Europe: cluster 5, EU Funding and Tender Portal
- City to City exchange, European Urban Initiative