Nieuws

Publicatie: 16 november 2026

Door:


Gemeenten, provincies en waterschappen die AI willen inzetten, vinden sinds kort op één Europese plek herbruikbare AI-oplossingen en praktijkvoorbeelden van andere overheden. De Europese Commissie bundelt die in een AI-toolbox op het Interoperable Europe portaal. De toolbox vult Nederlandse hulpmiddelen aan, zoals het Algoritmekader van het ministerie van BZK.

Wat staat er in de toolbox?

De toolbox is een uitwerking van de Apply AI-strategie. Daarin zegde de Commissie toe een gedeelde verzameling van open source en herbruikbare AI-hulpmiddelen voor overheden op te zetten. De toolbox heeft vier onderdelen:

  • standaarden en tools: herbruikbare open source oplossingen en instrumenten om AI-systemen te beoordelen
  • praktijkvoorbeelden van Europese overheden, bij interne processen, dienstverlening en beleidsvorming
  • vaardigheden en training: cursussen, webinars en lesmateriaal voor ambtenaren
  • juridische informatie en inkoop: uitleg over de regels en hulpmiddelen voor de inkoop van AI

Voorbeelden van andere overheden

Twee voorbeelden laten zien wat u kunt verwachten. OpenForm is een AI-assistent die inwoners helpt bij het invullen van aanvraagformulieren en het uploaden van documenten. F13 is een tekstassistent van het innovatielab van de Duitse deelstaat Baden-Württemberg, die documenten samenvat en teksten opstelt. Zo gaat u na of een bestaande oplossing past, voordat u zelf iets laat ontwikkelen of inkoopt.

Toolbox is nog in opbouw

De toolbox is Engelstalig en nog niet compleet. Het onderdeel over juridische informatie en inkoop bevatte bij het schrijven van dit bericht nog geen concrete documenten. De Commissie werkt daarnaast aan een stappenplan dat overheden van verkenning naar invoering van AI moet brengen. Of de toolbox overheden daarbij in de praktijk verder helpt, hangt af van de kwaliteit en de aanvulling van het aanbod.

Hoe verhoudt de toolbox zich tot het Algoritmekader?

De toolbox verandert niets aan de regels voor AI. Voor Nederlandse overheden blijft het Algoritmekader van het ministerie van BZK het vertrekpunt. Dat kader zet de wettelijke vereisten op een rij, onder meer uit de AI-verordening, de AVG, de Awb en de Woo, met maatregelen en hulpmiddelen per rol en per fase. Het is geschreven voor het Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen.

Het Algoritmekader beantwoordt de vraag waaraan uw AI-toepassing moet voldoen. De Europese toolbox laat zien welke oplossingen andere overheden al gebruiken. Een tool uit een andere lidstaat overnemen ontslaat u niet van de toets aan de Nederlandse en Europese vereisten.

Wat kunt u hiermee?

  • Verken bestaande oplossingen: bekijk de praktijkvoorbeelden voordat u een eigen AI-toepassing laat ontwikkelen of inkoopt.
  • Toets de toepassing: controleer met het Algoritmekader of een oplossing voldoet aan de wettelijke vereisten.
  • Investeer in AI-geletterdheid: gebruik het trainingsmateriaal voor AI-geletterdheid. Organisaties die AI gebruiken, moeten maatregelen nemen voor voldoende AI-geletterdheid van hun medewerkers (artikel 4 AI-verordening).

De toolbox groeit de komende tijd verder met ervaringen van overheden uit de lidstaten. KED volgt de ontwikkelingen.

Bron

AI toolbox supports public administrations to put the Apply AI Strategy into practice, Europese Commissie
AI Toolbox, Europese Commissie
Algoritmekader, ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Meer informatie

AI-verordening, Kenniscentrum Europa Decentraal
AI-verordening aangescherpt: uitstel, verduidelijking en nieuwe spelregels in de praktijk, Kenniscentrum Europa Decentraal
Europese AI-strategieën geven decentrale innovatie een digitale versnelling, Kenniscentrum Europa Decentraal