Vanaf 27 september 2026 is richtlijn 2024/825 oftewel de richtlijn EmpCo (‘Empowering Consumers for the Green Transition’) in werking getreden. De EmpCo-richtlijn verscherpt regels voor bedrijven omtrent informatieverstrekking ten aanzien van goederen en diensten om misleiding van consumenten te voorkomen. Specifiek heeft de richtlijn betrekking op het voorkomen van verstrekking van misleidende informatie rondom duurzaamheid, oftewel greenwashing.
Wat doet de richtlijn?
De EmpCo-richtlijn wijzigt richtlijn 2005/29/EG (de ‘richtlijn oneerlijke handelspraktijken’) en richtlijn 2011/83/EU (de richtlijn ‘consumentenrechten’). Doel van de richtlijn is om consumenten weloverwogen aankoopbeslissingen te laten nemen en zo bij te dragen aan duurzamere consumptiepatronen. Bedrijven kunnen op verschillende manieren onjuiste informatie verstrekken over de (sociaal- of milieu-gerelateerde) duurzaamheid van goederen, diensten of bedrijfspraktijken. Hierbij valt te denken aan onjuiste informatieverstrekking in verband met de vroegtijdige veroudering van goederen, misleidende milieuclaims, misleidende informatie over de sociale kenmerken van producten of de bedrijfsactiviteiten van een onderneming of niet-transparante en ongeloofwaardige duurzaamheidskeurmerken.
De richtlijn verscherpt de voorwaarden waaronder een handelspraktijk van een bedrijf als ‘misleidend’ kan worden aangemerkt, onder meer door de lijst van kenmerken waarover een bedrijf mogelijk misleidende informatie kan verstrekken uit te breiden.
Ook worden regels aangescherpt ten aanzien van het doen van claims door bedrijven over toekomstige milieuprestaties. Dergelijke claims kunnen als misleidend worden aangemerkt wanneer deze gedaan worden zonder duidelijke, objectieve, openbaar toegankelijke en verifieerbare verplichtingen die zijn uiteengezet in een uitvoerig en realistisch uitvoeringsplan met meetbare en tijdsgebonden doelen en andere relevante elementen die noodzakelijk zijn om dat plan te helpen verwezenlijken, zoals de toewijzing van middelen, en dat regelmatig wordt geverifieerd door een onafhankelijke externe deskundige.
Daarbij worden ook striktere criteria aangenomen waaronder bedrijven informatie verstrekken over hun diensten wanneer deze worden vergeleken met diensten van andere ondernemingen. Verder wordt de ‘zwarte lijst’ van handelingen die onder alle omstandigheden als misleidend worden beschouwd uitgebreid.
Geen voorafgaande goedkeuring
De voorwaarden onder de gewijzigde richtlijnen hebben alleen betrekking op verstrekte informatie over producten en diensten die bedrijven al op de markt hebben gebracht. Onder de voorgestelde ‘Green Claims Directive’ werd de mogelijkheid geïntroduceerd om duurzaamheidsclaims over producten en diensten te monitoren en verifiëren voorafgaand aan het moment dat deze voor consumenten beschikbaar zouden worden. De Commissie heeft dit wetsvoorstel echter gepauzeerd (hoewel nog niet formeel ingetrokken) op grond van zorgen over de administratieve lasten die dit voor midden-en kleinbedrijven met zich zou meebrengen.
Decentrale relevantie
De aangepaste regelgeving ten aanzien van greenwashing en andere misleidende claims over maatschappelijke impact is voor lokale overheden met name relevant wanneer zij zich op de markt begeven als consument. Overheden hebben met de aangepaste regelgeving extra handvatten om de sociale belasting of milieu-impact van aangekochte dan wel aanbestede diensten of producten beter in kaart te brengen. Dit sluit aan op de door de Commissie geformuleerde doelstellingen om ‘groene’ overheidsopdrachten te stimuleren zoals onder meer geformuleerd in de Mededeling Overheidsopdrachten voor een beter milieu.
In Nederland is de Autoriteit Consument & Markt (ACM) bevoegd om de naleving van regelgeving ten aanzien van milieuclaims te monitoren en te handhaven. Overheden kunnen bij het voorbereiden van aanbestedingen aansluiten bij bevindingen van ACM. Meer informatie over duurzame aanbesteding is beschikbaar op de webpagina duurzaam aanbesteden.
Bronnen
Richtlijn oneerlijke handelspraktijken 2005/29/EU
Richtlijn consumentenrechten 2011/83/EU
Mededeling COM(2008) 400 – Overheidsopdrachten voor een beter milieu, Europese Commissie