Nieuws

Publicatie: 30 oktober 2025

Door:

Het nieuwe Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2028–2034 komt eraan en brengt veranderingen mee voor diverse Europese beleidsthema’s, programma’s en fondsen, waaronder het cohesiebeleid. Het cohesiebeleid en daarmee de cohesiefondsen komen onder een overkoepelend kader te vallen: De Nationale en Regionale Partnerschapsplannen (NPPR).

Achtergrond: Voorstel Meerjarig Financieel Kader

Op 16 juli 2025 presenteerde de Commissie het voorstel voor het 2028-2034 Meerjarig Financieel kader (MFK). Met dit voorstel wilde Commissie meer flexibiliteit in de begroting, zodat de EU wendbaar is bij bijvoorbeeld economische uitdagingen of geopolitieke spanningen. De totale begroting bedraagt 2 biljoen Euro;1,26% van het bruto nationaal inkomen van de EU. Het nieuwe MFK is opgebouwd rond vier pijlers.

Pijler 1: Coronaherstelfondsen (NextGenerationEU) en Nationale en regionale partnerschapsplannen

Middelen die onder deze pijler vallen worden benut voor het terugbetalen van de coronaherstelfondsen (NextGenerationEU). Ook richt deze pijler zich op de financiering van de Nationale en Regionale Partnerschappen (NRPP’s). Binnen deze plannen worden veertien bestaande fondsen, waaronder de cohesiefondsen, samengebracht.

Pijler 2: Concurrentievermogen, welvaart en veiligheid

Een deel van de begroting is gericht op het versterken van het concurrentievermogen, welvaart en veiligheid in Europa. Onder deze pijler valt ook een nieuw Europees fonds voor concurrentievermogen. Deze is gericht op financiering van onderzoek, innovatie en investeringen in strategische technologieën, zoals schone energie en digitalisering. Ook programma’s zoals Erasmus+ vallen onder deze pijler.

Pijler 3: Europa en de Wereld (Global Europe)

Deze pijler heeft betrekking op financiering voor externe optreden van de EU, door middel van o.a. internationale partnerschappen en humanitaire hulp.

Pijler 4: Administratieve kosten

De laatste en vierde pijler omvat administratieve uitgaven die nodig zijn voor het functioneren van de Europese instellingen.

Via dit voorstel streeft de Commissie naar een modernisering en hervorming van het huidige MFK (2021-2027). Dit doet de ze ook door middelen expliciet in te zetten voor thema’s als concurrentie vermogen. Het huidige kader heeft betrekking op zeven belangrijke gebieden die als volgt zijn onderverdeeld:

  • Interne markt, innovatie en digitaal beleid;
  • cohesie, veerkracht en waarden;
  • natuurlijke hulpbronnen en milieu;
  • migratie en grensbeheer;
  • veiligheid en defensie;
  • nabuurschap en internationaal beleid
  • Administratieve kosten

Een aantal van deze thema’s worden deels samengevoegd onder breder pijlers, om zo meer samenhang en flexibiliteit in de begroting te creëren, volgens de Commissie. Over het nieuwe MFK wordt de komende periode nog onderhandeld. De uiteindelijke goedkeuring vereist unanimiteit binnen de Raad van de Europese Unie en instemming van het Europees Parlement. Het streven is dat het definitieve budget in januari 2028 in werking kan treden.

Wat is het Nationale en Regionale Partnerschapsplannen Fonds?

Een belangrijk verandering in het nieuwe MFK-kader is het voorstel tot een geïntegreerd fonds dat veertien bestaande Europese investeringsfondsen, waaronder cohesiefondsen, bundelt in een overkoepelend kader, bekend als de Nationale en Regionale Partnerschapsplannen Fonds. Om dit concreet vorm te geven, dient elke lidstaat, in samenwerking met medeoverheden, één Nationale en Regionale Partnerschap plan (NRPP) te ontwikkelen. Deze plannen worden het centrale instrument waarmee lidstaten Europese fondsen inzetten voor economische, sociale en territoriale cohesie, landbouw, visserij en maritiem beleid en welvaart en veiligheid. De totale financiering voor NRPP’S ongeveer 865 miljard euro.

Met dit voorstel streeft de Commissie ernaar de bestaande fondsen te stroomlijnen en versterken en tegelijkertijd meer ruimte te creëren voor herprioritering binnen het MFK 2028-2034. Eerder schreef KED al over de mogelijke veranderingen bij deze herprioritiering. Hierdoor moet het voor lidstaten eenvoudiger worden om middelen te verschuiven tussen de verschillende beleidsthema’s. Via een NRPP maken lidstaten dus aanspraak op de verschillende fondsen, waaronder de cohesiefondsen. Vanaf juni mogen lidstaten al een concept NRPP indienen bij de Commissie, die deze vervolgens samen met de Raad moet vaststellen.

Welke fondsen en thema’s vallen er specifiek onder de NRPP’s?

Binnen de bredere beleidsthema’s hierboven genoemd, zijn er een aantal sectorspecifieke fondsen en thema’s die onder de NRPP’s moeten vallen. Hieronder volgt een overzicht.

Regionale ontwikkeling

Dit deelterrein is gericht op het verkleinen van regionale ongelijkheden en het tegengaan van achterstanden in de minst ontwikkelde regio’s in de EU. De Commissie wil dit stimuleren door minimaal 218 miljard euro toe te wijzen aan minder ontwikkelde regio’s. Onder dit thema vallen de klassieke cohesiefondsen, waaronder het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), het Cohesiefonds en het Europees Sociaal Fonds (ESF). De doelen van het huidige Just Transition Fund, dat gericht is op ondersteuning voor regio’s bij hun transitie naar een klimaatneutrale economie, worden ook hierin opgenomen. Volgens het voorstel zal van het NRPP-budget ongeveer 45 miljard euro beschikbaar worden gesteld voor cohesie, plattelandsontwikkeling en visserij. Dit betekent dat een deel van dit bedrag niet alleen aan cohesiefondsen kan worden besteed, maar ook aan plattelandsontwikkeling en visserij, de andere thema’s binnen het NRPP.

Visserij, Gemeenschappelijk landbouwbeleid en sociale inclusie

In het voorstel van de Commissie wordt het Europees Fonds voor Maritiem, Visserij en Aquacultuurfonds (EMFAF) ook opgenomen als onderdeel van het NRPP.  Ook het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) komt onder het NRPP-fonds te vallen. Momenteel hebben alle lidstaten een Nationaal Strategisch plan die nationale invulling geeft van het GLB. Deze komen door dit voorstel ook te vervallen. In het voorstel blijkt ongeveer 302 miljard Euro gereserveerd voor dit domein. Tenslotte, begoot het voorstel ook het Europees Sociaal Fonds plus (ESF+) onderdeel te maken van het NRPP. Dit onderdeel richt zich op het bevorderen kwalitatieve banen, onderwijs en gelijke kansen.

Migratie, asiel en veiligheid

Tot slot heeft het NRPP tot doel de defensiecapaciteiten en veiligheid binnen de EU te versterken. De Commissie wil de HOME fondsen in het NRPP opnemen, de overkoepelende titel voor de verschillende fondsen voor migratie, asiel en veiligheid, waaronder het Asiel, Migratie en Integratiefonds. Deze fondsen zijn gericht op de uitvoering van het gemeenschappelijk migratiebeleid, het versterken van de het Schengengebied, de interne veiligheid van de EU en het versterken ven het gemeenschappelijk visumbeleid. Momenteel functioneren de HOME-fondsen als een afzonderlijk instrument ter ondersteuning van het asiel en migratiebeleid.

Conclusie

Met het voorstel voor het nieuwe MFK en de introductie van de NRPP’s neigt de Commissie stevig naar meer samenhang en flexibiliteit binnen het Europese begrotingssysteem. Door de bundeling van bestaande fondsen naar een geïntegreerd kader wil ze het ook gemakkelijker maken om toegang te krijgen tot fondsen. Dit heeft ook betrekking op fondsen waar decentrale overheden recht op hebben zoals het EFRO en het ESF+.

Bronnen