Assen mag zich European Green Leaf City 2027 noemen. De stad won de prestigieuze Europese prijs vanwege haar integrale aanpak van vergroening, duurzaamheid en brede welvaart. Wat zit er achter dat succes? We spraken met wethouder Bert Jan ten Oever, Mira Hamraoui (coördinator Europese Zaken) en Paolo Bakker (Europees projectadviseur) over ambitie, inwonersparticipatie en Europese samenwerking.
Hoe kwamen jullie op het idee om je op te geven voor de European Green Leaf Award?
Bert Jan ten Oever: “Assen is al heel lang bezig met alles wat met groen en duurzaamheid te maken heeft. We noemen onszelf niet voor niets ‘de stad in het bos’. In 2023 werden we uitgeroepen tot groenste stad van Nederland, en dat voelde als een bevestiging van wat we al jaren doen. Daar hebben we op voortgeborduurd. Tegelijkertijd hebben we in Assen een duidelijke Europastrategie. We werken graag samen met andere Europese steden en met Brussel, omdat grote opgaven, zoals klimaat, energie en circulariteit, nooit lokaal alleen op te lossen zijn. Toen onze collega’s van Europese Zaken aangaven dat de Green Leaf Award eraan kwam, dachten we meteen: dit past bij ons. Dit zijn wij.”
Was er vooraf het gevoel dat jullie een serieuze kans maakten?
Ten Oever: “Het enthousiasme was groot, maar we onderschatten het proces niet. Het is absoluut geen kwestie van ‘even een formuliertje invullen’. Er komt veel data bij kijken, veel gesprekken, en vooral: het samenbrengen van alles wat je als stad al doet. Wat wij merkten, is dat Assen heel veel initiatieven heeft, groot en klein, die samen één verhaal vormen. Gaandeweg kregen we het gevoel: we hébben hier echt iets te laten zien.”
Is Assen al langer met duurzaamheid bezig?
Ten Oever: “Ja, al heel lang. Het duurzaamheidscentrum bestaat inmiddels meer dan tien jaar. Dat is niet alleen een plek voor educatie, maar een plek waar mensen letterlijk de hele keten ervaren: van zaadje in de grond tot voedsel op het bord. Duurzaamheid gaat bij ons niet alleen over groen an sich, maar ook over bewustwording, onderwijs, jongeren, scholen en gedrag. Dat zit al jaren in ons DNA.”
Onze kracht is de integraliteit. Andere steden hadden één of twee grote iconische projecten.
In 2023 werd Assen uitgeroepen tot groenste stad van Nederland. Gaf dat een extra impuls?
Ten Oever: “Zeker. Het gaf trots, intern én extern. Niet voor niets is in de Asser Ambitie Agenda de groene stad als ambitie opgenomen. Het liet zien dat onze aanpak werkt. Die erkenning maakte het ook makkelijker om de stap naar een Europese prijs te zetten.”
Hoe betrek je een stad van 70.000 inwoners bij zo’n traject?
Ten Oever: “Door niet speciaal voor de Green Leaf iets nieuws te verzinnen. Inwonersparticipatie was er al. Denk aan het duurzaamheidscentrum, buurtinitiatieven, vergroening van tuinen, of kinderen die via projecten als het NK Tegelwippen hun ouders aanspreken. We hebben bijvoorbeeld ook vrijwilligers die zich inzetten voor het verwijderen van invasieve exoten zoals de Japanse duizendknoop. Als inwoners initiatief nemen, faciliteren wij dat als gemeente, met materialen, kennis of ondersteuning.”
Mira Hamraoui: “Dat was ook een belangrijk punt in onze pitch. We zijn niet begonnen met participatie vanwege de Green Leaf. Die participatie liep al. Onze kracht zit erin dat al die afzonderlijke initiatieven samen grote impact maken.”
Hoe zorg je voor draagvlak in de gemeenteraad?
Ten Oever: “We hebben duidelijke beleidskaders, zoals de Groenvisie. Dat is een uitgebreid document waarin staat hoe we omgaan met vergroening, klimaatadaptatie, water, woonwijken, bedrijventerreinen en de binnenstad. De raad stelt dit vast en wordt zo vanaf het begin meegenomen. En natuurlijk: ook de raad was trots toen Assen de titel kreeg.”
Assen doet veel op het gebied van duurzaamheid. Waar zit volgens jullie de kracht?
Hamraoui: “Onze kracht is de integraliteit. Andere steden hadden één of twee grote iconische projecten. Wij laten juist zien hoe veel kleine en middelgrote initiatieven samen één samenhangend verhaal vormen..”
Hebben jullie gebruikgemaakt van Europese fondsen?
Ten Oever: “Voor de Green Leaf-aanvraag zelf niet, maar wel voor veel projecten eromheen. Denk aan warmtenetten, circulair straatmeubilair of textielrecycling. We werken samen met andere Noord-Nederlandse steden vanuit een gezamenlijk kantoor in Brussel. Dat geeft toegang tot netwerken, kennis en subsidiemogelijkheden.”
Paolo Bakker: “Onze rol is vaak om collega’s te helpen Europese projecten op te zetten: welke fondsen zijn er, welke partners passen, en hoe maak je een goed voorstel.”
Snuffelfietsen: wat zijn dat precies?
Ten Oever: “Dat is een project met een scholengemeenschap in Assen. Leerlingen hebben sensoren op hun fiets gemonteerd waarmee ze tijdens het fietsen luchtkwaliteit meten. Zo krijgen we heel gedetailleerde data over schone en minder schone plekken in de stad.
Het mooie is dat het meerdere doelen dient: onderwijs, beleid én onderzoek. De leerlingen analyseren de data, presenteren hun bevindingen aan de gemeente, en die data wordt ook landelijk gebruikt. En misschien wel het belangrijkste: jongeren doen enthousiast mee.”
Het fietspad Assen–Groningen: merken jullie daar effect van?
Ten Oever: “Zeker. Er was al langer behoefte aan een veilige, prettige fietsverbinding. Nu ligt er een breed, comfortabel fietspad dat veel gebruikt wordt: door e-bikers, forenzen en sportfietsers.”
Bakker: “Ik gebruik het zelf bijna dagelijks. Het is misschien niet de kortste afstand, maar wel de snelste, prettigste en veiligste route.”
Ga praktisch te werk: verzamel data, wees eerlijk over wat goed gaat en wat nog niet.
Innovatief afvalbeheer en repair cafés: hoe werkt dat in Assen?
Ten Oever: “We vernieuwen onze milieustraat volledig, met circulariteit als uitgangspunt. Afval is geen eindpunt, maar een grondstof. Daarnaast komen er repair cafés en een ambachtscentrum. Apparaten of meubels die anders worden weggegooid, kunnen daar worden gerepareerd of hergebruikt. Dat bespaart grondstoffen én versterkt de gemeenschap.”
Wat gaan jullie doen met het prijzengeld?
Ten Oever: “Assen is Green Leaf in 2027. Dat betekent dat we een programma gaan draaien: projecten verdiepen, verhalen delen, inwoners en bedrijven betrekken, en kennis delen met andere gemeenten in de regio. Het prijzengeld van €200.000 is daarbij een mooie stimulans, geen doel op zich.”
Wat merken jullie van de promotionele waarde van de prijs?
Hamraoui: “Je komt terecht in een exclusief Europees netwerk. In Vilnius, tijdens de finale, bouw je in korte tijd enorme hoeveelheden contacten op. Dat werkt lang door: in projecten, samenwerkingen en toegang tot fondsen.”
Ten Oever: “Je bent niet meer ‘een stad in Noord-Nederland’, maar een Europese Green Leaf City. Dat opent deuren.”
Hebben jullie tips voor andere decentrale overheden?
Hamraoui: “Het begint met bestuurlijke ambitie. Je moet durven zeggen: hier staan we voor. En je moet dat ook laten zien in beleid én uitvoering.”
Bakker: “Ga praktisch te werk: verzamel data, wees eerlijk over wat goed gaat en wat nog niet. Poets niets mooier dan het is, want daar prikt de Europese Commissie zo doorheen. En bereid je voor op een intensief traject.”
Ten Oever: “En misschien wel het belangrijkste: doe het niet voor de prijs. Doe het omdat je als stad echt gelooft in duurzaamheid, brede welvaart en samenwerking.”