Hoe breng je energiearmoede in een gemeente goed in beeld? En hoe vertaal je die kennis naar maatregelen die inwoners daadwerkelijk helpen? De Europese Energy Poverty Advisory Hub (EPAH) ondersteunt 59 lokale overheden uit 22 EU-lidstaten bij deze vragen. Vanaf het najaar van 2026 krijgen zij maximaal acht maanden ondersteuning van nationale experts. De ervaringen bieden ook Nederlandse gemeenten praktische handvatten.
Eerst weten waar het probleem zit
Energiearmoede heeft niet overal dezelfde oorzaak. Een hoge energierekening kan bijvoorbeeld samengaan met een laag inkomen, een slecht geïsoleerde woning of gezondheidsproblemen door kou en hitte. EPAH helpt gemeenten daarbij. De ondersteuning richt zich op drie stappen: diagnose, planning en uitvoering. Gemeenten brengen bijvoorbeeld in kaart welke huishoudens kwetsbaar zijn, waar woningen slecht presteren en waar betalingsproblemen voorkomen.
Daarbij kunnen verschillende gegevens worden gecombineerd. Gemeentelijke informatie over inkomen en ondersteuning kan bijvoorbeeld worden gekoppeld aan gegevens over de woningvoorraad en het energiegebruik. Ook signalen van maatschappelijke organisaties en lokale hulpverleners kunnen helpen om kwetsbare huishoudens beter te bereiken.
Van cijfers naar concrete maatregelen
Een diagnose is geen doel op zich. EPAH helpt gemeenten om de uitkomsten te vertalen naar een lokale aanpak. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat een gemeente zich richt op het verduurzamen van woningen van kwetsbare huishoudens, ondersteuning biedt bij energiebesparing of een aanpak ontwikkelt voor huishoudens die in de zomer moeite hebben om hun woning koel te houden.
Daarbij is samenwerking belangrijk. Gemeenten kunnen bijvoorbeeld optrekken met woningcorporaties, energiebedrijven, maatschappelijke organisaties en lokale energiecoöperaties. Zo kunnen maatregelen op het gebied van de energietransitie en woningverduurzaming beter worden verbonden met het sociaal domein.
De nieuwe EPAH-ronde legt extra nadruk op ernstige energiearmoede, kwetsbaarheid en oplossingen die ook elders toepasbaar zijn. Een gemeente hoeft daarmee niet zelf het wiel uit te vinden.
Leren van andere gemeenten
De eerdere EPAH-rondes hebben ongeveer 85 lokale overheden in Europa ondersteund. Die projecten laten zien dat gemeenten verschillende accenten kunnen leggen. Zo werkten gemeenten in Valencia aan het herkennen en aanpakken van energiearmoede in de zomer. Andere Europese gemeenten onderzochten welke woningen en huishoudens het meest kwetsbaar zijn of ontwikkelden lokale actieplannen voor woningverbetering en energiebesparing.
De kennis uit deze projecten wordt binnen het EPAH-netwerk gedeeld. Dat maakt het voor gemeenten mogelijk om te leren van aanpakken die elders al zijn ontwikkeld en deze aan te passen aan de eigen situatie.
Wat kunnen gemeenten doen?
Voor gemeenten die energiearmoede verder willen aanpakken, begint het met drie vragen:
- Waar komt energiearmoede voor?
- Wie zijn de meest kwetsbare huishoudens?
- Welke maatregelen kunnen lokaal het verschil maken?
EPAH biedt gemeenten vervolgens ondersteuning om deze vragen te beantwoorden en de uitkomsten te vertalen naar beleid en uitvoering. De volgende oproep voor technische ondersteuning staat gepland voor de eerste helft van 2027.
Bron
Energy Poverty Advisory Hub – Europese Commissie