De Europese Commissie (hierna: Commissie) opende op 11 mei 2026 een openbare raadpleging. Zij nodigt burgers, organisaties en overheidsinstanties uit om feedback te geven over het ontwerp van de herziene richtsnoeren over staatssteun in de luchtvaartsector. Deze richtsnoeren vervangen de richtsnoeren uit 2014. Feedback geven op het ontwerp van de toekomstige richtsnoeren kan tot en met 11 juni 2026 per e-mail.
Huidige richtsnoeren en ontwikkelingen
De richtsnoeren uit 2014 stellen criteria vast die de Commissie gebruikt om te beoordelen of staatssteun voor luchtvaartmaatschappijen en luchthavens met de Europese staatssteunregels verenigbaar kan worden verklaard. Voor meer informatie over deze richtsnoeren zie onze webpagina over staatssteun in de vervoersector.
Wel dient staatssteun in lijn met de richtsnoeren nog steeds vooraf gemeld te worden bij de Commissie. Daarom is de eerste stap altijd om te kijken of een steunmaatregel onder een vrijstellingsverordening zoals de AGVV valt. In dat geval hoeft de steun niet vooraf te worden aangemeld.
Sinds 2014 is er volgens de Commissie noodzaak voor een geactualiseerd kader voor staatssteun in de luchtvaartsector. Zij noemt aanhoudende groei, de COVID-19-pandemie, de energiecrisis en ambitieuze doelstellingen op het gebied van decarbonisatie als redenen. De herziening van de richtsnoeren is ook gebaseerd op bevindingen uit de geschiktheidscontrole van 2020, waarin verschillende Europese staatssteunkaders werden geëvalueerd met een “fitness check”.
Voorgestelde wijzigingen herziene richtsnoeren
Voorgestelde wijzigingen in het concept van de herziene richtsnoeren hebben, onder meer, betrekking op:
Exploitatiesteun
Exploitatiesteun voor luchthavens met maximaal 1 miljoen passagiers per jaar is mogelijk als aan de voorwaarden van de herziene richtsnoeren wordt voldaan. Exploitatiesteun aan luchthavens met meer dan 1 miljoen passagiers per jaar is niet meer nodig volgens de Commissie.
Voor luchthavens met maximaal 500 000 passagiers per jaar stelt de Commissie een andere route voor, aangezien zulke luchthavens meestal niet levensvatbaar zijn zonder steun. Steun kan mogelijk worden verleend op grond van de nieuwe AGVV, en daarmee van de meldingsplicht bij de Commissie worden vrijgesteld. De huidige AGVV wordt naar verwachting eind dit jaar herzien.
Voor luchthavens tussen de 500 000 en 1 miljoen passagiers geldt onder de herziene richtsnoeren een extra overgangsperiode van vijf jaar. De luchthavens hebben volgens de Commissie extra tijd nodig om te herstellen van externe schokken. Daarom is exploitatiesteun voor deze luchthavens gedurende deze periode mogelijk. Dat wil zeggen tot 3 april 2032.
Investeringssteun
Investeringssteun voor luchthavens met maximaal 3 miljoen passagiers per jaar is mogelijk als aan de voorwaarden van de herziene richtsnoeren wordt voldaan.
Effecten op naburige luchthavens
De analyse die eerder is opgezet over de potentieel verstorende effecten van staatsteun op naburige luchthavens wordt onder de nieuwe richtsnoeren herzien. Daarbij ziet de herziene analyse op een groter geografisch gebied rondom de luchthaven.
Aanloopsteun
Aanloopsteun voor het starten van nieuwe routes is niet meer toegestaan onder de herziene richtsnoeren. Van deze mogelijkheid wordt zelden gebruik gemaakt volgens de Commissie.
Decarbonisatie
De Commissie stelt voor dat lidstaten de decarbonisatie van de luchtvaartsector ondersteunen met bestaande staatssteuninstrumenten. Denk aan de AGVV of de richtsnoeren klimaat-, milieubeschermings- en energiesteun die worden genoemd in punt 9 van het concept. Dergelijke instrumenten voorzien voldoende in de behoeften van de luchtvaartsector op het gebied van decarbonisatie volgens de Commissie. De herziene richtsnoeren nemen daarom geen nieuwe maatregelen op. Wel wordt naast de herziene richtsnoeren een specifieke leidraad gepubliceerd om de toepassing van de decarbonisatie instrumenten in de context van de luchtvaartsector te verduidelijken.
De herziene richtsnoeren worden naar verwachting in het eerste kwartaal van 2027 gepubliceerd.
Openbare raadpleging
Burgers, organisaties en overheidsinstanties kunnen feedback geven op het ontwerp van de herziene richtsnoeren tot en met 11 juni 2026. U kunt uw bijdrage voor de openbare raadpleging indienen per e-mail. Voor meer informatie zie de webpagina van de Commissie.
Bronnen
Commissie vraagt feedback over ontwerp van herziene staatssteunregels voor luchtvervoer, Europese Commissie
2026 Air Transport Guidelines – Competition Policy, Europese Commissie
Meer informatie
Vervoer, Kenniscentrum Europa Decentraal