Zoeken
Staatssteun
Subonderwerpen

Algemene Groepsvrijstellingsverordening

Voldoet een steunmaatregel aan de vijf cumulatieve staatssteuncriteria, dan moet deze maatregel volgens de Europese staatssteunregels worden aangemeld bij de Europese Commissie (artikel 108, lid 3 VwEU). Een gemeente, provincie of waterschap kan echter onderzoeken of de steun mogelijk vrijgesteld kan worden van deze aanmeldingsplicht. Is er bijvoorbeeld sprake van steun aan een MKB’er voor consultancydiensten? Of wordt er steun verleend aan een onderneming voor de sanering van een verontreinigd terrein? Misschien wil een decentrale overheid wel steun verlenen voor de uitrol van breedbandinfrastructuur? Deze en andere categorieën van steun kunnen worden vrijgesteld onder de Algemene Groepsvrijstellingsverordening of AGVV (Verordening (EU) nr. 651/2014).

Maar voor welke steuncategorieën is de AGVV precies te gebruiken? En welke voorwaarden worden er in deze Verordening gesteld? En als steun niet hoeft te worden gemeld bij de Europese Commissie, welke procedure dient er dan wel gevolgd te worden? Op deze pagina vindt u een antwoord op deze vragen.

Wanneer kan de AGVV toegepast worden?

De AGVV is volgens artikel 1, lid 1 op de volgende steuncategorieën van toepassing:

  • regionale steun (sub a);
  • steun voor het midden- en kleinbedrijf (MKB). In de AGVV wordt het MKB aangeduid als “kleine en middelgrote ondernemingen” (kmo). Bijvoorbeeld investeringssteun, exploitatiesteun en toegang tot financiering te geven (sub b);
  • steun voor de bescherming van het milieu (sub c);
  • steun voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie (sub d);
  • opleidingssteun (sub e);
  • steun ten behoeve van kwetsbare werknemers en werknemers met een handicap (sub f);
  • steun tot herstel van de schade veroorzaakt door bepaalde natuurrampen (sub g);
  • sociale vervoerssteun ten behoeve van bewoners van afgelegen gebieden (sub h);
  • steun voor breedbandinfrastructuur (sub i);
  • steun voor cultuur en instandhouding van erfgoed (sub j);
  • steun voor sportinfrastructuur en multifunctionele recreatieve infrastructuur (sub k);
  • steun voor lokale infrastructuurvoorzieningen (sub l);
  • steun voor regionale luchthavens (sub m);
  • steun voor havens (sub n).

Met de aanpassing van de AGVV in 2021 zijn een aantal steuncategorieën toegevoegd, waaronder steun voor energie-efficiëntieprojecten in gebouwen, steun voor oplaad- en tankinfrastructuur voor emissiearme wegvoertuigen, steun voor mobiele 4G- en 5G-netwerken, bepaalde trans-Europese infrastructuurprojecten voor digitale connectiviteit en bepaalde vouchers.

De AGVV geldt in beginsel voor alle sectoren, maar slechts deels voor de visserij- en aquacultuursector en de primaire landbouwproductie (artikel 1, lid 3).

Zo kan de AGVV alleen worden toegepast in de sector van de visserij- en aquacultuursector (sub a) wanneer het gaat om:

  • opleidingssteun;
  • steun om MKB toegang tot financiering te geven;
  • steun ten behoeve van onderzoek en ontwikkeling;
  • innovatiesteun voor MKB;
  • steun ten behoeve van kwetsbare werknemers en werknemers met een handicap;
  • regionale investeringssteun in ultraperifere gebieden;
  • regelingen inzake regionale exploitatiesteun.

Voor de primaire landbouwproductie (sub b) is steun op grond van de AGVV alleen mogelijk wanneer het gaat om:

  • consultancysteun voor het MKB;
  • risicofinancieringssteun;
  • onderzoek & ontwikkeling en innovatiesteun voor het MKB;
  • milieusteun;
  • opleidingssteun;
  • steun voor kwetsbare werknemers en werknemers met een handicap.

Steun voor de verwerking en afzet van landbouwproducten (sub c) valt in specifieke gevallen niet onder de AGVV. Deze gevallen zijn genoemd in i) of ii).  Zo is de AGVV niet van toepassing op steun voor de verwerking en afzet van landbouwproducten wanneer deze steun aan de primaire productie wordt doorgegeven.

Welke voorwaarden stelt de AGVV aan het verlenen van steun?

Om steun te verlenen op basis van één van de steuncategorieën dient er te worden voldaan aan de algemene voorwaarden van de AGVV uit hoofdstuk 1 daarvan en aan de specifieke voorwaarden van het toepasselijke artikel uit hoofdstuk 3 (artikel 3). Steun onder de AGVV kan in verschillende vormen toegepast worden, waaronder rentesubsidies, leningen, garantieregelingen en risicofinanciering. Zowel ad-hocsteun als steunregelingen, op grond waarvan meermaals steun kan worden verleend, kunnen staatssteunproof worden gemaakt met de AGVV.

Algemene voorwaarden

In hoofdstuk 1 van de AGVV worden een aantal algemene voorwaarden genoemd waaraan steunverlening onder de AGVV aan moet voldoen:

  • Steun is alleen toegestaan indien die transparant is en kan worden toegepast zonder dat er een risicoanalyse hoeft te worden uitgevoerd. Een aantal categorieën wordt hoe dan ook als transparant beschouwd (artikel 5);
  • Bij de meeste vormen van steunverlening moet er sprake zijn van een stimulerend effect (artikel 6). Steun wordt geacht een stimulerend effect te hebben wanneer de begunstigde ervan, voordat de werkzaamheden aan het project of de activiteit aanvangen, bij de betrokken lidstaat een schriftelijke steunaanvraag heeft ingediend.
  • Er wordt uitgegaan van brutobedragen, dus voor aftrek van de belasting. In het geval er geen sprake is van een subsidie moet het brutosubsidie-equivalent (BSE) gebruikt worden (artikel 7). Voor bijzondere vormen van steun gelden nog overige voorwaarden die in ook in artikel 7 zijn terug te vinden. Voor het berekenen van het steunelement kan gebruik worden gemaakt van de Staatssteun Calculator van Kenniscentrum Europa decentraal.
  • De decentrale overheid dient rekening te houden met cumulatie (artikel 8). Als er voor dezelfde kosten steun is toegekend door bijvoorbeeld andere overheden, dan mag het totale bedrag het toepasselijke plafond niet overschrijden.
  • Er mag geen steun worden verleend aan ondernemingen in financiële moeilijkheden (artikel 1, lid 4, sub c). De AGVV bevat een uitzondering op deze regel als het gaat om steun voor schade veroorzaakt door natuurrampen.
  • Er mag geen steun worden verleend aan ondernemingen waarbij er een bevel tot terugvordering van eerder (onrechtmatig) toegekende steun uitstaat (artikel 1, lid 4 sub a) en b), Deggendorf-clausule).

Procedurele voorwaarden

De volgende procedurele voorwaarden gelden voor het verlenen van steun op grond van de AGVV:

  • Termijnen
    Onder de AGVV moet steun binnen twintig werkdagen na inwerkingtreding worden kennisgegeven. Kenniscentrum Europa decentraal ondersteunt, in opdracht van het ministerie van BZK, provincies en gemeenten bij het doorlopen van een kennisgevingsprocedure. Voor waterschappen is het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) het aanspreekpunt.
  • Clausules
    In de steunregelingen en beschikkingen van ad-hocsteunmaatregelen moet de zogenaamde ‘Deggendorf-clausule’ worden opgenomen. Hierin wordt betaling van steun aan een onderneming uitgesloten wanneer eerdere steun onrechtmatig en onverenigbaar is verklaard met de interne markt (artikel 1, lid 4, sub a). Tegen de onderneming is in dit geval een terugvorderingsbevel gegeven. Ontbreekt deze clausule, dan kan er geen beroep gedaan worden op de AGVV.
  • Publicatie
    Bij de inwerkingtreding van een steunmaatregel, moet de decentrale overheid de tekst van de steunmaatregel op haar website of digitaal publicatieblad publiceren. Dat geldt ook voor beschikkingen van ad-hocsteun (artikel 9).
  • Verslaglegging
    Decentrale overheden moeten over een periode van tien jaar een dossier bijhouden over steunmaatregelen die onder de AGVV worden gebracht (artikel 12).
  • Rapportage
    Verder moeten decentrale overheden jaarlijks over de uitgaven rapporteren (artikel 11).
  • Transparantie
    In het kader van transparantie moet bij steunverlening op grond van een beschikking of een regeling, waarbij de drempels worden overschreden die in artikel 9, lid 1, onderdeel c (€ 500.000,=) zijn vastgelegd, de aanvullende gegevens genoemd in bijlage III eveneens gepubliceerd worden. Hiervoor kan gebruik worden gemaakt van de transparency aid module (TAM).

Specifieke voorwaarden per steuncategorie

Voor iedere categorie gelden afzonderlijke bepalingen ten aanzien van de steunintensiteiten, de hoogte van de steun en de criteria waaraan moet worden voldaan. Om gemakkelijk na te kunnen gaan of aan de toepasselijke voorwaarden van een AGVV-bepaling is voldaan, heeft de Europese Commissie in juni 2015 een aantal checklists opgesteld. Deze checklists zijn een handig hulpmiddel voor decentrale overheden die gebruik willen maken van de AGVV. Wel is het zo dat de checklists geen officiële documenten van de Europese Commissie zijn. Ook kan het zijn dat de checklists inmiddels op sommige punten verouderd zijn, doordat de AGVV sindsdien een aantal keer herzien is.

Om van de AGVV gebruik te kunnen maken moet dus altijd worden nagegaan of aan de toepasselijke voorwaarden, zoals neergelegd in AGVV, is voldaan. Hieronder zijn de checklists per categorie te vinden:

Welke procedure dient te worden gevolgd bij steunverlening op grond van de AGVV?

Steunmaatregelen die onder de AGVV vallen, hoeven niet ter goedkeuring gemeld te worden bij de Commissie. Kennisgeving en rapportage zijn echter wel verplicht. Uiterlijk twintig werkdagen nadat de steunmaatregel in werking treedt, moet de kennisgeving bij de Europese Commissie zijn afgerond. Als een gemeente of provincie tot de conclusie komt dat steun verleend kan worden op grond van de AGVV en er een kennisgevingsprocedure gestart moet worden, moet er contact worden opgenomen met het Coördinatiepunt staatssteun van het Kenniscentrum Europa decentraal.

In onze kennisgevingsbarometer vindt u meer informatie over de toepassing van de AGVV door decentrale overheden.

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en heeft u een vraag over de Algemene Groepsvrijstellingsverordening? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

Nieuws Algemene Groepsvrijstellingsverordening

EU-Hof beantwoordt vragen over de toepassing van de AGVV; steun met rente terugvorderen

Het Hof van Justitie van de EU heeft op 5 maart prejudiciële vragen beantwoord in een zaak omtrent onrechtmatig verkregen staatssteun op basis van de Algemene groepsvrijstellingsverordening (AGVV). Aangezien het Hof zich niet vaak uitspreekt over de toepassing van de AGVV, ook al betreft het hier de oude AGVV, is dit noemenswaardig. De Europese rechter heeft in dit geval geoordeeld dat de nationale autoriteiten er inderdaad toe verplicht zijn de steun met rente terug te vorderen.

Lees het volledige bericht

Factsheet gewijzigde AGVV gepubliceerd

In navolging van het eerdere drieluik heeft Europa decentraal de factsheet gewijzigde AGVV opgesteld. Dit naar aanleiding van de wijzigingen van de AGVV in de zomer van 2017 en de vele vragen die kenniscentrum Europa decentraal hierover heeft ontvangen. De factsheet geeft een handig overzicht met uitleg over alle wijzigingen van de AGVV. In het bijzonder raden we u de bijlage aan als  effectief hulpmiddel om precies te kunnen zien wat er in de tekst van de AGVV is aangepast.

Lees het volledige bericht

Staatssteun: drieluik wijzigingen AGVV (deel III): steun voor regionale luchthavens en zee- en binnenhavens

De Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV) is in de zomer van 2017 op een aantal punten gewijzigd. Deze wijzigingen bieden uitgebreidere mogelijkheden voor kennisgevingen die decentrale overheden doen onder toepassing van de AGVV. In de Europese Ster wordt in de vorm van een drieluik nader ingegaan op de wijzigingen van de AGVV en wordt de decentrale relevantie geduid. In dit derde en laatste deel van het drieluik wordt nader ingegaan op de nieuwe steuncategorieën regionale luchthavens en steun voor zee- en binnenhavens.

Lees het volledige bericht

Staatssteunvrijstellingen steeds vaker toegepast door decentrale overheden

Het jaar 2017 gaat de boeken in als een recordjaar wat betreft het gebruik van vrijstellingsverordeningen door Nederlandse decentrale overheden bij het verlenen van staatssteun. Zo zijn er vorig jaar 227 steunmaatregelen van decentrale overheden kennisgegeven bij de Europese Commissie om staatssteun geoorloofd te verstrekken. Deze aanhoudende stijgende trend wordt door de kennisgevingen-barometer van Europa decentraal inzichtelijk gemaakt.

Lees het volledige bericht

Staatssteun: drieluik wijzigingen AGVV (deel II)

De Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV) is afgelopen zomer op een aantal punten gewijzigd. Deze wijzigingen bieden uitgebreidere mogelijkheden voor kennisgevingen die decentrale overheden doen onder toepassing van de AGVV. In de Europese Ster wordt in de vorm van een drieluik nader ingegaan op de wijzigingen van de AGVV en wordt de decentrale relevantie geduid. In dit tweede deel van het drieluik wordt nader ingegaan op alle steuncategorieën die gewijzigd en/of verruimd zijn. De nieuwe steuncategorieën regionale luchthavens en steun voor zee- en binnenhavens komen in het derde deel aan bod.

Lees het volledige bericht

Staatssteun: drieluik wijzigingen AGVV (deel I)

De Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV) is in de zomer van 2017 gewijzigd. Dit kan gevolgen hebben voor kennisgevingen die decentrale overheden doen onder toepassing van de AGVV. In de komende edities van de Europese Ster verschijnt daarom een drieluik om de wijzigingen van de AGVV te duiden op decentrale relevantie. In het eerste deel wordt ingegaan op de wijzigingen van de algemene toepassingsvoorwaarden.

Lees het volledige bericht

Staatssteun: Commissie verruimt Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV)

De Europese Commissie heeft het toepassingsgebied van de Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV) uitgebreid. Bepaalde vormen van overheidssteun voor havens en luchthavens zijn hier in opgenomen. Ook zijn de steunmogelijkheden voor o.a. cultuur verruimd. De wijziging sluit aan op de Betere Regelgeving Agenda van de Commissie die als doel heeft dat de Europese wet- en regelgeving zo doeltreffend en efficiënt mogelijk is.

Lees het volledige bericht

Transparantieverplichtingen in AGVV & LGVV treden binnenkort in werking

Decentrale overheden die staatssteun verlenen onder toepassing van de AGVV en de LGVV, dienen vanaf 1 juli 2016 rekening te houden met de transparantievereisten die zijn opgenomen in deze en andere verordeningen. Als voorwaarde om steun toe te kennen overeenkomstig de AGVV en LGVV, moet met ingang van 1 juli 2016 over bepaalde steunmaatregelen op een nationale website informatie bekend worden gemaakt over deze steunmaatregelen en de begunstigden ervan. Lees het volledige bericht

Praktijk Algemene Groepsvrijstellingsverordening

Algemene groepsvrijstellingsverordening praktijk

Kennisgevingsprocedure AGVV

Binnen twintig dagen na de inwerkingtreding van een steunmaatregel onder de AGVV moet de betreffende decentrale overheid, namens de lidstaat, de Europese Commissie op de hoogte stellen door middel van kennisgeving. Er hoeft geen officiële melding gedaan te worden.

Gemeenten en provincies

Via het Coördinatiepunt Staatssteun van het Ministerie van BZK vraagt een gemeente of provincie een SANI-account aan. Daarin worden de gegevens aangeleverd. Het ministerie controleert de gegevens. De gemeente of provincie stuurt de kennisgeving door naar de Permanente Vertegenwoordiging bij de EU (PVEU) in Brussel die namens de lidstaat de melding indient bij de Commissie.

Waterschappen

Via het ministerie van I&M, Hoofddirectie Juridische Zaken/Algemeen Bestuurlijk-Juridische Zaken vraagt een waterschap een SANI-account aan. Daarin worden de gegevens aangeleverd. Het ministerie controleert de gegevens. Het waterschap stuurt de kennisgeving door naar de PVEU in Brussel die namens de lidstaat de melding indient bij de Commissie.

SANI

Via het online meldingssysteem State Aid Notifications Interactive (SANI) kunnen decentrale overheden staatssteun of vrijgestelde staatssteun melden of ter kennis geven. Via het betreffende ministerie kan er een account aangevraagd worden.

Kennisgevingsformulier

In bijlage III AGVV staat het benodigde formulier voor de kennisgeving. Deze kan via SANI ingevuld worden. De benodigde gegevens worden ook via SANI verstrekt. Via een compleet formulier stellen decentrale overheden de Commissie op de hoogte. Deze onderzoekt de kennisgeving niet inhoudelijk, maar kan deze wel achteraf controleren. Is het formulier niet compleet, dan kan de Commissie om aanvullende informatie vragen. Het formulier is een samenvatting van de steunmaatregel.

Decentrale overheden zijn verplicht de Commissie jaarlijks te rapporteren over de vrijgestelde staatssteun.

Publicatie steunmaatregel

De Commissie publiceert de samenvatting in het Publicatieblad van de EU en op haar eigen website. De decentrale overheid dient de volledige tekst van de steunmaatregel op internet te publiceren. Hierin zit verschil tussen een steunregeling en ad hoc steun:

1. Steunregeling

De tekst bevat de in de nationale wetgeving vastgestelde voorwaarden die de naleving van de toepasselijke bepalingen van de AGVV garanderen. De tekst moet toegankelijk blijven zolang de steunregeling van kracht is. De website waar de maatregels is te vinden, wordt gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU.

2. Ad hoc steun

De tekst bevat een uitdrukkelijke verwijzing naar de bijzondere bepalingen uit hoofdstuk II AGVV op basis waarvan deze steun is verleend. Er moet verwezen worden naar de in de nationale wetgeving vastgestelde voorwaarden die de naleving van de toepasselijke bepalingen van de AGVV garanderen.

Commissiebrief over stimulerend effect steun aan grote ondernemingen

Decentrale overheden mogen alleen steun op basis van AGVV geven, als dit daadwerkelijk een stimulerend effect heeft. De steunmaatregelen moeten reëel bijdragen aan het scheppen van banen en het versterken van het Europees concurrentievermogen.

Aantonen stimulerend effect

Wanneer grote ondernemingen de AGVV steun krijgen, moeten zij bij de steunverlenende overheid duidelijk aantonen, dat dit stimulerend effect heeft. De begunstigde onderneming levert hiervoor documenten in, die aan drie eisen moeten voldoen:

1. De levensvatbaarheid van het project met en zonder steun, moet goed onderzocht zijn.
2. Het document moet aan de steunverlener ter beschikking zijn gesteld.
3. Het document moet een geloofwaardige analyse van het stimulerend effect bevatten.

De steunverlenende overheid controleert de documenten zorgvuldig.

Informatiewijzer staatssteun

Meer hierover leest u in de Informatiewijzer Staatssteun, hoofdstuk 6 en checklist.

Praktijkvragen Algemene Groepsvrijstellingsverordening

Welke voorwaarden stelt de AVG aan de publicatieplicht van beschikkingen op grond van de staatssteunregels?

In hoeverre moeten decentrale overheden rekening houden met de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) bij publicatieplicht op grond van de staatssteunregels? De AVG kan namelijk van belang zijn bij de publicatie van sommige staatssteunbeschikkingen, bijvoorbeeld wanneer steun aan een agrariër wordt verleend, die ook woont op zijn agrarisch bedrijf. Is een decentrale overheid verplicht om zulke persoonsgegevens te vermelden in de beschikking? Of is de AVG niet van toepassing op de staatssteunregels?

Bekijk het antwoord

Kan de gemeente staatssteunproof steun verlenen aan een orkest?

Onze gemeente heeft een subsidieaanvraag van een orkest ontvangen. Het orkest wil de aangevraagde subsidie aanwenden om een nieuwe en beter uitgeruste oefenruimte te huren. Gezien de culturele en maatschappelijke functie die het orkest vervult, wil de gemeente graag aan het subsidieverzoek van het orkest voldoen. De gemeente vraagt zich echter af of een dergelijke subsidie staatssteun oplevert en, zo ja, of de voorgenomen steun zogezegd ‘staatssteunproof’ kan worden verleend.

Bekijk het antwoord

Hoe netto-inkomsten museum berekenen conform vrijstelling cultuursteun in nieuwe AGVV?

Onze provincie wil een subsidie geven voor de restauratie van een museum. Het gaat om een groot bedrag investeringssteun en om een museum met internationale uitstraling. Om deze subsidie staatssteunproof te maken, wil de provincie de cultuurvrijstelling (artikel 53) in de nieuwe Algemene groepsvrijstellingsverordening gebruiken. Lid 6 stelt echter als voorwaarde dat netto-inkomsten moeten worden terugbetaald. Onze subsidie wordt alleen verleend voor de restauratie van monumentale onderdelen en niet voor de kunstcollectie. Moeten wij bij het berekenen van netto-inkomsten nu de inkomsten van het hele museum meenemen? En welke termijn moet de provincie aanhouden: de looptijd van de subsidie of de afschrijvingsperiode van de investering?

Bekijk het antwoord

Hoe kunnen we lopende steun in overeenstemming met de nieuwe AGVV maken?

Onze provincie heeft de afgelopen jaren regelmatig de Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV) toegepast om ondernemingen te kunnen steunen. De AGVV is gebruikt om zowel steunregelingen als individuele steun ‘staatssteunproof’ te maken. Onlangs is de nieuwe AGVV in werking getreden. Hoe moeten wij omgaan met steun die is kennisgegeven onder de oude AGVV en die langer doorloopt dan dat deze verordening geldig is?

Bekijk het antwoord

Publicaties Algemene Groepsvrijstellingsverordening