Zoeken
Staatssteun
Subonderwerpen

Nationale financierings­maatregelen

Het kabinet heeft op 17 maart een noodpakket van verschillende economische maatregelen gepresenteerd met betrekking tot de gevolgen van het coronavirus. Voor decentrale overheden die voornemens zijn eigen steunregelingen op te stellen is het goed om van deze maatregelen kennis te nemen, om overlap en cumulatie tussen verschillende nationale regelingen te voorkomen. Een actueel overzicht van de financiële regelingen van het Rijk is te vinden op deze webpagina.

Ondersteuning zelfstandig ondernemers

Door een beroep op de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) kunnen ondernemers ondersteuning aanvragen in de vorm van een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en/of een lening voor bedrijfskapitaal. De regeling is gebaseerd op het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz), maar kent verschillende versoepelde voorwaarden ten opzichte van de Bbz. Wel moet het verlies van inkomen daadwerkelijk een gevolg van de coronacrisis zijn. Als later blijkt dat de ondernemer toch geen recht had op de regeling, kan de gemeente de bijstand terugvorderen en mogelijk een boete opleggen.

Uitvoering door gemeenten

De Tozo wordt uitgevoerd door gemeenten. Om gemeenten te ondersteunen bij de uitvoering van de Tozo staat er op de website van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten een toolkit Tozo. De toolkit bevat een modelaanvraagformulier, een instructiehandreiking en een FAQ.

De lening voor bedrijfskrediet zal worden verstrekt als de-minimissteun. Omdat er sprake is van een niet-marktconforme rente bij deze lening, is er namelijk in principe sprake van staatssteun. Om de Tozo lening ‘staatssteunproof’ te verstrekken, is er voor gekozen om deze lening onder de de-minimisverordening te verstrekken. Wanneer er echter in de afgelopen drie belastingjaren meer dan €200.000 de-minimissteun is ontvangen, kan er geen beroep meer worden gedaan op de Tozo lening voor bedrijfskapitaal of andere financieringsregelingen die op de-minimis gebaseerd zijn. Zoals bijvoorbeeld de TOGS of de regeling subsidie vaste lasten MKB COVID-19. Dat betekent dat de gemeente en de ontvangende onderneming moeten controleren of de onderneming met het ontvangen van de Tozo-steun de maximaal toegestane steun niet overschrijdt. Ook moeten gemeenten erop letten dat zij de informatie over de steunverlening tien jaar moeten bewaren. 

Grensoverschrijdende zelfstandigen

Per 1 mei 2020 is er een mogelijkheid gecreëerd voor zelfstandig ondernemers die grensoverschrijdende activiteiten uitvoeren om een beroep te doen op de Tozo. De regeling betreft:

  1. Zelfstandigen die woonachtig zijn in Nederland met een bedrijf of zelfstandig beroep buiten Nederland. De regeling gaat voor hen in per 18 mei en wordt uitgevoerd door elke gemeente in Nederland.
  2. Zelfstandigen die niet in Nederland woonachtig zijn met een bedrijf of zelfstandig beroep in Nederland. De regeling gaat voor hen in per 8 mei en wordt uitgevoerd door de gemeente Maastricht.

De inwerkingtredingsdata hebben geen invloed op het aantal maanden dat recht bestaat op algemene bijstand, aangezien het besluit (de Tozo) terugwerkt tot en met 1 maart 2020.

Tozo 2.0

Eind mei liep de Tozo 1.0 af. Van 1 juni tot 30 september is daarom de Tozo 2.0 van kracht. Een belangrijke wijziging ten opzichte van Tozo 1.0 is dat bij Tozo 2.0 een partnerinkomenstoets wordt gehanteerd wanneer er een aanvullende uitkering levensonderhoud wordt aangevraagd. Dit betekent dat het inkomen van de partner meetelt bij het bepalen van het recht op en de hoogte van de Tozo – uitkering. Een andere wijziging ten aanzien van de aanvraag van een lening bedrijfskapitaal is dat er een verklaring moet zijn dat er geen surseance van betaling of faillissement is aangevraagd of verkregen voor de aanvrager, de onderneming of één van de vennoten waarmee wordt samengewerkt.

Veelgestelde vragen over Tozo, Rijksoverheid
Ondersteuning digitale afhandeling Tozo, VNG

Loonkosten

De tijdelijke Noodmaatregel voor behoud van Werkgelegenheid (NOW) is bedoeld voor werkgevers die als gevolg van het coronavirus kampen met een substantieel omzetverlies (ten minste 20%). Zij kunnen bij het UWV een aanvraag indienen voor een tegemoetkoming van maximaal 90% van de loonkosten, en hiervoor een voorschot ontvangen. Hiermee kunnen zij werknemers met een vast en met een flexibel contract doorbetalen. Er gelden twee voorwaarden:

– Werkgevers ontslaan in de subsidieperiode geen personeel om bedrijfseconomische redenen;
– Werkgevers betalen de lonen door.

Sinds 1 mei is de concernbepaling in de NOW-regeling verruimd. Voorheen was het niet mogelijk voor een werkmaatschappij, met een winstverlies van minimaal 20%, om aanspraak te maken op de regeling, wanneer ze deel uitmaakt van een concern zonder winstverlies. Dit kan tot veel banenverlies leiden. Vanaf nu is het, onder twee voorwaarden, ook in deze situatie mogelijk om een beroep te doen op de NOW:

– het concern waartoe de werkmaatschappij behoort moeten verklaren dat ze over 2020 geen dividend uitkeren, bonussen uitkeren of eigen aandelen inkopen
– het concern moet tot een akkoord komen met vakbonden of een vertegenwoordiging van werknemers over werkbehoud

De tegemoetkoming kan vanaf 1 maart in ieder geval voor drie maanden aangevraagd worden.

Met de verlenging van de NOW-regeling kan de tegemoetkoming vanaf 6 juli ook voor de maanden juni, juli en augustus worden aangevraagd. Hierbij gelden deze voorwaarden:

– Werkgevers kunnen personeel om bedrijfseconomische redenen ontslaan, maar zij moeten met de vakbonden overleggen wanneer het gaat om ontslag van meer dan 20 medewerkers.
– Werkgevers moeten hun medewerkers stimuleren om aan bij- en omscholing te doen.

De NOW vervangt de Reguliere Werktijdverkorting regeling (Wvt), die niet op de explosieve stijging van het aantal aanvragen berekend was.

staatssteunregels

In de verlenging van de NOW – regeling is ook een bepaling opgenomen dat de regeling niet kwalificeert als staatssteun in de zin van artikel 107 lid 1 VWEU, omdat het een generieke regeling betreft. Er is daarmee dan ook geen sprake van selectiviteit. Doordat steun op grond van deze regeling niet als staatssteun kwalificeert, staan de Europese staatssteunregels er niet aan in de weg om de steun met andere steunmaatregelen te combineren.

Veelgestelde vragen over de NOW, Rijksoverheid
Aanvraag indienen NOW, UWV

Vaste lasten MKB

Met de verlenging van het  noodpakket banen en economie (20 mei) kunnen MKB-ondernemers, naast de tegemoetkoming voor loonkosten, ook een tegemoetkoming voor hun materiële vaste lasten aanvragen. Zij krijgen op basis van de omvang van het bedrijf, de  hoogte van de vaste kosten en de mate van omzetderving (minimaal 30 procent) een tegemoetkoming voor hun vaste lasten tot een maximum van 20.000 euro voor de komende drie maanden.

Deze regeling is bedoeld voor ondernemingen actief in de sectoren genoemd in de TOGS- regeling.

Ondersteuning specifieke sectoren

Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren Covid-19 (TOGS) was bedoeld voor ondernemingen in een aantal sectoren die direct gevolgen ondervinden van de maatregelen van het kabinet. Bijvoorbeeld in de horeca, evenementensector, reisbranche en bij contactberoepen. De tegemoetkoming was voor die ondernemers waarvan de hoofdactiviteit overeenkomt met een van de vastgestelde SBI-codes. Sinds 15 april waren er meerdere ondernemingen toegevoegd aan de TOGS- regeling. Denk hierbij aan contactberoepen zoals tattooshops en ook kleinere MKB-winkeliers in de food sector, dienstverlening zoals taxi’s, praktijken van onder andere tandartsen en fysiotherapeuten.

De steun was bedoeld voor ondernemingen die in de periode van 16 maart tot 15 juni een bepaald omzetverlies ondervinden. Deze ondernemers konden een eenmalige tegemoetkoming van € 4.000 aanvragen om hun vaste lasten te kunnen betalen. De regeling stond open van 27 maart tot 26 juni 2020. Het is dus niet meer mogelijk om de TOGS aan te vragen.  

Veelgestelde vragen over de TOGS, Rijksoverheid
Aanvraag indienen TOGS, RVO

Specifieke kredietmogelijkheden voor startups en scale-ups

Sinds 15 april hebben ook startups, scale-ups en andere innovatieve bedrijven die getroffen worden door de coronacrisis de mogelijkheid om een overbruggingskrediet aan te vragen, de Corona-OverbruggingsLening (COL -faciliteit). Deze bedrijven hebben doorgaans geen bankrelatie. Daarom zullen op verzoek van het kabinet de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) deze kredieten gaan verstrekken. Het kabinet stelt hiervoor in eerste instantie 100 miljoen euro ter beschikking. De verwachting is dat deze regeling in de vierde week van april toegankelijk zal zijn.

Aanvraag en criteria COL, ROM

Aanvullende maatregelen op het noodpakket voor de landbouwsector

  • Sierteelt en specifieke onderdelen voedingstuinbouw
    Voor de sierteelt en specifieke onderdelen voedingstuinbouw was er een omzetschaderegeling ter hoogte van 600 miljoen euro. De regeling was er voor bedrijven in deze sectoren die te maken hebben met een forse omzetdaling. Uitgangspunt is dat de eerste 30 procent van de omzetderving voor ondernemers is en de overheid de resterende 70 procent van de schade voor een aanzienlijk deel compenseert. Deze regeling is inmiddels gesloten.
  • Fritesaardappelen
    Fritesaardappeltelers kregen een compensatie voor de hoeveelheid fritesaardappelen die zij nog in opslag hebben. De vergoeding geldt voor aardappelen die dit seizoen niet meer verwerkt kunnen worden tot frites en bedraagt 40 procent van de gemiddelde marktwaarde van de periode september 2019 t/m februari 2020. In totaal is hier 50 miljoen euro voor beschikbaar. Deze regeling is inmiddels gesloten.

financiering openbaar vervoer

Het openbaar vervoer is een vitale sector die gedurende de corona crisis, met weinig inkomsten is blijven functioneren. Het rijk heeft 1,5 miljard beschikbaar gesteld om het openbaar vervoer te financieren. Deze loopt via een beschikbaarheidsvergoeding bedoeld voor al het openbaar vervoer onder een concessie (gebiedsconcessies, lijnconcessies en lijnovereenkomsten). De vergoeding loopt vanaf 01 maart tot eind 2020.

Daarbij is afgesproken dat de decentrale overheden en het ministerie van OCW de bijdragen vanuit de huidige concessieafspraken en OV-studentenkaart doorbetalen. 

Ook hier gelden de voorwaarden dat er geen dividend mag worden uitgekeerd en er geen bonussen of ontslagvergoedingen aan bestuurders mag worden verstrekt.

Borgstelling kredieten en garanties

  • Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat staat via de Borgstelling MKB-kredieten (BMKB) garant voor de kredieten aan ondernemers, zodat zij makkelijker geld kunnen lenen. Ondernemers kunnen hiervoor terecht bij kredietverstrekkers, zoals banken. De borgstelling voor het midden- en kleinbedrijf wordt verruimd om zo de liquiditeitsproblemen die ondernemingen kunnen ondervinden op te lossen. Zo wordt de omvang van het borgstellingskrediet in de BMKB verhoogd van 50% naar 75%. De borg van de overheid bedraagt 90% van dit borgstellingskrediet. Daarnaast wordt de regeling ook toepasbaar op overbruggingskredieten en rekening-courantkredieten met een looptijd tot twee jaar. Sinds 15 april is de premie voor de BMKB verlaagd van 3.9% naar 2%. Door deze verlaging wordt financiering toegankelijker voor ondernemers. Daarnaast wordt het garantiebudget van de BMKB verhoogd van de beschikbare 765 miljoen euro naar 1,5 miljard euro. Ook is het mogelijk dat non-bancaire financiers zich kunnen accrediteren om hun bestaande klanten te financieren onder de coronamodule van de BMKB.
  • De Borgstelling MKB-Landbouwkredieten (BL) is beschikbaar voor land- en tuinbouwbedrijven. De overheid verleent tijdelijk een gunstigere borgstelling voor werkkapitaal, waarmee banken enkele tientallen miljoenen werkkapitaal kunnen verstrekken.
  • Met de Garantie Ondernemersfinanciering (GO-regeling) kan de overheid voor het MKB 90% en voor middelgrote ondernemingen 80% garantie geven op bankleningen en bankgaranties. Met als voorwaarde dat ze worden getroffen door Covid-19. Het garantiebudget van de GO is verhoogd van € 1,5 miljard naar € 10 miljard. (Voorheen verhoogd van € 400 miljoen tot € 1,5 miljard.) Er kunnen leningen en garanties verstrekt worden vanaf € 1,5 miljoen tot maximaal € 50 miljoen per onderneming. 
  • De regeling Klein krediet Corona (KKC) is gericht op micro-, klein- en middenbedrijven die vaak een kleinere lening nodig hebben, wat moeilijker te verkrijgen is bij banken. Ondernemingen met een minimale omzet van € 50.000 kunnen een lening aanvragen van minimaal €10.000 en maximaal € 50.000. De looptijd is maximaal 5 jaar met een rentepercentage van maximaal 4%. De staat zal voor 95% garant staan voor de lening en de onderneming betaald een eenmalige vergoeding van 2% aan de staat. Bedrijven kunnen in elk geval bij de Rabobank, ABN AMRO, ING, de Volksbank en Triodos terecht om een lening op basis van deze regeling aan te vragen. De regeling is goedgekeurd door de Europese Commissie.

Veelgestelde vragen over BMKB, Rijksoverheid
Veelgestelde vragen over BL, Rijksoverheid
Veelgestelde vragen over GO, Rijksoverheid

Belastingen

Bedrijven die in financiële problemen verkeren als gevolg van de coronacrisis krijgen de mogelijkheid om bijzonder uitstel van belastingbetaling aan te vragen. Dit heeft betrekking op alle aanslagen inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, omzetbelasting (btw), loonheffingen, kansspelbelasting, assurantiebelasting, verhuurdersheffing, milieubelastingen (energiebelasting/opslag duurzame energie, kolenbelasting, afvalstoffenbelasting, belasting op leidingwater), accijns (minerale oliën, alcohol en tabak), verbruiksbelasting alcoholvrije dranken en de belastingen Caribisch Nederland.

Voor alle genoemde belastingen geldt dit versoepelde uitstelbeleid tot 19 juni 2020. Met de verlening van het noodpakket geldt dit uitstelbeleid tot 1 september 2020.Als het verzoek tot uitstel wordt toegekend, zal de invordering door de Belastingdienst worden stopgezet. Eventuele verzuimboetes voor het niet of niet op tijd betalen van belasting worden teruggedraaid. Bedrijven die voor langer dan drie maanden uitstel van betaling willen aanvragen moeten verklaren dat ze geen dividenden en bonussen uitkeren, of eigen aandelen inkopen.

Als bedrijven verwachten dat ze een lager inkomen zullen hebben door het coronavirus kunnen ze om een lagere voorlopige aanslag vragen bij de Belastingdienst.

Gemeenten overwegen ook om het innen van toeristenbelasting stop te zetten. Het Rijk is in overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten hoe deze maatregel door gemeenten kan worden ingevuld.

Veelgestelde vragen over belastingmaatregelen, Rijksoverheid
Aanvraag uitstel belastingen, Belastingdienst

Bronnen

Maatregelen economische maatregelen: Kamerbrief 12 maart 2020
Maatregelen noodpakket banen en economie: Kamerbrief 17 maart 2020
Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid: Kamerbrief 31 maart 2020
TOGS en aanvullende maatregelen financiering bedrijven: Kamerbrief 07 april 2020
Aanvullende maatregelen op het noodpakket: Kamerbrief 15 april 2020
Noodpakket 2.0: Kamerbrief 20 mei 2020
Financiering OV: Nieuwsbericht