Steun voor milieubescherming

Decentrale overheden kunnen op allerlei manieren maatregelen treffen om de groene transitie te stimuleren. Milieubescherming heeft prioriteit voor Europa. Ondernemingen spelen een grote rol in het verbeteren van het milieu. Het verlenen van steun voor groene projecten is dan ook onder voorwaarden toegestaan. Denk hierbij aan steun voor het aanschaffen van elektrische auto’s, schone rondvaartboten of het opwekken van hernieuwbare energie met zonnepanelen en windmolens. Wat is het staatssteunrechtelijke kader voor steun voor milieubescherming? Aan welke voorwaarden moet zijn voldaan? Hieronder treft u meer informatie over staatssteun voor milieubescherming.

Waar zijn de staatssteunregels voor milieubescherming te vinden?

Gemeenten, provincies en waterschappen die steun willen verstrekken voor milieubescherming en duurzaamheidsprojecten krijgen te maken met de staatssteunregels. Deze regels zijn te vinden in:

Verder kunnen ook de de-minimisvrijstelling van toepassing zijn bij het verlenen van steun voor groene projecten en de Kaderregeling voor O&O&I op steun voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie op milieugebied. Milieusteun voor de landbouwsector (primaire productie) valt onder de staatssteunregels voor landbouw.

Welke mogelijkheden zijn er onder de AGVV voor milieusteun?

In deel 7 van de Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV) zijn de steunmogelijkheden voor milieubescherming benoemd. Dit betreffen de volgende bepalingen:

  • Investeringssteun om ondernemingen in staat te stellen verder te gaan dan Unienormen inzake milieubescherming of om, bij ontstentenis van Unienormen, het niveau van milieubescherming te verhogen (artikel 36);
  • Investeringssteun voor publiek toegankelijke oplaad- of tankinfrastructuur voor emissiearme en emissievrije wegvoertuigen (artikel 36bis);
  • Investeringssteun ten behoeve van vroege aanpassing aan toekomstige Unienormen (artikel 37);
  • Investeringssteun ten behoeve van energie-efficiëntiemaatregelen (artikel 38);
  • Investeringssteun ten behoeve van energie-efficiëntieprojecten in gebouwen in de vorm van financiële instrumenten (artikel 39);
  • Investeringssteun ten behoeve van hoogrenderende warmtekrachtkoppeling (artikel 40);
  • Investeringssteun ter bevordering van energie uit hernieuwbare energiebronnen (artikel 41);
  • Exploitatiesteun ter bevordering van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen (artikel 42);
  • Exploitatiesteun ter bevordering van in kleinschalige installaties uit hernieuwbare energiebronnen opgewekte energie (artikel 43);
  • Steun in de vorm van kortingen op milieubelastingen krachtens Richtlijn 2003/96/EG (artikel 44);
  • Investeringssteun voor de sanering van verontreinigde terreinen (artikel 45);
  • Investeringssteun voor energie-efficiënte stadsverwarming en -koeling (artikel 46);
  • Investeringssteun ten behoeve van recycling en hergebruik van afval (artikel 47);
  • Investeringssteun voor energie-infrastructuur (artikel 48);
  • Steun ten behoeve van milieustudies (artikel 49).

Voorwaarden verlenen steun op basis van de AGVV

Voor het verlenen van steun op basis van één (of meerdere) van deze steunmogelijkheden moet worden voldaan aan de specifieke voorwaarden gesteld in het toepasselijke artikel, maar ook aan de algemene voorwaarden van de AGVV. Denk bijvoorbeeld aan de aanmelddrempels uit artikel 4 AGVV. Meer hierover leest u op de pagina over de Algemene Groepsvrijstellingsverordening. Voor steun op basis van de AGVV dient een kennisgevingsprocedure te worden doorlopen.

Bij het zien van deze steunmogelijkheden kunnen verschillende vragen spelen. Wat zijn bijvoorbeeld ‘Unienormen’ zoals benoemd in artikel 36? Met ‘communautaire norm’ of ‘Unienorm’ wordt bedoeld:

– een verplichte Europese norm, waarin de op milieugebied te bereiken normen per onderneming zijn vastgesteld. Een voorbeeld van een Europese richtlijn met normen die ook voor ondernemingen kunnen gelden, is de Europese richtlijn luchtkwaliteit (Richtlijn 2008/50/EG), met normen voor de uitstoot van fijnstof.
– de verplichting op grond van Richtlijn Industriële Emissies (Richtlijn 2010/75/EU) om de beste beschikbare technieken (BAT’s) te gebruiken en ervoor te zorgen dat de emissieniveaus van verontreinigde stoffen niet hoger zijn dan bij de toepassing van de BAT’s.

Welke steunmogelijkheden zijn er onder de Richtsnoeren klimaat, milieubescherming en energie 2022?

Op basis van de Richtsnoeren staatssteun ten behoeve van klimaat, milieubescherming en energie 2022 kan zowel investeringssteun als exploitatiesteun worden verleend voor verschillende categorieën. De steuncategorieën in de Richtsnoeren zijn de volgende:

  • Steun voor reductie en verwijdering van broeikasgasemissies, onder meer via steun voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie (par. 4.1.);
  • Steun voor de verbetering van de energie- en milieuprestaties van gebouwen (par. 4.2.);
  • Steun voor schone mobiliteit (par. 4.3.);
  • Steun voor hulpbronnenefficiëntie en voor de transitie naar een circulaire economie (par. 4.4.);
  • Steun voor het voorkomen of reduceren van verontreiniging niet afkomstig van broeikasgassen (par. 4.5.);
  • Steun voor het herstel van milieuschade, de rehabilitatie van natuurlijke habitats en ecosystemen, de bescherming of het herstel van de biodiversiteit en de uitvoering van nature-based solutions voor klimaatadaptatie en -mitigatie (par. 4.6.);
  • Steun in de vorm van belasting- of heffingskortingen (par. 4.7.);
  • Steun voor de zekerheid van de elektriciteitsvoorziening (par. 4.8.);
  • Steun voor energie-infrastructuur (par. 4.9.);
  • Steun ten behoeve van stadsverwarming en stadskoeling (par. 4.10.);
  • Steun in de vorm van kortingen op elektriciteitsheffingen voor energie-intensieve gebruikers (par. 4.11.);
  • Steun voor de sluiting van elektriciteitscentrales die kolen, turf of schalieolie gebruiken en van mijnbouwactiviteiten in verband met de winning van kolen, turf of schalieolie (par. 4.12.);
  • Steun voor studies of consultancydiensten inzake klimaat, milieubescherming en energie (par. 4.13.).

De Richtsnoeren zijn niet van toepassing op staatssteun voor O&O&I aangezien daar een Kaderregeling voor bestaat. Ook zijn de Richtsnoeren niet van toepassing op staatssteun die valt onder de voorschriften inzake staatssteun in de landbouw- en bosbouwsector of in de visserij- en aquacultuursector. 

Verlenen van steun op basis van de Richtsnoeren: melden

Overheden kunnen op basis van de Richtsnoeren projecten in het kader van de groene transitie financieel steunen. Hierbij kan gedacht worden aan projecten op het gebied van milieubescherming, uitstootreductie en de productie van groene energie. Met behulp van de Richtsnoeren zorgt de Commissie ervoor dat de staatssteunregels een volwaardige rol spelen bij het ondersteunen van de Green Deal.

De Richtsnoeren geven vooraf duidelijkheid over de manier waarop de Europese Commissie steun zal beoordelen wanneer zij individuele goedkeuring moet verlenen voor steun die bij haar wordt aangemeld. Lidstaten die steun melden op basis van artikel 108 lid 3 VwEU vergroten hun kans op goedkeuring door de Europese Commissie als zij ervoor zorgen dat de steun aansluit bij de voorwaarden die daarvoor in Richtsnoeren worden gesteld. Steun op basis van een steuncategorie uit de Richtsnoeren dient dus te worden gemeld bij de Europese Commissie.

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

Jurisprudentie Steun voor milieubescherming

Milieusteun

PbEU, 30 november 2010. Provincie Limburg

Zaak C110/54. De provincie Limburg heeft een woningbouwstichting een ad hoc subsidie gegeven voor een energiebesparend en CO2 reducerend project. De kleine onderneming wil gasabsorptiewarmtepompen installeren op de daken van woonflats.

In het subsidiebesluit verwijst de provincie Limburg naar art. 21 lid 4 en 5 AGV. De subsidie dekt de extra kosten die nodig zijn om het hoge niveau van energiebesparing te bereiken. De provincie heeft de toegestane vereenvoudigde methode gehanteerd om extra kosten te berekenen (art. 21 lid 4 en 5 en art. 18 lid 6 en 7 AGV).

De provincie draagt 32% bij aan het project. Het steunbedrag blijft onder de toegestane drempel van 40%.

Nieuws Steun voor milieubescherming

Eerste aanpassing POP3 bekendgemaakt

De Europese Commissie heeft op 6 januari 2016 ingestemd met de eerste aanpassing van het derde Plattelandsontwikkelingsprogramma 2014-2020 (POP3). In de eerste aanpassing komt onder meer een grote wijziging op het gebied van agrarisch natuurbeheer, meer EU-middelen voor water en aanvullende ondersteuning voor een aantal knelsectoren. De Nederlandse provincies zijn verantwoordelijk voor het verstrekken van POP3-subsidies.
Lees het volledige bericht

De MiliEUverkenner is weer up-to-date!

Wilt u voor uw gemeente, provincie of waterschap snel de stand van zaken omtrent milieuregelgeving vinden? Dat kan met de MiliEUverkenner! Alle informatie is nu nog makkelijker te vinden, want de MiliEUverkenner heeft een andere indeling. Europa decentraal wil de milieuexperts hartelijk danken voor hun bijdrage, omdat zij meerdere malen per jaar een inhoudelijke bijdrage leveren aan de MiliEUverkenner.
Lees het volledige bericht

Franse zaak toont ruime steunmogelijkheden onderzoeksprojecten

Decentrale overheden kunnen onderzoeksprojecten financieel steunen zonder de staatssteunregels te overtreden. Voorwaarden daarbij zijn dat deze projecten bijdragen aan Europese doelstellingen op het gebied van wetenschap en milieu en er geen sprake is van een buitensporige verstoring van de concurrentie op de interne markt. Dit blijkt uit goedkeuring door de Europese Commissie van Franse steun aan een onderzoeksprogramma op het gebied van groene chemie.

Lees het volledige bericht

Commissie: ‘staatssteun aan duurzame energie tot minimum beperken’

Staatssteun aan duurzame energie moet tot een minimum worden beperkt. De Europese Commissie heeft 5 november twee richtsnoeren gepubliceerd inzake overheidsinterventies op de energiemarkt omdat zij subsidiëring van duurzame stroom marktverstorend vindt werken. De staatssteunregels bieden decentrale overheden momenteel nog vrijstellingen op het staatssteunverbod voor steun aan hernieuwbare energie en energiebesparing.

Lees het volledige bericht

Praktijk Steun voor milieubescherming

Milieusteun praktijk

Vrijgestelde steunmaatregelen onder de AGVV

Enkele voorbeelden van vrijgestelde steunmaatregelen onder de AGVV zijn:

– Energiebesparing woningcorporatie, provincie Limburg;
– Subsidieregeling ‘stimulering verbetering luchtkwaliteit’, provincie Noord-Holland;
– Eenmalige subsidie NUON Helianthos voor flexibele zonnecellen, stadsregio Arnhem-Nijmegen;
– Bio-energiecentrale Meerhoven, gemeente Eindhoven;
– Subsidie aan Biomassacentrale Treurenburg, provincie Noord-Brabant;
– Garantiefonds Energie, provincie Utrecht.

Zie Voorbeelden van vrijgestelde steunmaatregelen onder de AGVV voor uitgebreide informatie over bovenstaande voorbeelden.

Goedgekeurde steunmaatregelen onder de Richtsnoeren

Enkele voorbeelden van goedgekeurde steunmaatregelen onder de Richtsnoeren zijn:

– Beschikkingen over windenergie;
– Nederlandse garantiefaciliteit voor geothermische energie;
– Subsidieregeling Vitaal, provincie Gelderland;
– Warmtebedrijf NV, gemeente Rotterdam;
– Eneco duurzame energie, provincie Zuid-Holland.

Zie Voorbeelden van goedgekeurde steunmaatregelen onder de Richtsnoeren voor uitgebreide informatie over bovenstaande voorbeelden.

Beschikkingen over windenergie

In 2011 keurde de Europese Commissie een reeks Nederlandse steunmaatregelen voor windenergie goed op basis van de Richtsnoeren:

– Aid for offshore wind farm Buitengaats (SA.31961);
– Aid for offshore wind farm Zee energie (SA.31962);
– Wind farm project Acousticon (SA.32855);
– Creil (SA.32856);
– Zuidermeerdijk (SA.32857);
– Wind farm project VWW (SA.32858);
– Westermeerwind (SA.32859).

Deze beschikkingen zijn nog niet gepubliceerd.

Praktijkvragen Steun voor milieubescherming

Moet steun aan een project voor CO2-reductie en energiebesparing gemeld worden als staatssteun?

Onze gemeente wil een project financieren waarmee CO2-reductie en energiebesparing wordt nagestreefd. Het betreft een technische installatie tussen een aantal bedrijven op een bedrijventerrein, om de restwarmte die bij industriële processen vrijkomt te kunnen gebruiken voor de verwarming van andere bedrijven op het terrein. Moeten we dit project melden als staatssteun bij de Europese Commissie, of komen we voor een bepaalde vrijstelling in aanmerking ?

Bekijk het antwoord

Hoe werken de staatssteunregels bij een niet-marktconforme lening?

Onze gemeente wil milieusteun verlenen aan een bedrijf voor het aanbrengen van warmtecollectoren op het dak van een groot kantoorpand. De gemeente wil de steun niet als een subsidie verlenen, maar deze in de vorm van een niet-marktconforme lening gieten. Het voordeel dat het bedrijf krijgt dankzij een lage, niet-marktconforme rente is gelijk aan de hoogte van het oorspronkelijke subsidiebedrag. De lening wordt hoger dan het aanvankelijke subsidiebedrag. Is dit toegestaan volgens de staatssteunregels?

Bekijk het antwoord

Kan ons waterschap (staats)steun verlenen aan een energieberijf voor energiebesparingen?

Ons waterschap wil aan een energiebedrijf steun verlenen voor het uitvoeren van energiebesparende maatregelen. Het energiebedrijf zal oppervlaktewater oppompen en het koelproces van een groot aantal kantoren verzorgen. Het toedienen van ijzerchloride (defosfateringsproces) komt voor de rekening van het waterschap. Door dit proces kan het energiebedrijf koelwater afkomstig van de koudeproductiecentrale lozen en koud water leveren aan haar klanten. Is hier sprake van staatssteun?

Bekijk het antwoord

Zijn Green deals staatssteunproof?

Onze gemeente neemt deel aan een Green Deal met als doel het opknappen van bestaande gebouwen om energiebesparing te bereiken. Aan deze Green Deal nemen het Rijk, marktpartijen, gemeenten, woningcorporaties en provincies deel. Naast kennisdeling en informatieuitwisseling steken deze partijen financiële middelen in het opknappen van gebouwen. Wij vroegen ons af of de Green Deals standaard staatssteunproof zijn?

Bekijk het antwoord

Mag onze gemeente steun verlenen voor de afvang, transport en opslag van CO2?

De gemeente wil subsidie verlenen aan een project op het gebied van CO2 afvang, transport en opslag. Het betreft een voorbereidingstraject voor investeringen in transport en opslagfaciliteiten. Wordt CO2 afvang, transport en opslag gezien als milieubeschermingsmaatregel? Mag de gemeente steun verlenen aan dit project binnen de kaders van de Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV) of de Richtsnoeren Milieusteun?

Bekijk het antwoord

Moet subsidie aan een waterschap worden gekwalificeerd als staatssteun?

In het kader van een project voor verbetering van het natuurherstel in een waterwinningsgebied verleent de provincie een subsidie van € 2 miljoen aan een waterschap. Het waterschap zal diverse werkzaamheden uitvoeren, zoals de verplaatsing van de waterwinning naar een ander gebied. Er wordt nu gesteld dat het subsidiebesluit wellicht gekwalificeerd moet worden als staatssteun. Is dat inderdaad zo?

Bekijk het antwoord

Publicaties Steun voor milieubescherming

Milieusteun publicaties

Factsheet Green Deals, met welke staatssteun-, aanbesteding- en mededingingsregels krijgen decentrale overheden bij Green Deals te maken?
Pluk de vruchten van de interne markt, Europa decentraal en Universiteit Utrecht, paragraaf 5.6.2 bevat mogelijkheden van het milieusteunkader
Europese milieuwetgeving en decentrale overheden, Europa decentraal, deel IV bevat de verhouding tussen Europese milieudoelen en de interne markt
Lokale Duurzame Energiebedrijven, wetten en regels
1001 vragen over staatssteun, Europa decentraal
Informatiewijzer Staatssteun, ministerie van BZK en Europa decentraal
Veelgestelde vragen Richtsnoeren milieusteun
EU-regels voor milieusteun flink verruimd, Energy Magazine 2008, met de betekenis van de nieuwe Richtsnoeren voor milieusteun
Two Dutch cases on State aid and soil rehabilitation, Competition Policy Newsletter, nr. 1 2007, p. 130-133. De belangrijkste beschikkingen waarin Nederlandse steunregelingen voor bodemsanering worden goedgekeurd
‘Biofuels en staatssteun: Staatssteun als financiële brandstof voor biobrandstoffen’, Nederlands tijdschrift voor energierecht, nr. 5/6 2007, p. 256-263. Met een uiteenzetting over de mogelijkheden die binnen staatssteunkaders bestaan voor biobrandstoffensteun