De Europese Commissie heeft op 30 april 2026 een voorstel gepresenteerd voor nieuwe Richtsnoeren voor de beoordeling van fusies van ondernemingen. EU-recht bevat regels over de fusering van ondernemingen, omdat als één of meerdere bedrijven het overgrote deel van een bepaalde markt in handen hebben, dit de interne mededinging (negatief) kan beïnvloeden. De nieuwe Richtsnoeren versoepelen de fuseringsregels voor ondernemingen waardoor deze sneller kunnen groeien.
De nieuwe Richtsnoeren vervangen de Richtsnoeren voor de beoordeling van horizontale fusies en de Richtsnoeren voor de beoordeling van niet-horizontale fusies in één pakket. De Commissie heeft een raadpleging geopend om input te verzamelen ten aanzien van de nieuwe richtsnoeren. Deze raadpleging loopt tot 26 juni 2026.
Waar gaan de richtsnoeren over?
Om de Europese interne markt te laten functioneren beoordeelt de Commissie of fusies van ondernemingen leiden tot concentraties van marktinvloed met een mogelijk verstorend effect op de interstatelijke mededinging. In de richtsnoeren wordt de methode uiteengezet die de Europese Commissie volgt bij de beoordeling van de waarschijnlijke gevolgen van fusies, in het kader van artikel 2 van de EG-concentratieverordening wanneer de betrokken ondernemingen daadwerkelijke of potentiële concurrenten zijn op dezelfde relevante markt (horizontale fusies) of verschillende relevante markten (niet-horizontale fusies).
De richtsnoeren bevatten beleidsregels waaronder de Commissie mededingingsbezwaren naar voren brengt wanneer fusies consumenten mogelijk de voordelen van daadwerkelijke mededinging ontnemen (zoals bijvoorbeeld lagere prijzen, een ruimer aanbod aan goederen en diensten, en innovatie).
Wat verandert er?
Kort gezegd stellen de nieuwe richtsnoeren ondernemingen in staat om makkelijker verder te fuseren en groeien dan voorheen. Volgens de Commissie hebben de nieuwe richtsnoeren het doel om het ‘mondiale concurrentievermogen van de EU te ondersteunen en te versterken’. De mogelijkheid voor Europese bedrijven om andere (kleinere) bedrijven sneller over te nemen en eenvoudiger de grootte te benaderen van grote Amerikaanse en Chinese bedrijven zou de Europese concurrentiepositie bevoordelen, en daarbij ten bate komen van de Europese strategische autonomie. De Commissie wil daarbij de beoordeling van efficiëntievoordelen moderniseren, waarbij de langetermijneffecten van investeringen en innovaties wordt benadrukt. De Commissie geeft daarbij ook aan dat de EU meer gaat kijken naar de voordelen van een fusie op de langere termijn voor Europa; zelfs als dit mogelijk negatieve gevolgen heeft in de beginfase.
De richtsnoeren introduceren daarbij het stelsel van de ‘theory of benefit’: onder dit systeem worden bedrijven aangemoedigd om te onderbouwen hoe efficiëntere productieprocessen of dienstverlening effectieve concurrentie kunnen bevorderen ten goede van consumenten, bijvoorbeeld door prijsdalingen of verbetering van productkwaliteit. De Commissie wil daarbij fusies van kleine innovatieve bedrijven en start-ups eenvoudiger maken via het zogenaamde “Innovation Shield”: dit stelt specifiek kleine ondernemingen in staat om makkelijker met andere kleine ondernemingen te fuseren. Onder de richtsnoeren behoudt een lidstaat de mogelijkheid om een fusie te blokkeren, bijvoorbeeld als hiermee publieke voorzieningen in gevaar komen. Daarbij geven de richtsnoeren een bredere uitleg aan hetgeen wat onder ‘consumentenvoordeel’ wordt verstaan: ook weerbaarheid tegen schokken in de productieketen van bedrijven en effecten op duurzaamheid kunnen als positieve effecten voor consumenten worden beschouwd.
Een overzicht van de belangrijkste wijzigingen is hier te vinden.
Decentrale relevantie
Voor decentrale overheden zijn de nieuwe richtsnoeren met name relevant in situaties waarbij een overheid zich zélf als onderneming op de markt begeeft. Decentrale overheden die via overheidsbedrijven op de markt optreden kunnen met EU-wetgeving omtrent fusering te maken krijgen, wanneer het overheidsbedrijf een ander bedrijf overneemt of als het overheidsbedrijf fuseert. Wanneer een overheid zich gedraagt als onderneming, moet zij zich houden aan de gedragsregels Wet markt en overheid (1 juli 2012). Daarnaast gelden er regels voor kartels en misbruik van machtspositie en is er een concentratietoezicht. De Autoriteit Consument & Markt (ACM, voorheen NMa) houdt in Nederland toezicht op de naleving van deze regels.
Na afloop van de raadplegingsperiode worden de definitieve richtsnoeren later dit jaar gepubliceerd.
Bronnen
Voorgestelde richtsnoeren ten aanzien van de beoordeling van fusies onder Verordening EG 139/2004
Persbericht van de Europese Commissie inzake de herziening van de Fusierichtsnoeren